سکوی‌ نخست ‌برای ‌یک ‌نمایشنامه‌نویس

 اما در  آخرین‌ لحظات‌ این‌ نمایسنامه‌نویس‌ و بازیگر کهنه‌کار انگلیسی‌ بود که‌ بی‌سر و صدا گوی‌ سبقت‌ را از  دیگر رقبایش‌ ربود و صاحب‌ یک‌ مدال‌ طلا به‌ همراه‌ 10 میلیون‌ کرون‌ سوئد معادل‌ یک‌ میلیون‌ و 300  هزار دلار شد. جایزه‌ نوبل‌ که‌ چند سالی‌ است‌ به‌ دلیل‌ مسائل‌ و حواشی‌ انتخاب‌هایش‌ متهم‌ به‌  سیاسی‌کاری‌ و سطحی‌نگری‌ شده‌ است، امسال‌ نیز از این‌ قاعده‌ مستثنی‌ نبود. طبق‌ معمول‌ هر ساله‌ قرار  بود نتایج‌ این‌ جایزه‌ در روز پنجشنبه‌ 6 نوامبراعلام‌ گردد، اما هنگامی‌ که‌ سخنگوی‌ هیات‌ داوران‌ رسیدن‌  به‌ یک‌ نتیجه‌ قطعی‌ را بهانه‌ای‌ قرار داد تا اعلام‌ نتایج‌ نهایی‌ به‌ یک‌ هفته‌ بعد موکول‌ شود، زمزمه‌هایی‌  مبنی‌ بر بروز اختلاف‌ نظر میان‌ داوران‌ این‌ جایزه‌ تاثیرگذار در مجامع‌ ادبی‌ درگرفت. این‌ نخستین‌بار پس‌  از پایان‌ جنگ‌ جهانی‌ دوم‌ بود که‌ هیئت‌ انتخاب‌ تا این‌ اندازه‌ در اعلام‌ برنده‌ این‌ جایزه‌ تردید داشت. چند  تن‌ از آنها با اظهارنظرهای‌ متناقض‌ خویش‌ درباره‌ برخی‌ از کاندیداها همچون‌ اورهان‌ پاموک‌ که‌ به‌ تازگی‌  در ترکیه‌ به‌ دلیل‌ انتشار برخی‌ آثارش‌ توسط‌ دادگاهی‌ سیاسی‌ محکوم‌ شده‌ بود از توجه‌ بالای‌ داوران‌  نوبل‌ به‌ مسائل‌ حاشیه‌ای‌ خبر می‌دادند. حتی‌ عده‌ای‌ از صاحب‌نظران‌ بر این‌ عقیده‌ بودند که‌ اگر پاموک‌  به‌ عنوان‌ برنده‌ اعلام‌ شود تنها از این‌ روخواهد بود که‌ به‌ عنوان‌ دستاویز و اهرم‌ فشار جدید اتحادیه‌ اروپا  در مقابل‌ درخواستهای‌ بی‌صبرانه‌ ترکیه‌ برای‌ پیوستن‌ به‌ این‌ اتحادیه‌ مورد استفاده‌ قرار گیرد و به‌ عنوان‌  سندی‌ از عدم‌ وجود آزادی‌ و دموکراسی‌ حقیقی‌ در این‌ کشور مطرح‌ گردد. اما چنین‌ بحثهایی‌ آتش‌  اختلاف‌ میان‌ داوران‌ را آنقدر گسترده‌ کرد که‌ درست‌ یک‌ روز قبل‌ از اعلام‌ نتایج، کنوت‌ آهنلوند، نویسنده‌  82 ساله‌ سوئدی‌ و عضو آکادمی‌ سلطنتی‌ و هیات‌ داوران‌ جایزه‌ ادبیات‌ نوبل‌ از سال‌ 1983 میلادی‌ این‌  مساله‌ را وارد بحران‌ تازه‌ای‌ کرد.‌

