حمایت از دیپلماسی منفی تهاجمی‌

هرمنوتیک‌شناسی انتخابات گذشته ریاست جمهوری امریکا نشان داده که معمولا تحولات داخلی، سرنوشت نهایی انتخابات را رقم می‌زنند و همواره به طور سنتی اعلان‌های انتخاباتی جمهوریخواهان بر امنیت ملی و دموکرات‌ها بر اقتصاد ملی و رفاه اجتماعی استوار بوده است. با این حال در انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر 2006 سیاست خارجی بویژه سیاست‌های امریکا در عراق به کانون اعلان‌های انتخاباتی تبدیل شد.

بوش در 2 انتخابات قبلی ریاست جمهوری توانسته بود مسائل خارجی بخصوص مبارزه علیه تروریسم و جنگ عراق را با امنیت داخلی مرتبط کند و به پیروزی برسد. بسیاری بر این باورند که جدا از این تحولات، نوع رویکرد و تقابل با تهران هم یکی از سرفصل‌های موضوعاتی است که به میزان قابل تاثیری در نوع آرای رای‌دهندگان این دوره بخصوص پس از تحولات اخیر لحاظ خواهد شد.

به نحوی که گزارش مرکز راهبردی وزارت دفاع، سال 2007 را پرتلفات‌ترین و به تعبیری خونین‌ترین سال نظامیان امریکایی در عراق اعلام کرده و همچنین گزارش اخیر جامعه اطلاعاتی ملی امریکا درباره برنامه‌های هسته‌ای ایران را می‌توان یکی از علل دیگر این تغییر رفتار ارزیابی کرد.

بر این اساس بیشتر رای‌دهندگان به این نتیجه رسیده‌اند که موضوع ایران آنچنان که در بولتن‌های حزبی و تریبون‌های خبری جمهوریخواهان گفته شده و می‌شود در تعیین اختلال و تهدید در امنیت امریکا موثر نخواهد بود؛ نکته‌ای که در گزارش اخیر وزارت دفاع هم بر آن تاکید شده و با انحراف اتهام، خطر تروریسم را از سوی شهروندان اروپایی تهدیدکننده‌تر خوانده بود.

بر این مبنا و عطف به این تحولات، شاید نگاهی به رویکردها و سیاست‌های اعلانی کاندیداهای مطرح و شناخت آرا و آگاهی از دیدگاه‌های کاندیداهای مطرح دموکرات و جمهوریخواه در انتخابات آینده در نوع مواجهه و برخورد با ایران قابل تامل باشد.

انتخابات مقدماتی ریاست جمهوری امریکا برای شناخت رقبای درون حزبی دموکرات و جمهوریخواه از ایالت آیوا آغاز شده و در ایالت نیو همپشایر و نوادا ادامه یافته است. رقابت‌های مقدماتی از آن رو حائز اهمیت است که کاندیداهای اصلی هر دو حزب برای رقابت نهایی در نوامبر امسال، دیدگاه‌های خود را در معرض قضاوت افکار عمومی قرار می‌دهند. مطابق انتظارها هم نوع برخورد با ایران، یکی از موضوعات مورد بحث کاندیداهاست و آنچه جالب توجه است نگاه‌های تقریبا نزدیک رقبای دو حزب درباره نحوه برخورد با ایران است.

مذاکرات رودررو‏

دموکرات‌ها که با نتایج انتخابات گذشته سنا و کنگره، بارقه‌های امید برای فتح کاخ سفید بیش از پیش برایشان روشن و امیدوارکننده شده است، در انتخابات مقدماتی و درون حزبی با 8 نامزد به استقبال انتخابات نوامبر سال جاری رفته‌اند.

نگاهی به نتایج نظرسنجی‌های هفته‌های اخیر و صندوق رای‌ نیو همپشایر، بیشترین بخت را با اختلاف اندکی از آن هیلاری رودهام کلینتون می‌داند. هیلاری روادهام کلینتون سناتور ایالت نیویورک، همسر بیل کلینتون رئیس جمهور سابق امریکا ضمن مخالفت با برنامه هسته‌ای ایران معتقد است که گزینه نظامی به هیچ‌وجه نباید از روی میز هسته‌ای برداشته شود.

