میزبان تماشایی المپیک

پکن به عنوان پایتخت جمهوری خلق چین در شمال این کشور نزدیک به تیان جین و در مجاورت استان هبی قرار گرفته و با مساحتی بیش از 16410 کیلومترمربع 93/14 میلیون نفر جمعیت دارد.

پکن شهری با چهار فصل متمایز است و در آخر بهار و پاییز بهترین شرایط آب و هوایی را دارد. اما چون در سال‌های اخیر گاهی در بهار بادهای زرد می‌وزد، پاییز فصل طلایی گردشگران به شمار می‌رود. بهترین ماه‌های گردشگری در پکن می، سپتامبر و اکتبر است که مردم می‌توانند از آفتاب درخشان و آسمان آبی شهر لذت ببرند. زمستان پکن هم فرصت‌های لذتبخش دیگری از جمله اسکی در بیهای دارد و گردشگران زمستانی بهتر است لباس‌های گرم خود را همراه داشته باشند.

تاریخ طولانی و پرشکوه پکن از 500 هزار سال پیش شروع شد. در این شهر بود که پیشینیان انسان‌های امروزی، معروف به انسان پکنی، در غارها زندگی می‌کردند. سوابق نشان می‌دهد مردم از پیش از 3 هزار سال قبل سکونت در این شهر را آغاز کردند و طی این مدت شاهد حملات فراوان جنگ‌سالاران و قدرت‌های خارجی، آتش‌سوزی‌های ویرانگر، ظهور و سقوط سلسله‌های امپراتوری نیرومند بوده و هر بار به عنوان شهری نیرومند و پویا سر از خاک برداشته است. پکن در بیش از 800 سال گذشته ــ‌ در دوران حکومت سلسله‌های یوآن (1368 ــ 1271)‌، مینگ (1644 ــ 1368)‌ و کینگ (1911 ــ 1644)‌ ــ پایتخت چین بوده است.

34 امپراتور در پکن زندگی و بر ملت چین حکومت کرده‌اند. این شهر از نخستین روزهای عمرش یک مرکز مهم تجاری بوده است.

پکن؛ شهر دیروز و امروز

اگر چه پکن امروز شهری مدرن و با پویایی و امکانات کامل قرن بیست‌ویکم است با سر زدن به قهوه‌خانه‌های فراوان، معابد ، دادگاه‌ها و اپرای پکن می‌توانید از ویژگی‌های باستانی آن لذت ببرید و همان حال و هوای باشکوه قدیمی را احساس کنید.

پکن با داشتن بزرگ‌ترین میدان جهان، میدان تیان آنمن، شهر ممنوعه، که بزرگ‌ترین و محافظت‌شده‌ترین مجموعه قصرهای امپراتوری است، بخشی به خوبی محافظت شده از دیوار بزرگ، و همچنین بزرگ‌ترین مجموعه مخصوص قربانی کردن در جهان ــ معبد بهشت ــ بازدیدکنندگان داخلی و خارجی را جذب می‌کند، بازدیدکنندگانی که از دیدن آثار تاریخی و فرهنگی منحصر به فرد آن مبهوت و متحیر می‌شوند.

پکن علاوه بر داشتن ویژگی‌های باستانی، قطعا شهری مدرن و امروزی است که از هیچ نظر دست‌کمی از سایر شهرهای بزرگ جهان ندارد: برج‌ها و آسمان‌خراش‌های بسیار، مراکز خرید، رستوران‌هایی با غذاهای کشورهای مختلف و انواع غذاهای معروف چینی، هتل‌های امروزی با خدمات عالی و ترافیک سنگین!

پس از گشتی روزانه در شهر، زندگی شبانه پکن نیز سرشار از شگفتی‌ها و لحظات شیرین است. علاوه بر نمایش‌های سنتی در اپرای پکن، تماشای نمایش‌های اکروباتیک و هنرهای رزمی، امکان استفاده از هنرهای امروزی مانند کنسرت‌ها، سالن‌های رقص، رستوران‌ها و کلوب‌های شبانه هم برای علاقه‌مندان وجود دارد. هیچ ستایشی از پکن بدون اشاره به مردم مهربان و خونگرم کوچه و خیابان آن کامل نمی‌شود.

