تاریخ رسانه ملی را جاودانه کنیم‌

طرح تاسیس موزه‌

چنین موزه‌ای، دارای 2 بخش کلی (رادیو و تلویزیون)‌ و هر بخش دارای چندین شعبه و زیرمجموعه خواهد بود. به نحوی که از طریق جمع‌آوری مجموعه‌ای از اسناد، هم نماینده رشد فنی و هنری است، هم با رجوع دائم به منابع تاریخی و آرشیوی، نقش این وسایل ارتباط جمعی را در اطلاع‌رسانی، سرگرم‌سازی،‌ ثبت و ضبط و بازتاب نقش ایران در تاریخ نشان می‌دهد.

هر دو بخش مجزا هستند، ولی در یک بنا قرار خواهند گرفت و براساس تاریخ تکامل و گسترش‌شان به شعبه‌هایی مثل تولید، فنی، آموزش یا شبکه‌ها تقسیم می‌شود. هر شعبه دارای واحدها و زیرمجموعه‌هایی است که تاریخچه، رویدادها،‌ شخصیت‌ها، بازتاب‌ها، یادگارها و دستاورد‌هایی دارد.

تاسیس، ‌حداقل شامل 6 مرحله اساسی است:

راه‌اندازی (پژوهش همه جانبه و گردآوری)‌

دستیابی به طرح نهایی بنا

احداث‌

طراحی داخلی‌

چیدمان (تبدیل پژوهش به عینیت قابل مشاهده در مکان)‌

موزه‌داری امری همزمان با 3 مرحله فوق‌

الزامات راه‌اندازی‌

برنامه زیر به صورت حداکثری و نهایی دیده شده است. راه‌اندازی مستلزم محل برای استقرار و تامین بودجه برای خدمات،‌ همچنین منوط به فعالیت پژوهشی، آماده‌سازی و خدماتی افرادی است که در یک زمان کم و بیش مشخص، طرح را به پیش می‌برند و به نتیجه می‌رسانند.

پژوهشگران: مدیریت علمی و حداقل 4 پژوهشگر رادیو و تلویزیون.

تبصره: باید امکان عقد قرارداد و خرید خدمات دیگر پژوهشگران وجود داشته باشد.

- مشاور معماری و طراحی داخلی‌

- گنجینه و گنجینه‌دارها (حداقل 2 نفر)‌

- مدیریت اجرایی: اداری، ‌مالی، کارکنان، حقوقی، هماهنگی، روابط عمومی،‌ ترابری، نگهبانی،‌ خدمات.

- مدیریت ایمن‌سازی: ضد حریق، حراست، قفل‌ها و درهای هوشمند، آتش‌نشانی‌

- تاسیسات‌

شروع به کار

پس از تعیین محل موقت برای کار و انعقاد قرارداد با افراد یا انتقال آنها از واحدهای دیگر از سوی بالاترین رده‌های مدیریت سازمان به هر نحو مقتضی، تمامی واحدهای سازمان در سراسر کشور با همکاری با پژوهشگران و موزه، دعوت، آگاه و ترغیب می‌شوند و مجوزهای لازم صادر خواهد شد.

پس از تاسیس گنجینه موقت، اشیا و اسناد شناسایی شده از سوی پژوهشگران، طبق ضوابطی که طراحی خواهد شد، جمع‌آوری حتی خریداری و تحویل گنجینه خواهد شد. افراد باید در خصوص ارائه و حفظ اسناد شخصی‌ای که اهدا می‌کنند، مطمئن شوند و اطمینان یابند که نام اهدا‌کننده ذکر می‌شود و حقوق آنان رعایت خواهد شد. نتیجه کاربردی و عملی تحقیقات در این مرحله این است که:

- حجم اشیاء به چه اندازه است؟

- موزه به چه فضایی نیاز دارد؟

- چگونه سیری در موزه پیشنهاد می‌شود؟

بنابراین، سیاست پژوهش در این مرحله عبارت‌است از تحقیق دقیق علمی با عنایت بر راه‌اندازی‌

آرشیویست‌‌ها

اسناد و مدارک را طبقه‌بندی و شماره‌گذاری می‌کنند و فهرست فراهم می‌آورند. آنها ناظر بر تحویل اشیا و اسناد به گنجینه هستند. از این مرحله داده‌های پژوهش‌ درون رایانه‌ها جای خواهند گرفت.

