در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
با دکتر بهرام عیناللهی، معاون آموزشی وزیر بهداشت:
آموزش پزشکی، بایدها و نبایدها
پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع لیسانس، سهمیهبندی جنسیتی در رشتههای پزشکی، محدودیت ظرفیت پذیرش PHD برای رشتههای پیرا پزشکی و کیفیت دانشگاههای علوم پزشکی مهمترین پرسشهایی بود که میخواستم از معاون آموزشی وزیر بهداشت بپرسم. دکتر بهرام عیناللهی ، مصاحبهشونده خوشرویی بود و به پرسشها پاسخ داد و البته جایی در مصاحبه گفت: شما مدام لاین عوض میکنی.
پاسخ این پرسشها به همراه پرسشهایی که به قول معاون آموزشی وزیر بهداشت، لاین عوض شده محسوب میشود روبهروی شماست.
آقای دکتر ، به نظر میرسد همان طور که اقبال مردم به رشتههای پیرا پزشکی در مقایسه با رشتههای پزشکی کمتر است ، در وزارت بهداشت و خصوصا معاونت شما هم به نوعی این رشتهها مظلوم واقع شدهاند؛ چراکه ظرفیت پذیرش این رشتهها در مقاطع بالا خصوصا PHD اندک است و امکان ادامه تحصیل را برای فارغالتحصیلان این رشته محدود کرده است.
این طور نیست. اعتقاد ما بر این است که تمام کسانی که در رشتههای پیرامونی پزشکی هستند، باید چه از لحاظ کمی و چه کیفی ارتقا یابند. بر همین اساس ما مدارک را از سطح کارشناسی به کارشناسی ارشد ارتقاء دادهایم، ضمن این که دامنه شرکت در رشتههای مختلف نیز افزایش یافته است، برای نمونه قبلا کارشناس پرستاری فقط مجبور به ادامه تحصیل در همین رشته بود، اما در حال حاضر میتواند در تمام رشتههای پیرا پزشکی ادامه تحصیل دهد.
از طرفی، ظرفیت پذیرش دورههای PHD را هم افزایش دادهایم. سال گذشته ظرفیت PHD این رشتهها 190 نفر بود که امسال به 380 نفر رسیده است. در واقع در همه رشتهها ظرفیتها به 2 برابر رسید. در رشته / محلهای جدید هم 17 دوره PHD ایجاد شده است. درخصوص کارشناسی ارشد نیز 25 رشته / محل ایجاد شده است.
طبق صحبت خودتان در واقع افزایش ظرفیتها 2 برابر شده است؛ یعنی ظرفیت از 190 به 380 رسیده، اما مساله اینجاست که با افزایش چند برابر ظرفیتها در مقطع کارشناسی ارشد در واقع این افزایش ظرفیت شما، جوابگوی آن همه متقاضی نیست.
راهحل شما چیست؟
من خبرنگارم، شما باید پاسخ دهید.
خب ما جز این که بتوانیم ظرفیتها را 2 برابر کنیم. چه کار دیگری میتوانیم انجام دهیم، دانشگاهها به هر حال یک ظرفیتی دارند. ظرفیت کلاس، دانشجو، استاد و... اما به هر حال ما باز ادامه میدهیم. دانشگاههای علوم پزشکی از لحاظ امکانات و آزمایشگاه ظرفیتی دارند که ما با توجه به آن ظرفیت میتوانیم ظرفیت پذیرش را چند برابر کنیم. در هر صورت، تلاش ما برای افزایش ظرفیت است.
این تلاش چگونه است؟
ما سعی داریم با مطالعه در رشتههای موجود در دنیا، رشتههای جدید اضافه کنیم.
پیوست همین پرسش، درخصوص حذف برخی رشتههای کاردانی پیراپزشکی هم توضیح دهید.
در 4 رشته با ارتقای مقطع کارشناسی، مقطع کاردانی را حذف کردهایم.
چرا؟
ببینید در دورهای مثل زمان جنگ ما مجبور بودیم برای رفع کمبودها و پاسخ به مشکلات فوری و نیاز آن زمان برخی رشتهها را ایجاد کنیم که البته آن زمان خیلی هم موثر واقع شد، مثل بیهوشی.
