فروپاشی جناح چپ در ایتالیا

ائتلاف راستگرای «مردم آزادی» او در انتخابات یکشنبه و دوشنبه این هفته در مجلس نمایندگان و سنای ایتالیا به اکثریت دست یافت.

برلوسکنی با حدود 47 درصد آرا در هر دو مجلس رقیب اصلی خود والتر ولترونی را که 38 درصد آرا را به دست آورد، شکست داد.

برلوسکنی 340 کرسی مجلس نمایندگان، از جمله پاداش اختصاص داده شده به حزب برنده را به دست آورد در حالی که ولترونی فقط 241 کرسی دارد. حزب دموکراتیک مسیحی UDC، به رهبری پیر فردیناندو کاسینی، که روابط نزدیکی با واتیکان دارد و بدون ائتلاف با احزاب دیگر فعالیت می‌کرد 36 کرسی به دست آورد. در سنا برلوسکنی 171 کرسی در برابر 130 کرسی ولترونی و 2 کرسی UDC خواهد داشت.

80 درصد افراد واجد شرایط که در انتخابات شرکت کردند حدود 3 درصد کمتر از انتخابات 2 سال پیش بود. در ایتالیا شرکت در انتخابات رسما اجباری است اگرچه کسانی که زحمت شرکت در انتخابات را به خود نمی‌دهند، مجازات نمی‌شوند.

این انتخابات نه فقط کسب اکثریت را برای جناح راست تضمین کرد بلکه برای نخستین بار باعث ایجاد ساختار سیاسی جدیدی – شبیه نظام امریکا – متشکل از دو حزب عمده راستگرای بورژوازی شد. از مجموع بیش از 20 حزب و گروهی که قبلا در پارلمان نماینده داشتند این بار فقط 6 حزب صاحب کرسی در پارلمان شده‌اند.

دو جزء مهمتر ائتلاف برلوسکنی، یعنی حزب فورزا ایتالیای خود او و حزب اتحاد ملی پس از دوره فاشیسم، به رهبری جیانفرانکو فینی، فهرستی مشترک برای انتخابات تدوین کردند و در نظر دارند به زودی به صورت یک حزب راستگرای بزرگ متحد شوند. علاوه بر این، حزب تجزیه‌طلب لیگ شمالی و جنبش نسبتا بی‌اهمیت خودمختاری (Mpa – جنبش برای خودمختاری) نیز بخشی از ائتلاف «مردم آزادی» بودند.

ولترونی پیش از انتخاب، دموکرات‌های چپ (جانشین حزب کمونیست)، حزب دموکراتیک مسیحی مارگریتا، و چند گروه کوچکتر را به عنوان حزب دموکراتیک متحد کرده بود. الگوی حزب دموکراتیک حزب دموکرات امریکا است و از یک برنامه اقتصادی مشابه حزب دموکرات امریکا در طرفداری از تجارت پیروی می‌کند. تنها متحد دموکرات‌ها گروه «ایتالیای ارزش‌ها» (ایتالیا دی والوری) به رهبری «آنتونیو دی پی‌یترو» قاضی ضدفساد سابق بود که 5 درصد مجموع آرای اردوی ولترونی را به خود اختصاص داد.

ولترونی از همکاری با احزاب جناح چپ ائتلاف دولت قبلی به رهبری رومانو پرودی امتناع کرده بود. به این دلیل این احزاب، از روی ضرورت، ائتلاف انتخاباتی خاص خود را به نام چپ رنگین‌کمان به وجود آوردند. این ائتلاف از حزب کمونیسم (ریفوندازیونه) سبزها، حزب کمونیست‌های ایتالیا، و چپ دموکراتیک (SD)، انشعابی از دموکرات‌های چپ سابق، تشکیل شده بود.

چپ رنگین کمان سنگین‌ترین شکست را در انتخابات متحمل شد. رهبران این گروه هنگام تاسیس آن پیش‌بینی کردند حدود 15 درصد آرا را به دست خواهد آورد. نظرسنجی‌های پیش از انتخابات حاکی از دستیابی این ائتلاف به 7 درصد آرا بود اما در عمل اندکی بیش از 3 درصد آرا را به دست آورد که برای ورود به پارلمان کفایت نمی‌کرد.

ریفوندازیونه، که قبلا با بیش از 40 نماینده در هر یک از مجالس نمایندگان و سنا، در هر دو مجلس حضور داشت، نتوانست حتی یک کرسی به دست آورد. روزنامه ریپابلیکا نتیجه این حزب را «زلزله قابل اثبات» توصیف کرد.

