موش‌ها در شهر جا خوش کرده‌اند

این موش‌های خارجی‌

دیگر مدت‌هاست دیدن موش‌های چاق‌وچله‌ای که در هر ساعتی از شبانه‌روز در داخل جوی‌های پر از آب جست‌وخیز کرده و یا بین شمشاد‌های کنار جداول پرسه می‌زنند، به صحنه‌ای عادی و البته تکراری در زندگی روزمره شهروندان تبدیل شده است. شاید سخن گزافی نباشد اگر بگوییم در آینده معضل موش‌ها را نیز باید به لیست سیاه مشکلات و معضلات شهر تهران اضافه کرد؛ معضلی که اگرچه شاید در برابر سایر مشکلات کلان‌تر شهر تهران همچون ترافیک، آلودگی هوا، کمبود وسایل نقلیه عمومی و... کمتر در چشم مسوولان و متولیان شهر خودنمایی کند؛ اما همچون بمب ساعتی است که چون هنوز به مرحله انفجار نرسیده، زنگ خطر آن نیز آنچنان که باید در گوش مردم و مسوولان و متولیان امر به صدا درنیامده است.

قطعا این اظهارنظر که خانواده موش‌های شهر تهران هر روز در حال ازدیاد نسل هستند، به مذاق خیلی‌ها خوش نخواهد آمد؛ اما این یک واقعیت انکارناپذیر است که با وجود به‌کارگیری روش‌های متنوع و نوین در مبارزه با این جانور موذی، تعداد آنها هر روز بیشتر، جثه‌شان بزرگ‌تر و چاق‌و‌چله‌تر و حضورشان در سطح شهر پررنگ‌تر می‌شود.

اگرچه به گفته مسوولان حوزه خدمات شهری شهرداری تهران با اجرای طرح مکانیزاسیون جمع‌آوری زباله و نصب مخازن مکانیزه در سطح شهر تا حدودی دسترسی این جانور موذی به غذا محدود شده است؛ اما در این میان هستند برخی شهروندانی که با عدم رعایت نظافت و ریختن زباله‌ها در کنار خیابان و داخل جوی‌ها، سفره رنگارنگی از خوراکی‌های متنوع و جالب توجه برای موش‌ها  می‌گسترانند.

تنها یک سوال باقی می‌ماند و آن این‌که در این میان مقصر کیست؟ شهروندان، مسوولان شهری یا این موش‌های موذی؟

چرا با وجود طرح‌های ضربتی که شهرداری‌های مناطق و در راس آنها، شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران به عنوان متولی مبارزه با جانوران موذی در شهر تهران به کار می‌گیرند؛ کاهش جمعیت موش‌های شهر به چشم شهروندان نمی‌آید؟

پاسخ این پرسش شاید برای شما هم شنیدنی باشد؛ موش‌ها موجودات بسیار باهوشی هستند که به دلیل برخورداری از حس بویایی قوی در عین این‌که اماکنی را که به لحاظ مواد غذایی غنی و بستر مناسبی برای رشد و زندگی آنها فراهم است را به آسانی شناسایی می‌کنند، از سوی دیگر ظرف مدت کوتاهی نسبت به سموم شیمیایی ایزوله شده و دیگر با مصرف آن از بین نمی‌روند.

بنابراین چاره‌ای نیست جز این‌که با راهنمایی و اعلام نظر سازمان حفظ نباتات هرساله نوع سموم مصرفی مبارزه با موش‌ها را تغییر داده و از سموم متنوع و با مواد موثرتری  استفاده کرد.

واقعیت این است که اگرچه مبارزه با موش‌ها طی سال‌های اخیر در قالب طرح‌هایی با عناوین گوناگون همچون ضربتی، فراگیر، ناحیه‌ای و... از سوی شهرداری تهران با هدف کنترل و مهار جمعیت این جانور موذی و با صرف هزینه‌های میلیاردی به اجرا درآمده است؛ اما همچنان شهروندان شاهد پرسه گسترده و بی‌پروای این جانوران موذی در گوشه و کنار شهر هستند، بدون این‌که از میزان جمعیت آنها کاسته شده باشد.گویی شهروندان دیگر سال‌هاست به همزیستی مسالمت‌آمیز با جانوران موذی شهرمان تن داده‌اند و به نظر می‌رسد با وجود رشد روزافزون جمعیت موش‌ها و ناکامی مسوولان در کنترل آنها، داشتن شهری بدون موش بتدریج می‌رود تا به رویایی دست‌نیافتنی برای شهرنشینان تبدیل شود.