گنجینه‌ها در مرحله راه‌اندازی‌

احداث گنجینه‌هایی که اشیا و اسناد رادیو و تلویزیون را جداگانه نگهداری و مراقبت کند، مقدم بر هر کاری است. البته تفاوت گنجینه با انبار روشن است. در اینجا همه نوع اسناد متعلق به واحد‌های مختلف سازمان یا جمع‌آوری شده از منابع تحقیق، نگهداری می‌شود، بنابراین ایمن‌سازی از هر لحاظ در اولویت کامل است. بدون چنین تامینی که سلامت اشیا را تضمین کند، جمع‌آوری اسناد و مدارک نه تنها بی‌معنا، بلکه مضر است.

پژوهشگران، آرشیویست‌ها و گنجینه‌‌دارها، نیازمند ابزار سمعی و بصری هستند که بتوانند نوارهای ویدئویی، لوح فشرده و حتی فیلم‌ها را ببینند و تحویل بگیرند.در اینجا باید افزود همکاری بین‌گنجینه‌ای در تلویزیون یک اقدام اساسی است. یعنی آرشیو‌های صدا و سیما باید به همکاری با موزه دعوت و ملزم شوند.

عکاسی و اسناد سمعی و بصری

برای به دست آوردن تاریخچه بصری و سمعی صدا و سیما با افراد مختلف مصاحبه می‌شود. از این مصاحبه‌ها حتی از فرآیند رشد موزه (به روش پنل در پژوهش)‌ عکاسی و تصویربرداری می‌شود. بنابراین راه‌اندازی نیازمند یک واحد کوچک ولی مجهز عکاسی و تصویربرداری است که بتواند هسته اولیه واحد عکس را فراهم کند. اطلاعات مربوط به هر عکس یا سند به دقت از سوی پژوهشگران تاریخگذاری، نوشته و در آلبوم نگهداری می‌شود تا در چیدمان مورد استفاده قرار گیرد.

ماکت‌سازی

جدا از آن که از تمام اسناد غیر قابل انتقال، عکسبرداری می‌شود، از برخی اشیا و مکان‌ها مثلا ساختمان‌ رادیو ارک و یا فرستنده رادیو در مخابرات، ماکت ساخته خواهد شد.

مشاور معماری و طراحی داخلی

طراح مشاور، در تمام مراحل راه‌اندازی، در کنار مدیریت علمی و پژوهشگران است و بتدریج به طرح نهایی دست می‌یابد. برای مثال مشخص می‌شود هر بخش دارای چند شعبه است و اشیای هر شعبه چیست؟ در طراحی توجه می‌شود که موزه، امری متوقف نیست، بلکه به صورت موجودی زنده دائم در حال رشد است.

مشاور، طرح را در اختیار مدیریت سازمان قرار می‌دهد تا نقشه موزه به مسابقه گذاشته شود. می‌‌توان پیش‌بینی کرد که موزه نیازمند کتابخانه‌ای تخصصی است. برای دسترسی به اسناد، به سالن نمایش فیلم و ویدئو، فتوکپی و اسکن نیاز دارد. عملکرد فنی برخی اشیا را می‌توان به صورت سه بعدی، طراحی کامپیوتری کرد. مثلا تماشاگران می‌توانند نحوه دوبلاژ یک فیلم را ببینند یا رشد کنداکتور‌نویسی برای پخش یا انیمیشن و لابراتوار را دنبال کنند.

نگاه عمومی به راه‌اندازی‌

فرض ما برای راه‌اندازی در صورت همکاری همه‌جانبه یک دوره 2 یا 3 ساله است. در طول سال اول، مشخصات موزه به دست می‌آید. طرح به مسابقه گذاشته و بهترین نقشه اجرا می‌شود. (حتی اگر پذیرفته شود که ساختمان ارگ به موزه تبدیل شود)‌

کار گردآوری همچنان ادامه می‌یابد.

همزمان با تاسیس، نظام اداری نیز از سوی متخصصان مدیریت طراحی خواهد شد. در این نظام نیز پژوهش دائم و ارائه یافته‌ها یک اولویت است.

و در نهایت باید افزود موزه رادیو و تلویزیون باید به عنوان یک نهاد عمومی در خدمت تمام پژوهشگران کشور درآید. آرشیوهای فیلم، بایگانی غلط‌انداز تاریخ هستند و مقصود از بایگانی را کم و بیش نمی‌دانند. درهای موزه باید به روی مردم گشوده شود و آیین‌نامه استفاده از آن مقدم بر افتتاح فراهم آید.

حسین مختاری‌
کارگردان ارشد فیلم و کارشناس تولید تلویزیون‌