شکست به اصطلاح جناح چپ هنگامی آشکارتر می‌شود که به نتایج در بعضی از مواضع قدرت سابق آنان دقت کنیم. حزب ریفوندازیونه در سال 2006 حدود 8.2 درصد آرا  و همراه با سبزها و کمونیست‌های ایتالیا در مجموع 13.4 درصد آرا را به دست آورد. چپ رنگین کمان در انتخابات این هفته فقط 4.5 درصد آرا را تصاحب کرد. در منطقه امیلیارو ماینا سهم آرای چپ رنگین‌کمان از 10 درصد سال 2006 به 3 درصد کاهش یافت.

در لاتیوم (که شهر رم هم بخشی از آن است) آرای احزاب چپ از جمله چپ رنگین کمان از 13 درصد به 3.3 درصد رسید و در اومبریا از 12.7 درصد به 3.5 درصد کاهش یافت.

فروپاشی «چپ» برای هرگونه درک و دریافت از نتایج انتخابات امری حیاتی است. «ریفوندازیونه» از زمان تشکیل دوباره از بقایای حزب کمونیست ایتالیا که 17 سال پیش فرو پاشید و در این مدت تعدادی از گروه‌های چپ خرده بورژوا را جذب کرد همواره از طرفداران خود می‌خواست از دولت‌های به اصطلاح بورژوای ترقیخواه حمایت کنند.

این ریفوندازیونه بود که بارها اکثریت را برای چنین دولت‌هایی در پارلمان ایتالیا تضمین کرد تا این که در سال 2006 به عنوان بخشی از ائتلاف به رهبری پرودی به طور مستقیم وارد بازی قدرت شد. این گروه همیشه فرصت‌طلبی خود را با این استدلال توجیه می‌کردکه لازم است در مقابل جناح راست از «شیطان‌های کوچکتر» حمایت کند.

نتیجه این گونه سفسطه‌کاری‌ها فاجعه‌بار بوده است. ریفوندازیونه و متحدان آن عملا مانع از آن شده‌اند که طبقه کارگر تشکیلات سیاسی مستقل خود را به وجود آورد. ریفوندازیونه در عوض، مطیعانه پشت سر پرودی و نخست‌وزیران پیش از او حرکت کرده است. نقش اصلی این سازمان در انتخابات اخیر تامین ظاهر چپگرایانه برای مبارزه انتخاباتی ولترونی بود.

بر این اساس، چپ رنگین کمان قادر نبود هیچگونه حمایت جدی به دست آورد. شکست وحشتناک چپ رنگین کمان در انتخابات گویای این واقعیت – پس از دو سال حکومت پرودی – است که توانایی چنین دولت‌های به اصطلاح اصلاح‌طلب چپگرا برای حل بحران اجتماعی و اقتصادی در حال تعمیق کشور توهمی بیش نیست.

اوضاع اقتصادی ایتالیا به سرعت بدتر شده است. براساس برآورد سازمان همکاری اقتصادی و توسعه ایتالیا امسال رشد چندانی نخواهد داشت، سهم آن از تجارت جهانی رو به افول است و دستمزدها رشدی نخواهد داشت.

وضع بسیاری از ایتالیایی‌ها به قدری وخیم است که حتی استطاعت آن را ندارند روزی یک وعده ماکارونی (غذای اصلی مردم ایتالیا) بخورند. وضع اقتصادی قشری از جوانان این کشور چنان خراب است که حاضر به تقبل خطر تشکیل خانواده نیستند.

تورم فزاینده و اضافه نشدن دستمزدها از مسائل اصلی مبارزات انتخاباتی بود. انبوه زباله‌های متعفن، که از هفته‌ها پیش در خیابان‌های ناپل جمع شده و منجر به اعتراضات عمومی شده بود، به صورت نماد نخبگان سیاسی به کلی فاسد و بی‌کفایتی درآمده که تنها انگیزه آنان منافع شخصی است.

اردوی برلوسکنی توانست از این مسائل بهره‌برداری کند اگرچه ریشه‌های افتضاح مربوط به زباله‌های ناپل را باید در دوره قدرت قبلی خود برلوسکنی پیدا کرد!

علت اصلی کاهش حضور مردم در انتخابات سرخوردگی طرفداران سابق جناح «چپ» است سایر رای‌دهندگان به این دلیل به برلوسکنی رای دادند که تصور می‌کردند او ممکن است بتواند در برخورد با مسائل جدی که ائتلاف به شدت تفرقه‌زده پرودی نتوانست از عهده آنها برآید، موثرتر باشد.