اما در حال حاضر، با مطالعات انجام شده احساس میکنیم. در برخی رشتهها باید به جای کاردانی که فقط 4 ترم را میگذراند، کارشناس پرورش دهیم.
بر همین اساس، رشتههای کاردانی بیهوشی، اتاق عمل، رادیولوژی و آزمایشگاه را به سطح کارشناسی ارتقا دادهایم. در واقع هدف ارتقای این رشتهها بوده نه حذف آنها. بر همین اساس، این رشتهها تا سطحPHd ارتقا یافتهاند.
یکی از مباحث مورد بحث در حال حاضر، بحث پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع لیسانس است. این طرح مصوب معاونت شماست؟
این طرح، طرح پیشنهادی دانشگاه تهران بود که در شورای برنامهریزی مورد تصویب قرار گرفت البته این طرح به شکل آزمایشی در حال اجراست.
انتقادی که به این طرح وجود دارد، به کاهش مدت زمان تحصیل دوره پزشکی عمومی است که ظاهرا در این طرح، این زمان فقط یک سال کاهش مییابد و سرفصلها و محتوای دروس مانند گذشته است، نظر شما چیست؟
اتفاقا ما در نظر داریم که کلی سرفصلهای دروس پزشکی را تغییر دهیم و احتمالا تا اردیبهشت این برنامه نهایی میشود. البته نه فقط سرفصلها، بلکه روشها و متدهای تحصیل در این رشته هم با توجه به استانداردهای بینالمللی تغییر خواهد کرد.
چند سال است این روشها و سرفصلها، تغییری نکرده است؟
حدود 20 سال است. ما طی سمینارها و کارهای کارشناسی به این برنامه رسیدهایم و در حال حاضر 4دانشگاه اعلام آمادگی کردهاند که طبق همین متدها و سرفصلهای جدید آموزش پزشکی را انجام دهند و امیدواریم تا یکی، دو سال آینده در سراسر کشور این برنامه اجرا شود. بر همین اساس در طرح دانشگاه تهران برای پذیرش دانشجو از دوره لیسانس نیز همین روش جدید آموزش پزشکی اجرا خواهد شد.
در سالهای اخیر، معمولا هرچند وقت یک بار، بازگشت آموزش پزشکی به وزارت علوم مورد بحث قرار میگیرد، دفاع شما به عنوان معاون آموزشی وزیر بهداشت در حفظ آموزش پزشکی در این وزارتخانه چیست؟
من از سال 72 در حوزه آموزش پزشکی مشغول به کار هستم. با همین تجربه خدمتتان عرض میکنم که امروزه بحث هماهنگی میان آموزش و خدمات به عنوان یک استاندارد سازمانهای آموزش پزشکی محسوب میشود. در سیستم آموزش، با مباحث ورودی، فعل و انفعالات (آموزشی) و خروجی روبهرو هستیم که در آموزش عالی متاسفانه درخصوص خروجیهای سیستم آموزشی با بیاطلاعی روبهروییم، اما در وزارت بهداشت با این حسن روبهرو هستیم که خروجیهای ما داخل سیستم حضور دارند. در واقع در بیمارستانهای دانشگاه علوم پزشکی هم سیستم آموزش وجود دارد، هم درمان و ثابت شده که هر بیمارستانی که آموزشی شده، کیفیت درمان در آن بیمارستان بالا رفته است. در واقع حضور انترنها و رزیدنتها باعث افزایش کیفیت درمان در آن بیمارستانها شدهاند.
اما عملا این طور نیست. در ذهن مردم بیمارستانهای آموزشی معمولا خیلی شلوغ هستند و ممکن است بیمار ساعتها در نوبت ویزیت باشد و اتفاقا به دلیل حضور انترنها و رزیدنتها و بحث نبود تجربه کافی، اعتماد لازم به این بیمارستانها وجود ندارد.
البته این مباحث باید مستند باشد، در این بیمارستانها در واقع مریض مورد بحث قرار میگیرد.
