نمایشگاه مطبوعات و بازگویی چند مساله

براساس همین آمارها 1155 مجوز هم در انتظار تایید هستند، پس می‌توان امیدوار بود که در آینده بر تعداد نشریات افزوده شود. با وجود این میزان سرانه مطالعه مطبوعات در کشور بسیار پایین است. به رغم برگزاری هر ساله نمایشگاه مطبوعات هنوز هیچ مطالعه‌ای در مورد میزان مطالعه مطبوعات توسط مردم و اقشار مختلف صورت نگرفته و غالبا کارشناسان به مدد اعداد و ارقامی که درباره سرانه مطالعه کتاب وجود دارد، میزان مطالعه مطبوعات را برآورد می‌کنند که البته آمار سرانه مطالعه کتاب هم چندان شفاف نیست. با وجود این گفته می‌شود، سرانه مطالعه روزنامه در ایران چند دقیقه در شبانه‌روز است یعنی حتی کمتر از 6 تا 10 دقیقه خواندن کتاب در شبانه‌روز و این نشان‌دهنده اقبال ناچیز عمومی از نشریات و مطبوعات است. به طور کلی فضای نمایشگاه مطبوعات هم تا حد زیادی می‌توانست نشان‌دهنده چنین اقبالی باشد، نمایشگاه امسال که به بخش‌های روزنامه‌‌ها، نشریات اجتماعی، تخصصی، روابط عمومی‌ها، وزارت ارشاد و ورزشی تقسیم شده است، از توزیع هماهنگ و عادلانه بازدیدکنندگان در تمامی بخش‌ها برخوردار نبود، به طوری که بعد از روزنامه‌ها و برخی نشریات سینمایی و ورزشی و سرگرمی تقریبا بقیه غرفه‌ها مهجور بودند. اما چرایی و علت این امور را باید در چند مساله جستجو کرد: ابتدا فرهنگ شفاهی مردم ایران که معمولا تمایلی به مکتوبات ندارند، این مساله اگرچه ریشه تاریخی دارد اما چنین فرهنگی با توجه به شرایط موجود دائم در حال بازتولید است. مطبوعات کشور در حال حاضر توزیع مناسبی ندارند و در بسیاری از شهرستان‌ها و مراکز استان‌ها، روزنامه‌های پایتخت با تاخیر می‌رسد. علاوه بر این انتقاد در مطبوعات کشور جایگاه حرفه‌ای خود را پیدا نکرده و تعریف مشخصی ندارد که از یک طرف انتقاد در مطبوعات به مجیزگویی و از سوی دیگر به تخریب افراد حقوقی و حقیقی منتهی می‌شود، این مساله از یک طرف منجر به بی‌اعتمادی مردم به فضای مطبوعات کشور می‌شود و از طرف دیگر عاملی برای افزایش لغو مجوزها و امتیازهاست تا آنجا که ادامه چنین روندی جایگاه مطبوعات را بیش از این تضعیف خواهد کرد. علاوه بر این بخش مطبوعات خصوصی از بخش‌های قابل تامل چه در نمایشگاه و چه در فضای نشر کشور است.

در سال‌های اخیر کم نبودند روزنامه‌ها و مجلاتی که به همین دلیل خود به خود از فضای نشر خداحافظی کرده‌اند. نمایشگاه هم نشان می‌دهد که قدرت مطبوعاتی تابعی از وابستگی به یکی از سازمان‌ها و دستگاه‌های  دولتی یا وابسته به دولت است در این صورت غرفه‌ها از رنگ و لعاب بهتری برخوردار شده‌اند و در مقابل مطبوعات بخش خصوصی در انزوای بیشتری به سر می‌برند. تمام این مسائل می‌تواند بررسی شود، تحلیل و تجزیه آن فرصتی جز در نمایشگاه مطبوعات نخواهد داشت شاید بدین وسیله از تکرار چند باره نمایشگاهی بی‌اثر و بی‌نتیجه جلوگیری شود.

کتایون مصری