خطر انتقال بیماری‌های واگیردار

شهروند دیگری نیز با ابراز نگرانی از بیماری‌هایی که جانوران موذی از جمله موش‌ها ناقل آنها هستند، می‌گوید: به‌جرات می‌توانم بگویم کمتر روزی است که از خانه خارج شوم و طی مسیر موش‌های نسبتا بزرگی که در داخل جوی‌های کنار خیابان بالا و پایین می‌روند را نبینم. واقعا چه کسی مسوول حفظ سلامت و ایمنی ما در برابر این جانوران موذی که ناقل انواع بیماری‌ها هستند، می‌باشد؟

این شهروند ادامه می‌دهد: آیا باید منتظر بمانیم روزی فرا برسد  بیماری‌های خطرناکی که از طریق موش‌ها به انسان و بخصوص کودکان -که بیشترین ساعات روز را در کوچه و خیابان می‌گذرانند- قابل سرایت است، در شهر همه‌گیر شودآنگاه مسوولان این خطر را در شهر جدی بگیرند.

کارشناس محیط‌زیست شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران در گفتگو با جام‌جم با اشاره به انواع موش‌هایی که هم‌اکنون در شهر تهران زندگی می‌کنند، می‌گوید: در حال حاضر 3 نوع موش شامل موش‌های خانگی با وزن تقریبی 20 تا 30 گرم، موش‌های رت نروژی که همه‌چیزخوار هستند، با وزن 500 تا 600 گرم و گروه سوم رت‌های سیاه با وزن 300 تا 400 گرم در تهران وجود دارد که بیشترین نوع موش‌های شهر تهران، موش‌های رت نروژی با جثه تقریبا بزرگ هستند.

موش‌ها در آمار جا نمی‌گیرند!

تعجب ندارد اگر بدانید که مانند بسیاری از مسائل دیگر که آمار قطعی و دقیقی از تعداد آنها وجود ندارد، هنوز تعداد دقیق موش‌های شهر تهران مشخص نیست؛ چراکه به گفته متولیان آن، تاکنون همه طرح‌های مختلفی که برای آمارگیری از تعداد موش‌های شهر تهران به اجرا درآمده، با شکست مواجه شده و در نهایت به آمار دقیق منتهی نشده است.

به گفته مهندس اشتری، در 4 ماهه اول امسال بیش از 2 هزار موش به وسیله تله و بیش از 17 هزار موش دیگر نیز توسط سموم شیمیایی معدوم شده‌اند.

حسین اشتری با بیان این‌که مبارزه با موش‌های شهر تهران به 3 روش ابزار مکانیکی به صورت تله‌گذاری، روش فیزیکی شامل بستن منافذ فاضلاب‌ها، جدول‌گذاری، مسدود کردن کلونی‌ها و... انجام می‌شود و در نهایت آخرین روش استفاده از سموم شیمیایی است که البته براساس دستور وزارت بهداشت مبنی بر استفاده کمتر از سموم شیمیایی تلاش می‌کنیم از سموم شیمیایی کمتر استفاده کنیم و پس از طعمه‌گذاری نیز باقیمانده سموم را جمع‌آوری کنیم.

استفاده از تله به جای سموم شیمیایی برای معدوم کردن موش‌ها در حالی از سوی مسوولان وزارت بهداشت توصیه می‌شود که متاسفانه پس از کارگزاری تله‌ها وقتی کارشناسان برای جمع‌آوری لاشه موش‌ها به محل مراجعه می‌کنند، در کمال تعجب متوجه دزدیده شدن تله‌ها می‌شوند، در حالی که از جسد موش‌ها هم خبری نیست.

به گفته اشتری، هم‌اکنون طرح مبارزه با موش به طور دائم و در تمام طول سال در سطح 22 منطقه شهر تهران اجرا می‌شود؛ به طوری که در هر منطقه، یک پیمانکار بخش خصوصی که تجربه و تخصص لازم در زمینه معدوم کردن موش‌ها را دارد، از سوی شهرداری مناطق برای این کار انتخاب می‌شوند که این پیمانکاران دارای مجوز از وزارت بهداشت هستند.

حالا نوبت شهروندان است‌

صرف‌نظر از وظایفی که مدیریت شهری و سایر متولیان امر، در راستای‌حفظ پاکیزگی و  افزایش سلامت و بهداشت شهر به‌عهده دارند، مسوولیت‌هایی نیز بر دوش شهروندان است که رعایت آن در کنترل جمعیت موش‌های شهر بی‌تاثیر نخواهد بود.

اصل مهمی که برخی از شهروندان در زمینه  رعایت قوانین شهرنشینی با سهل‌انگاری در رعایت آن زمینه زندگی بی‌دغدغه و حتی زاد و ولد جانوران موذی را فراهم کرده و ناخودآگاه بستر مساعد برای رشد آنها را فراهم می‌آورند،رعایت نکردن  بهداشت معابر، رها  کردن زباله‌ها در جوی‌های آب و... مواردی از این قبیل است که شهروندان می‌توانند با بستن مجاری فاضلاب منزل و تعویض شیشه‌های شکسته و کنترل هر مجرایی که احتمال ورود آسان موش‌ها را ایجاد می‌کند، از حضور این جانور موذی در محل سکونت‌شان جلوگیری کنند.