آسیب‌هایی که تئاتر مقاومت را تهدید می‌کند

اما پیش از آغاز جشنواره ملی تئاتر مقاومت، این تهران و دانشگاه تربیت مدرس است که میزبان همایش پژوهشی در این حوزه خواهد بود. در چهارمین همایش پژوهشی تئاتر مقاومت که به همت انجمن تئاتر دفاع مقدس، شبکه 4 سیما و معاونت پژوهش بنیاد شهید و امور ایثارگران از فردا به مدت 3 روز برگزار می‌شود، 10 مقاله به صورت سخنرانی ارائه خواهد شد.

کمیت به جای کیفیت‌

حسین پارسایی، مدیر مرکز هنرهای نمایشی در خصوص ضرورت برگزاری این گونه همایش‌ها می‌گوید: همایش پژوهشی تئاتر مقاومت می‌تواند رویکردهای گذشته را نقد و جهتگیری‌های آینده را ترسیم کند. وی تصریح می‌کند: در این همایش، طرح مشکلات یک سری مساله و سوی دیگر رسیدن راهکار است که متاسفانه به بخش دوم آن کمتر توجه می‌شود.

بر همین اساس، محمدحسین ایمانی خوشخو، معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره رویکردهای پژوهشی تئاتر مقاومت توضیح می‌دهد: پرداختن به ابعاد و زمینه‌های گوناگون تئاتر مقاومت نیازمند بررسی‌های علمی است. در واقع هنرمندان نمایش می‌بایست با در نظر گرفتن شرایط اجتماعی و فرهنگی و نیز با مطالعه درباره تاریخ دفاع مقدس، راهکارهای مناسبی را برای استفاده هر چه بهتر از هنر تئاتر ارائه کنند.

این مدرس دانشگاه در ادامه تاکید می‌کند: پژوهش‌ها و مطالعات کاربردی باعث می‌شود که از اجرای کارهای شتابزده پرهیز کنیم و هر روز شاهد آثار ارزشمندتری در حوزه تئاتر مقاومت باشیم.

فریندخت زاهدی، مدیر گروه نمایش دانشکده هنرهای زیبا نیز در بحث آسیب‌شناسی تئاتر مقاومت می‌گوید: آنچه امروز بیشتر از هر چیز دیگر به تئاتر مقاومت آسیب زده، توجه به کمیت و غفلت از کیفیت بوده است. این رویکرد نادرست حتی باعث شده که جشنواره تئاتر مقاومت نیز کارکرد اصلی خود را از دست بدهد.

نمایش‌های موسمی و جشنواره‌ای‌

حسین مسافر‌آستانه که چند سالی است بر اهمیت آموزش و پژوهش در عرصه تئاتر دفاع مقدس تاکید می‌کند، عقیده دارد: یکی از آسیب‌های وارد شده به آثار صحنه‌ای تئاتر مقاومت، به مساله آموزش ابعاد هنری این حماسه بازمی‌گردد. برای برطرف کردن این کاستی است که در طول چند سال گذشته، تمام توان خود را صرف برپایی کارگاه‌های آموزشی نمایشنامه‌نویسی، کارگردانی و پژوهش هنری کرده‌ایم.

اما محمدرضا خاکی، از داوران چهارمین همایش پژوهشی تئاتر نظر دیگری دارد و می‌گوید: در طول این سال‌ها، تمام هزینه‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها و توجه سیاستگذاران صرف اجرای نمایش شده و در این میان، آموزش و پژوهش فراموش شده است.

در این میان، مهرداد رایانی مخصوص از منظری متفاوت به موضوع نگاه می‌کند و با اشاره به این که تاکنون مصادیق عینی برای پژوهش در تئاتر مقاومت ارائه شده است، می‌افزاید: بزرگ‌ترین معضل تئاتر مقاومت، نبود یک جریان حرفه‌ای است که باعث شده تمام اتفاقات این حوزه، موسمی و جشنواره‌ای باشند.

غیبت حرفه‌ای‌ها

یکی از ضعف‌های جریان تئاتر مقاومت در کشور که بسیاری بر آن اشاره می‌کنند، غیبت حرفه‌ای‌ها و پیشکسوت‌ها در این شاخه و گونه نمایشی است.

مسعود دلخواه، کارگردان تئاتر در این باره می‌گوید: تئاتر مقاومت در ایران به دلیل عدم حضور هنرمندان و کارشناسان باتجربه و متخصص، به رشدی که باید، نرسیده است.

در همین ارتباط، بهروز غریب‌پور اعتقاد دارد: علاوه بر این که هنرمندان مجرب از صحنه‌های تئاتر مقاومت دور هستند، چندان حضوری در بحث‌های نظری و پژوهشی این حوزه هم ندارند.

هادی مرزبان هم که در سال‌های اخیر نشان داده، همیشه به دنبال روی صحنه بردن متن‌های ایرانی است، در واکنش به این پرسش که چرا تاکنون نمایشنامه‌ای در حوزه دفاع مقدس اجرا نکرده است، پاسخ می‌دهد: چون تاکنون به شخصه متن خوبی در این عرصه به‌دست نیاورده‌ام، نتوانسته‌ام کاری را روی صحنه ببرم.

مرزبان با اشاره به این که در دهه 60 خورشیدی، تله‌تئاتر «هنگامه شیرین وصال» را با موضوع دفاع مقدس برای تلویزیون کارگردانی کرده است، می‌افزاید: در کارهای صحنه‌ای خود نیز نمونه‌هایی دارم که در آنها، مضامین مرتبط با دفاع مقدس وجود داشته است، اما برای حضوری جدی و فراگیر در این عرصه، باید سیاستگذاران و متولیان امر، شرایط و بستر لازم را فراهم کنند تا شاهد ایده‌های متفاوت و اجراهای فاخر باشیم.