 او در اعتراض‌ به‌ انتخاب‌ بحث‌انگیز سال‌ گذشته‌ الفریده‌ یلینک‌ نویسنده‌ و نمایشنامه‌نویس‌ مشهور  اتریشی‌ به‌ عنوان‌ برنده‌ نوبل‌ ادبیات‌ 2004 از مقام‌ خود استعفا داد. او همکارانش‌ را متهم‌ کرد که‌ حتی‌  آثار الفریده‌ یلینک‌ را نخوانده‌ بودند و با این‌ حال‌ جایزه‌ نوبل‌ ادبیات‌ را به‌ او اهدا کردند، چرا که‌ از نظر  آهنلوند آثار وی‌ چیزی‌ جز توده‌ای‌ درهم‌ و برهم‌ و فاقد هیچ‌گونه‌ ساختار هنری‌ بودند که‌ در انتخابش‌ تنها  مسائل‌ سیاسی‌ مورد توجه‌ بوده‌ است.‌

 اظهارنظر تند این‌ داور کهنه‌کار به‌ بسیاری‌ از تردیدهایی‌ که‌ در مورد نحوه‌ ارائه‌ این‌ جایزه‌ ایجاد شده‌ بود  مشروعیت‌ بخشید. اما حادثه‌ای‌ که‌ در دقیقه‌ نود رخ‌ داد و هارولد پینتر 75 ساله‌ را به‌ عنوان‌ برنده‌ این‌  دوره‌ اعلام‌ کرد محافظه‌کارانه‌ترین‌ عملی‌ بود که‌ آکادمی‌ نوبل‌ می‌توانست‌ برای‌ احیای‌ ارزشهای‌ از دست‌  رفته‌اش‌ به‌ آن‌ متوسل‌ شود. پینتر با کوله‌باری‌ از آثار درخشانش‌ در زمینه‌ نمایشنامه‌نویسی، شعر و نیز  فعالیت‌های‌ سیاسی‌ آزادی‌خواهانه‌ و عموما ضدامریکایی‌ خویش‌ بهترین‌ گزینه‌ بود چرا که‌ تمامی‌ وجوه‌  مورد علاقه‌ داوران‌ نوبل‌ را یکجا و در یک‌ زمان‌ در خویش‌ داشت. شخصیتی‌ تاثیرگذار در جریان‌ پیشرو  ادبیات‌ نمایشی‌ قرن‌ بیستم‌ و چهره‌ای‌ برجسته‌ در زمینه‌ آزادی‌خواهی‌ که‌ انتقادهای‌ تندش‌ علیه‌ همکاری‌  بلر با بوش‌ در زمینه‌ حمله‌ به‌ عراق‌ که‌ به‌ اشکال‌ گوناگون‌  از شعر گرفته‌ تا مقاله‌  مطرح‌ شد نام‌ او را در  هفتمین‌ دهه‌ عمرش‌ بار دیگر بر سر زبانها انداخت.‌

 توجه‌ داوران‌ آکادمی‌ به‌ نمایشنامه‌نویسان‌ در سالهای‌ اخیر موجب‌ شده‌ است‌ تعداد دارندگان‌ جایزه‌ نوبل‌  در این‌ رشته‌ به‌ 11 برسد: هارولد پینتر، انگلیس‌ (2005)، الفریده‌ یلینک)، اتریش‌ (2004)، داریو فو،  ایتالیا (1997)، ساموئل‌ بکت، ایرلند (1969)، یوجین‌ اونیل، امریکا (1963)، لوویجی‌ پیراندلو، ایتالیا  (1934)، گرازیا دله‌دا، ایتالیا (1926)، ژاسینتو بناونته، اسپانیا (1922)، گرهارت‌ هاوپتمان، آلمان‌  (1912)، موریس‌ مترلینگ، بلژیک‌ (1911) و خوزه‌ اچه‌ گاری، اسپانیا (1904)،. ‌

 جالب‌ اینجاست‌ پینتر که‌ ماههاست‌ تحت‌ درمان‌ بیماری‌ سرطان‌ مری‌ قرار گرفته‌ است، در فوریه‌ گذشته‌  گفت: احتمالا آخرین‌ نمایشنامه‌اش‌ را نوشته‌ است‌ و سعی‌ دارد بعد از این‌ به‌ مسائل‌ سیاسی‌ که‌ همیشه‌  نگرانی‌ اصلی‌ زندگی‌اش‌ بوده‌اند، بپردازد. حال‌ باید دید اهدای‌ جایزه‌ نوبل‌ چه‌ تاثیری‌ بر وی‌ خواهد  داشت‌ و آیا دوباره‌ او را متقاعد می‌کند تا نمایشنامه‌ تازه‌ای‌ خلق‌ کند. ‌