بازگشت‌‌ به ‌‌عصر‌ دزدان‌ دریایی‌

کشتی‌ربایی‌های اخیر با تشدید درگیری‌های داخلی در سومالی بین نیروهای وفادار به دولت این کشور و شورشیان نزدیک به دادگاه‌های اسلامی مقارن شد. آندرو موانگورا، از کارکنان موسسه نظارت دریایی شرق آفریقا که به نیابت از سازمان ملل نظارت بر سواحل شرق قاره سیاه از بندر مومباسا در کنیا تا سواحل سومالی را برعهده دارد بر این باور است که دزدان دریایی سومالی درآمد ناشی از اخذ غرامت برای آزادسازی کشتی‌های ربوده شده و ملوانان به اسارت درآمده را صرف تامین هزینه‌های گروه‌های شورشی این کشور می‌کنند.

موانگورا با اشاره به ناامنی‌های اخیر در دریای سرخ و خلیج عدن می‌گوید: دزدان دریایی میلیون‌ها دلار درآمد کسب می‌کنند که بخش اعظم آن در امارات عربی متحده و کنیا سرمایه‌گذاری می‌شود. وی می‌افزاید: با این حال بخشی از این درآمد هم در اختیار جنگسالاران نزدیک به شورشیان دادگاه‌های اسلامی قرار می‌گیرد تا هزینه‌های نبرد مسلحانه دولت را تامین کنند.

دریای پرخطر

هیچ جا در دنیا به اندازه سواحل سومالی برای کشتی‌های تجاری خطرناک نیست. تا این مقطع‌ 27 شناور تجاری در آب‌های خلیج عدن و در نزدیکی سواحل سومالی هدف حمله قرار گرفته‌اند.

سومالی در غیاب دولت مرکزی از سال 1991 به کشوری بدون حاکمیت، نیروی پلیس و نهادهای امنیتی و قضایی تبدیل شده که بخش‌های مختلف آن توسط جنگسالاران کنترل می‌شود. پس از آن که نیروهای دادگاه‌های اسلامی در سال 2006 میلادی بر بخش اعظم سومالی مسلط شدند آرامش به این کشور بازگشت و وضعیت آب‌های سومالی تاحدودی سر و سامان یافت.

دوران حاکمیت این گروه زیاد دوام نیاورد و با ورود نیروهای اتیوپی به خاک سومالی بود که دولت تحت‌الحمایه آمریکا در این کشور باری دیگر قدرت را در دست گرفت. نتیجه شکل‌گیری کشوری بود که اوباش در آن همه وجوه زندگی از جمله وضعیت آب‌های ساحلی را تحت کنترل خود درآوردند.

براساس ارزیابی‌های موجود شبکه‌ای از آب‌های اروپا تا خلیج فارس و اقیانوس هند در حال فعالیت است که اطلاعات خود در مورد تردد شناورها در حواشی آب‌های سومالی را در اختیار دزدان دریایی قرار می‌دهد. در نتیجه فعالیت این شبکه تنها طی یک هفته منتهی به جمعه گذشته 7 شناور تجاری توسط دزدان دریایی ربوده شد. دزدان دریایی خصومت سیاسی و ایدئولوژیک با کشورهای مالک شناورها ندارند و با دریافت وجوهی بین نیم تا یک میلیون دلار کشتی‌های ربوده شده و خدمه به اسارت درآمده را آزاد می‌کنند.

تجارت پرسود

دزدی دریایی برای جوانان کشوری فقیر چون سومالی که منبع درآمد دیگری در آن نمی‌توان یافت به تجارتی پرسود تبدیل شده است. سازمان ملل متحد 3 سال پیش تعداد دزدان دریایی سواحل سومالی را 100 نفر برآورد کرده بود در حالی که تخمین‌های جدید تعداد آن‌ها را بیش از هزار نفر برآورد می‌کنند.

تلاش برای مقابله با این پدیده لااقل تا این مقطع دستاورد چندانی نداشته است. شورای امنیت سازمان ملل متحد در ماه ژوئیه به اتفاق آرا قطعنامه‌ای را به تصویب رساند که به شناورهای رزمی در حال تردد در نزدیکی سواحل سومالی اجازه می‌دهد در صورت دریافت درخواست کمک از کشتی‌های تجاری برای سرکوب دزدان دریایی وارد آب‌های سومالی شوند.

تنها مورد اجرای این قطعنامه زمانی بود که رزمناوی فرانسوی در تعقیب قایق‌های تندرو دزدان دریایی وارد آب‌های سومالی شد. فرانسوی‌ها موفق به دستگیری تعدادی از دزدان در حال فرار شدند اما بخش اعظم آن‌ها توانستند بگریزند.

خشونت‌های سومالی پیوندی تنگاتنگ با دزدی دریایی در سواحل این کشور دارد و این واقعیتی نیست که براحتی بتوان از کنار آن گذشت. سومالی این روزها شاهد شدیدترین درگیری‌های مسلحانه طی یک دهه اخیر است. هفته گذشته بود که شبه‌نظامیان جنبش الشباب پس از نبرد خونبار 2 روزه‌ای بر شهر بندری کیسمائو مسلط شدند. زدوخوردها بین نیروهای وفادار به دولت و شبه‌نظامیان جنبش الشباب در حالی ادامه داشت که کاخ ریاست‌ جمهوری در موگادیشو، پایتخت زیر آتش سنگین خمپاره‌ای شورشیان قرار گرفته بود.

روزهای ناامیدی‌

منازعات مسلحانه سومالی در حالی رو به افزایش گذاشته که دولت انتقالی این کشور کمتر از یک ماه قبل توافقنامه‌ صلحی با «ائتلاف برای آزادی مجدد سومالی» مشکل از چند گروه اسلامگرا امضا کرد. این توافقنامه دولت را در برابر برقراری آتش‌بس ملزم به تلاش برای خارج کردن نیروهای اتیوپی از کشور و جایگزینی آنها با سازمان ملل متحد می‌کرد.

درگیری‌های مداوم بین نیروهای دولتی و گروه‌های شورشی موجب شده هر دو طرف به قدری ضعیف شوند که دیگر قادر به کنترل گروه‌های بزهکاری که حملات دریایی علیه شناورهای عبوری را ترتیب می‌دهند، نباشند. بدتر آن که برخی گروه‌های شورشی از این گروه‌های جنایتکار سهمی از درآمدشان را می‌گیرند و در مقابل اقدامات آنها را نادیده می‌گیرند.

حسین شریعت‌