مورد بحث یا مورد آزمایش؟
نه، مورد بحث، چرا که مریض وقتی وارد محیط آموزشی میشود، بیماریاش مورد بحث قرار میگیرد. بارها شد، یک بیمار ساعتها مورد بحث اساتید و دانشجویان قرار میگیرد.
اتفاقا بیمار، در صورت درمان نشدن در بیمارستانهای خصوصی به بیمارستان آموزشی معرفی میشود. به هر حال وجود دانشجو میتواند اطلاعات بیماریها را به روز و تشخیص را شفافتر کند. حتی اگر شکایات پزشکی را بررسی کنید، متوجه میشوید بیشتر خطاهای پزشکی در بخش خصوصی انجام میشود.
البته این مساله، دلیل دیگری هم دارد، مریضی که به بخش خصوصی میرود، به هر حال توانایی مالیاش و سطح زندگی و آگاهیاش به شکلی است که میتواند و میداند که باید شکایت کند و مساله خطای پزشکی را پیگیری کند. این مساله در مصاحبههای خبری ما در نظام پزشکی بارها مطرح شده است.
شاید این موضوع هم صحیح باشد، اما بیمارستان خصوصی مریض لوکس را انتخاب میکند یعنی مریضی که باید عمل جراحی چند ساعته شود معمولا از سوی بخش خصوصی پذیرفته نمیشود. اصلا آمار عملهای جراحی سنگین بیمارستانهای آموزشی و دولتی قابل مقایسه با بخش خصوصی نیست.
آقای دکتر مساله دیگری هم وجود دارد، رزیدنتی که با شخصیتهای سنگین در بیمارستان آموزشی حضور دارد و حقوقش حدود 200 هزار تومان است، چقدر انگیزه کاری خواهد داشت؟
(با خنده) سوالات شما به یک لاین ختم نمیشود و شما دائم لاین عوض میکنید. در جمعبندی سوال شما باید بگویم آموزشی شدن بیمارستانها باعث افزایش کیفیت درمان شده و از طرفی در آموزش پزشکی مهمترین مساله بیمار است و در بیمارستان آموزشی با وجود حجم بیماران، دانشجو به مهارت لازم میرسد.
در واقع آموزش پزشکی سه اصل دارد؛ معلومات، مهارتها و اخلاق. بنابراین با داشتن بیمارستانهای آموزشی و ادغام آموزش پزشکی در وزارت بهداشت، این سه اصل بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. در خصوص دستمزد رزیدنتها هم باید از شورای آموزش پزشکی تخصصی که زیر مجموعه ما نیست پیگیری کنید و من نمیتوانم پاسخگو باشم. به هر حال سیستم دچار مشکلاتی هست و ما هم معتقدیم بینقص نیست.
سوال بعدی در خصوص نظارت بر کیفیت دانشکدههای علوم پزشکی خصوصا در دانشگاه آزاد است، مثلا در خبرها میخوانیم وزارت بهداشت ادامه کار دانشکده مامایی و پرستاری یکی از واحدهای دانشگاه آزاد را ممنوع اعلام کرده است.
سوال من این است که اگر از ابتدا نظارت وجود دارد، چرا دانشکده موردنظر تاسیس میشود، اگر نظارت بعد از تاسیس است، خب منطقی به نظر نمیرسد.
ببینید مجوز گرفتن دال بر این نیست که کار باید ادامه پیدا کند. به عبارتی ممکن است مجوز داده شود و بعد در بررسیها مشخص شود که واحد موردنظر از نظر کیفی و آموزشی مشکل دارد. این فرآیند هم فقط شامل دانشگاه آزاد نیست و در دانشکدههای ما نیز این بررسیها و نظارتها انجام میشود. البته در خصوص دانشگاه آزاد، قبلا قانونی وجود داشت که براساس آن یک کمیته 3نفره شامل نماینده وزارت بهداشت، نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی و نماینده دانشگاه آزاد در خصوص مجوز تاسیس واحدها تصمیم میگرفتند و در حال حاضر این کمیته دیگر فعال نیست و زمانی برخی از مجوزها از سوی این کمیته داده شده است.
به هر حال ما در حال حاضر همه واحدهای دانشگاههای علوم پزشکی و دانشگاه آزاد را مورد بررسی و نظارت قرار میدهیم و اگر واحدی از استاندارد لازم برخوردار نباشد، تعطیل میشود.
