چین از واشنگتن نمی‌هراسد

فراتر از این، همان چیزی قرار دارد که هریسون به درستی به عنوان مشکلی اساسی‌ که رژیم عدم تکثیر جهانی با آن مواجه است،توصیف می‌کند: کوتاهی دولت‌های هسته‌ای درخصوص عمل به تعهدات خود در چارچوب NPT برای حذف تدریجی سلاح‌های هسته‌ای خویش  و در خصوص واشنگتن انکار رسمی این تعهد.

برخلاف اروپا، چین از واشنگتن نمی‌هراسد؛ یعنی دلیل اصلی‌ ترس فزاینده برنامه‌ریزان ایالات متحده از چین. هم‌اکنون بخش زیادی از نفت ایران به چین می‌رود و چین نیز ایران را با تسلیحاتی تجهیز می‌کند که علی‌الظاهر به عنوان بازدارنده‌ای در برابر تهدیدات ایالات متحده در نظر گرفته می‌شود.

دیگر مساله ناراحت‌کننده برای واشنگتن این واقعیت است که روابط چین با عربستان سعودی، شامل کمک‌های نظامی چین به عربستان و حقوق چین برای اکتشاف گاز در عربستان، افزایش چشمگیری یافته است.

در سال 2005 عربستان سعودی 17 درصد از واردات نفت چین را تامین می‌کرد. شرکت‌های نفتی چین و سعودی، قراردادهایی برای حفاری و ساخت یک پالایشگاه بزرگ (با مشارکت اکسون موبیل) منعقد کرده‌اند. انتظار می‌رفت که با دیدار ملک عبدالله، پادشاه عربستان از چین در ژانویه 2006 یادداشت تفاهمی میان عربستان سعودی و چین به امضا برسد که به افزایش همکاری و سرمایه‌گذاری 2 کشور در نفت، گاز طبیعی و سرمایه‌گذاری منتهی شود.

ایجاز احمد، تحلیلگر هندی معتقد است که ایران در طول دهه آینده یا در این حدود، می‌تواند به یکی از ارکان اصلی مسائل جهانی تبدیل شود، یا به چیزی که چین و روسیه به عنوان جزئی کاملا لاینفک از شبکه امنیت انرژی آسیا، در نظر می‌گیرند که کنترل غرب بر ذخایر انرژی جهان را در هم می‌شکند و انقلاب بزرگ صنعتی آسیا را تضمین می‌کند. کره‌جنوبی و کشورهای جنوب آسیا و شاید ژاپن هم به این شبکه بپیوندند.

مساله مهم این است که هند چگونه به این مساله واکنش نشان خواهد داد. هند، فشارهای ایالات متحده برای کنار‌کشیدن از قرارداد خط لوله نفت با ایران را رد کرد.

از سوی دیگر، هند درخصوص رای به قطعنامه ضدایرانی در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به امریکا و اتحادیه اروپایی پیوست و نیز در دورویی امریکا و اروپا نیز شراکت دارد؛ چرا‌که هند به رژیم NPT بی‌اعتنایی می‌کند. در حالی که تاکنون به نظر می‌رسد ایران به آن عمل می‌کند.

ایجاز احمد گزارش می‌دهد با توجه به تهدیدات ایران درخصوص فسخ یک معاهده گاز 20 میلیارد دلاری ممکن است هند مواضع خود را تغییر دهد. واشنگتن به هند هشدار داد که اگر این کشور با خواسته‌های ایالات متحده همراهی نکند، امکان دارد معاهده هسته‌ای آن با امریکا رها شود و این امر واکنش شدید وزارت خارجه هند و به دنبال آن، هشدار خشم‌آلود و دوپهلوی سفارت ایالات متحده را موجب شد.

هند نیز گزینه‌های زیادی را پیش رو دارد. این کشور می‌تواند به ایالات متحده وابسته شود یا امکان دارد ترجیح دهد به جبهه مستقل‌تر آسیایی ملحق شودکه با پیوندهایی فزاینده با تولیدکنندگان نفت خاورمیانه، در حال شکل‌گیری است.

معاون سردبیر روزنامه هندو، در یک سلسله تفاسیر روشنگر شرح می‌دهد که اگر قرار است قرن بیست و یکم قرن آسیا باشد، پس انفعال آسیا در بخش انرژی باید پایان یابد.

گرچه آسیا بزرگترین تولیدکنندگان انرژی جهان و سریع‌ترین میزان رشد مصرف انرژی را در اختیار دارد، ولی به عنوان میراث تضعیف‌کننده عصر امپریالیسم، همچنان برای تجارت درون خود بر نهادها، ساختارهای تجاری و نیروهای نظامی بیگانه وابسته است.

همکاری چین و هند بسیار کلیدی است. در سال 2005 هند و چین با تبدیل رقابت پرسر و صدای خود بر سر اکتساب ذخایر نفت و گاز در کشورهای ثالث به مشارکت نوظهوری که می‌تواند تحرکات اساسی بازار جهانی انرژی را تغییر دهد، توانستند تحلیلگران سراسر جهان را شگفت‌زده کنند.

اثر: نوام چامسکی‌
مترجم: یعقوب نعمتی  ورو جنی‌