همه جا با چهره‌های خندان و استقبال گرم مردم، مخصوصا کودکانی مواجه می‌شوید که عاشق گفتن سلام به مردم هستند. همه اینها باعث می‌شود سفر به پکن به تجربه‌ای فرهنگی و بی‌نظیر تبدیل شود.

به دلیل زندگی «انسان پکنی» در ناحیه «ژوکودم» پکن در 700 هزار سال پیش، این شهر به «گهواره بشریت» نیز معروف است.

تاریخی سه هزار ساله

پکن 3 هزار سال پیش در زمان سلسله غربی ژو (از قرن یازدهم قبل از میلاد مسیح تا 771 قبل از میلاد)‌ جین نامیده می‌شد. این شهر از 221 سال قبل از میلاد که امپراتور کین چین را متحد کرد نقشی مهم در شمال این کشور ایفا کرده و در حکومت سلسله‌های لیائو (1125 ــ 916)‌، جین (1234 ــ 1115)‌، یوآن (1368 ــ 1271)‌، مینگ (1644 ــ 1368)‌ و کینگ (1911 ــ 1644)‌ پایتخت چین بوده است. شهر ممنوعه که در جهان معروف است در طول 800 سال فوق ساخته شد. پایان سلسله کینگ با جنگ جهانی اول همزمان بود و پکن صحنه تاخت و تاز مهاجمان شد.

جنگ، بافت اجتماعی شهر را از هم گسیخت و بسیاری از خانه‌ها و قصرها مورد دستبرد قرار گرفته و به آتش کشیده شدند. پس از جنگ، کل کشور به جامعه‌ای نیمه فئودال و نیمه مستعمره تبدیل شد و شیرازه امور از هم گسیخت تا اول اکتبر 1949 که جمهوری خلق چین بنا نهاده شد.

تقریبا همه کسانی که به پکن رفته‌اند این احساس را دارند که شهری بسیار بزرگ است با بزرگترین حزب سیاسی، سازمان‌های نظامی و سیاسی، بزرگترین شرکت‌های مالی و تجاری، بزرگترین سازمان‌های تحقیقاتی علمی، بزرگترین کالج‌ها و دانشگاه‌ها ، بزرگترین شبکه‌های اطلاعاتی، بزرگترین ورزشگاه‌ها، سازمان‌های انتشاراتی، دفاتر روزنامه‌ها، ایستگاه‌های رادیویی و تلویزیونی و بزرگترین فرودگاه بین‌المللی. تمام کشورها در این شهر سفارتخانه دارند.

سلسله لیائو را مردمی بیگانه تاسیس کردند که بخش بزرگی از خاک چین را در شمال رودخانه یانگ تسه اشغال کرده بودند و مدام با مردم چین می‌جنگیدند و بیش از 200 سال (1125ــ907)‌ حکومت کردند. داستان‌های فراوانی درباره مبارزات قهرمانانه مردم چین با لیائوها وجود دارد. سرانجام قوم جین، که یک قدرت تهاجمی جدید بود لیائوها را نابود کرد.

چینی‌‌ها از قسمت شمال شرقی چین کنونی آمده بودند و پس از غلبه بر لیائوها سراسر خاک چین را در قسمت شمال یانگ تسه اشغال کردند و امپراتور وقت چین (از سلسله سونگ)‌ به جنوب رودخانه فرار کرد.

قوم جین‌ همه لیائوها را کشتند و با مردم چین در شمال رودخانه به عنوان برده و خدمتکار رفتار می‌کردند این سلسله هم 120 سال حکومت کرد تا مغول‌ها آمدند که چینی‌ها را به کلی تار و مار کردند و تمام خاک چین را به تصرف خود درآوردند.

آنان سلسله یوآن را بنا کردند و پکن را «پایتخت بزرگ» خود قرار دادند. سلسله‌های مینگ و کینگ هم که پس از یوآن‌ها آمدند پکن را به عنوان پایتخت خود حفظ کردند. تصور این که نشانه‌های بیش از هزار سال حکومت سلسله ‌های ظالم و فاسد تنها چند سال پس از تاسیس جمهوری خلق چین از بین رفت و مردم آزاد شدند ، دشوار است.

بین همه دروازه‌های پکن، تیان آنمن (دروازه صلح آسمانی)‌ از همه مهم‌تر است و نماد پکن به شمار می‌رود. حتی در دوره فئودالی نیز تیان آنمن  موقعیتی فوق‌العاده داشت. شون ژی، نخستین امپراتور سلسله کینگ پس از اتحاد کشور، 6 ساله بود که امپراتور شد و 7 سال بعد که «دوار گون» عمو و نائب‌السلطنه او به طور ناگهانی در 39 سالگی از دنیا رفت، زمام امور را در دست گرفت.