برسیم به بحث سهمیهبندی جنسیتی؛ سال گذشته بدون اعلام، قبلی وزارت بهداشت سهمیهبندی جنسیتی را اعمال کرد. گذشته از این انتقاد و اصولا این بحث که حق دختران در دانشگاهها و خصوصا رشتههای پزشکی ضایع میشود، با توجه به اینکه مرکز پژوهشهای مجلس رسما اعلام میکند کمبود نیروی زن در رشتههای پزشکی چشمگیر است، چرا این سهمیهبندی اعمال میشود؟
اتفاقا در شورای تخصصی، سهمیهبندی را به نفع خانمها انجام دادهایم، یعنی در بعضی از رشتههای تخصصی خانمها باید تا 50 درصد پذیرش شوند، در واقع در رشتههای تخصصی خانمها با نمرات خیلی پایینتر، قبول میشوند.
البته سوال من درخصوص سهمیهبندی ورودی (کنکور) رشته پزشکی است و جواب شما به رشتههای تخصصی بر میگردد.
پاسخ من به سوال شما درخصوص گزارش مرکز پژوهشهای مجلس بود، یعنی براساس همین نیاز ما در رشتههای تخصصی سهمیهبندی را به نفع زنان انجام دادهایم تا کمبود پزشکان متخصص زن را جبران کنیم. اما درخصوص سهمیهبندی جنیستی کنکور، این مساله نیز با توجه به نیاز جامعه صورت گرفته است. مثلا نیاز فعلی ما درخصوص پزشک عمومی به طرح پزشک خانواده برمیگردد، که در این طرح با توجه به تمرکز آن در مناطق محروم، معمولا خانمها استقبال نمیکنند.
به هر حال دانشگاه برای رفع نیاز مردم است و بر همین اساس باید به یک حداقلهایی پاسخ داده شود. این سهمیهبندی هم در واقع حداقل است چراکه براساس مصوبه آن 30 درصد از هر جنس در هر رشته پذیرفته میشوند و ممکن است در برخی رشتهها هم این مساله به سود دختران باشد.
اما در رشتههای تاپ مثل همین رشته پزشکی به سود پسران خواهد بود.
به هر حال مساله، مساله نیاز مردم در بحث سلامت است. یعنی از یک طرف سهمیهبندی جنسیتی در ورودی دانشگاه در برخی رشتهها به نفع پسران میشود و براساس همین نیاز در رشتههای تخصصی سهمیهبندی جنسیتی به نفع خانمها میشود.
مثلا، برای پذیرش خانمها در رشتههایی نظیر ارتوپدی یا چشم پزشکی از حضور خانمها استقبال میکنیم و سهمیهبندی هم به نفع آنها خواهد بود و در رشتههای تخصصی هم آقایان به این سهمیهبندی اعتراض دارند اما خب این سهمیهبندیها براساس نیاز انجام میشود.
شعب بینالمللی دانشگاههای علوم پزشکی
توسعه شعب بینالمللی دانشگاههای علوم پزشکی اکنون یکی از برنامههای مهم آموزشی وزارت بهداشت است. به همین منظور 12 شعبه این دانشگاهها در شهرهای مختلف دایر شده است.
شعبه بینالمللی کیش با همکاری دانشگاه علوم پزشکی شیراز و تهران، شعبه بینالمللی قشم زیرنظر دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و با همکاری دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، شعبه بینالمللی آبادان وابسته به دانشگاه علوم پزشکی اهواز، شعبه چابهار با همکاری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کرمان، شعبه بینالمللی ارس وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تبریز و شعبه انزلی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی گیلان این واحدها را تشکیل میدهند.
پذیرش دانشجو در این شعب علاوه بر آزمون سراسری از طریق آزمون اختصاصی برای پذیرش ظرفیت مازاد هم انجام میشود. برای این کار ابتدا اسامی 5 برابر ظرفیت دانشگاهها اعلام میشود و پس از آن از طریق مصاحبه دانشجویان پذیرش میشوند.
مستوره برادران نصیری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
