روزهایتان پرتقالی باد

در توضیح نکته اول باید بگویم روزگاری شاعران با لحنی پیامبرگونه و روشنگر به دنبال  کاربرد رسانه‌ای و آگاهی دهنده شعر بودند؛ اما در روزگار ما و در زمانی که عصر ارتباطات و فناوری اطلاعات است و مردم هر یک به فراخور حال از ریزترین امور (اگرچه اندک) اطلاع دارند، به شیوه پیشینیان شعر گفتن کاری دشوار برای ارتباط با مخاطب و مردم است. در روزگاری که شبکه‌های ماهواره‌ای و دنیای مجازی با سرعت به آگاهی و جهت دادن به مردم عمل می‌کنند، قطعا شعر دیگر نمی‌تواند کارکرد اطلاع‌رسانی و رسانه‌ای و پیامبرگونه داشته باشد، مگر آن که به همان جمله سطر اول توجه داشته باشیم یعنی به صورت غیرمستقیم و غیرابزاری و با تماشایی زیبایی‌شناسانه شاعر به کنار هدف بزند و معنای شعر را با تاخیر به مخاطب ارائه کند و حداقل لذت کشف مفهوم را برای مخاطبش باقی گذارد؛ مثل این شعر معروف سهراب سپهری که می‌گوید:

شهر در آیینه پیدا بود /  دوستان من کجا هستند؟

 روزهاشان پرتقالی باد...

در حالت طبیعی و در زبان روزمره ما می‌گوییم: روز خوبی داشته باشید.  و اگر بخواهیم کمی مودب‌تر و متفاوت‌تر یا به اصطلاح شاعرانه صحبت کنیم می‌گوییم: روز روشنی داشته باشید یا روز روشنی برایتان آرزو می‌کنم.

تا اینجا ما دو مرحله از نحوه بیان یک جمله عادی را با کارکردی غیرشعری پشت‌سر گذاشته‌ایم و تفاوت بیان سهراب شاعر با آدم‌های معمولی در همین جاست که او در این مرحله متوقف نمی‌ماند و پا را فراتر می‌گذارد و در ابتدا به جای روشن، نماد آن را می‌گذارد یعنی: روزهاشان آفتابی (خورشیدی) باد و بلافاصله با آوردن یک استعاره به جای آفتاب و خورشید شعری می‌آفریند که معنا و مفهوم آن به تاخیر افتاده و به اصطلاح مستتر است: روزهاشان پرتقالی باد... .

این تاخیر در مفهوم یا همان مستتر بودن معنا در سطرهای شعر، در دیگر هنرها نیز  وجود دارد؛ مثلا در یک عکس معروف از دوران جنگ تحمیلی تصویر رزمنده‌ای که همرزم مجروح خود را بر دوش گرفته بود به گونه‌ای ثبت شده بود که در عکس سایه این دو نفر به شکل بسیار برجسته‌ای دیده می‌شد؛ اما عکاس بیش از آن که منظورش سایه این دو رزمنده باشد، حرکت آنها در جهت آفتاب و خورشید و روشنایی بود اگرچه هیچ خورشید و آفتابی در کادر عکس دیده نمی‌شد.