این کودک امپراتور سال بعد تصمیم گرفت نام دروازه اصلی پایتخت امپراتوری خود را تغییر دهد. او نیز در جوانی یعنی در 23 سالگی (شاید بر اثر آپاندیس)‌ از دنیا رفت و کمتر از نصف پدرش زندگی کرد. «آن» به زبان چینی معنی دوگانه «صلح» و «ایمنی» دارد.

میدان تیان آنمن با سرنوشت کشور، با اعتبار و حیثیت و قدرت آن ارتباط دارد. مدت هزار سال میدان تیان آنمن محل برگزاری مراسم باشکوه سلسله‌های فئودال متوالی حاکم بر چین بود.

در همین میدان بود که مائوتسه دونگ تاسیس جمهوری خلق چین را اعلام کرد و تعداد زیاد دیگری از رویدادهای سیاسی مهم قرن بیستم در تیان آنمن رخ داد.

در سال 1959 به مناسبت برگزاری جشن‌های دهمین سالگرد جمهوری خلق چین، این میدان شاهد تعمیرات و تغییرات اساسی شد.

دیوارهای سرخ سه جهت آن را خراب کردند، میدان از شرق و غرب گسترش یافت. موزه تاریخ انقلاب و تالار بزرگ خلق به ترتیب در شرق و غرب و آرامگاه قهرمانان خلق در وسط میدان ایجاد شد. جای اختصاصی پادشاهان در مراسم گذشته و سان دیدن از ارتش حالا به روی مردم باز شده و تیان آنمن به میدان واقعی مردم تبدیل شده است.

این میدان 54 هکتار وسعت دارد و می‌تواند بیش از پانصد هزار نفر را در خود جای دهد و به این ترتیب بزرگترین میدان جهان است و باشکوه و ابعاد خود هر بیننده‌ای را مبهوت می‌کند. از دروازه‌های قدیمی دیگر شهر پکن جز نام چیزی باقی نمانده است.

شهر پکن در عصر سلسله‌های مینگ و کینگ «شهر شهرها» بود چون از سه لایه دیوار ساخته و محافظت می‌شد. داخلی‌ترین این شهرها، «شهر ممنوعه» یا «شهر قصر» بود. طول دیوار این شهر 3 هزار متر بود و چهار دروازه داشت. دایره مرکزی یا دوم دیوار شهر امپراتوری بود که با دیواری 9 هزار متری چهار دروازه داشت.

بیرونی‌ترین دایره دیوار شهر پایتخت بود که دیواری دو لایه بود. دیوار شهر داخلی 23 هزار متر طول و 9 دروازه داشت. دروازه مرکزی باشکوه‌تر و بلندتر بود و فقط امپراتورها از آنجا وارد پایتخت می‌شدند یا از آن خارج می‌شدند.

شهر پکن در واقع از این لایه‌های دیوارهای آجری و دروازه‌های آهنی عظیم ساخته شده است. داستان‌های جالب بسیاری درباره پکن گفته شده که بیشتر آنها درباره دیوارها و دروازه‌های شهر و تیان آنمن است.

برای مثال، داستانی درباره ژنرال نیان جنگیائو، فرمانده مشهور ارتش در عصر سلسله کینگ در ارتباط با تیان آنمن است. یک روز ژنرال نیان پیروزمندانه با سربازانش از ماموریتی برگشت. امپراتور یونگ ژنگ، ژنرال و تمام سربازانش را در میدان تیان آنمن به حضور پذیرفت.

هوا خیلی گرم بود و امپراتور برای ابراز محبت خود دستور داد سربازان کلاه‌های خود را بردارند تا کمی خنک شوند؛ اما سربازان دستور او را اجرا نکردند. بعد ژنرال دستور امپراتور را تکرار کرد و سربازان بلافاصله کلاه‌های خود را برداشتند. امپراتور به‌شدت ناراحت شد و به دلیل دلخوری‌های دیگری که از ژنرال داشت، اختیارات او را گرفت و بتدریج درجه‌اش را به سربازی کاهش داد و سرانجام به او دستور داد خودکشی کند.

مترجم: علی کسمایی