کلینتون معتقد است: «دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای غیرقابل قبول است و ما باید به هر قیمتی که شده از چنین وضعیتی جلوگیری کنیم، اما باید با دیپلماسی شروع کنیم.» سناتور کلینتون در مورد نوع رابطه با ایران ضمن انتقاد از رویه دیپلماسی موجود می‌گوید که کاخ سفید روند گفتگو با ایران را خیلی دیر شروع کرده، چرا که ایران برنامه هسته‌ای خود را به راه انداخته، اتباع ایرانی امریکایی را زندانی و از دشمنان امریکا در عراق حمایت کرده است.

وی در پاسخ به این پرسش که اگر دیپلماسی مدنظرش در مواجهه با ایران به نتیجه‌ای نرسد چه خواهد کرد؟ می‌گوید من نمی‌‌خواهم وارد بحث درباره مسائل فرضی شوم. بوش در حقیقت به دیپلماسی اعتقاد ندارد. فکر نمی‌کنم ما برای ایران فرصت داشته باشیم، چرا که ماهها تا پایان دوره ریاست جمهوری بوش باقی مانده است. از نگاه کلینتون، ایران تهدیدی جدی علیه امریکا و اسرائیل است. از این رو درها باید برای اعمال مجازات‌های مالی و اقتصادی باز بماند.

رویکرد منطقی‌تر اوباما

نزدیک‌ترین رقیب کلینتون، باراک اوباما سناتور 46 ساله سیاهپوست از ایالت ایلینویز، نخستین امریکایی آفریقایی تبار است که در دور اول سناتوری خود ممکن است به مقام ریاست جمهوری برگزیده شود. اوباما از ابتدا با جنگ عراق مخالف بوده و همیشه تلاش کرده است خود را در ارتباط با سیاست‌های واشنگتن یک خارجی منتقد معرفی کند.

وی در رای‌گیری‌های اخیر در آیوا و نیو همپشایر پا به پای هیلاری کلینتون حرکت کرده، اما در رای‌گیری‌های کشوری کمی نسبت به کلینتون عقب است. اوباما از ایجاد یک دیپلماسی بی‌قید و شرط و رودررو با ایران حمایت می‌کند و معتقد است اگر ایران از برنامه هسته‌ای دست بکشد آن‌گاه به تهران مشوق‌هایی از جمله عضویت در سازمان تجارت جهانی ارائه خواهد کرد که این ‌گامی بزرگ به سوی عادی‌سازی روابط دیپلماتیک با ایران است.

اوباما که جدی‌ترین رقیب کلینتون است به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران رقابت نهایی بین این دو خواهد بود، خواستار اجرای سیاستی محکم در قبال ایران است، اما بر گفتگوی مستقیم و ایفای نقشی مثبت در راه ثبات خاورمیانه تاکید ورزیده است. با این همه، اوباما از مذاکرات بدون پیش شرط با تهران حمایت و اعلام آمادگی کرده تا برای مذاکره با احمدی‌نژاد به تهران بیاید.

نامزد مخالف جنگ عراق‌

نامزد دیگر دموکرات‌ها که با اختلاف نسبتا بیشتری در پی کلینتون و اوباما در حال حرکت است، جان ادواردز نام دارد. جان ادواردز 54 ساله سناتور پیشین ایالت کارولینای شمالی و کاندیدای معاون اول جان کری در انتخابات سال 2004 هم، مبارزه با فقر را به یکی از عمده‌ترین موضوعات مبارزات انتخاباتی خود تبدیل کرده است و دیدگاه خود در توافق با انجام حمله نظامی علیه عراق را یک اشتباه بزرگ اعلام کرده و خواستار عقب‌نشینی نیروهای امریکایی از خاک عراق شده است.

ادواردز از ایجاد مذاکرات رودررو و شفاف با ایران حمایت کرده است مشروط به این که ایران موجودیت اسرائیل و همچنین پادمان‌های بین‌المللی را به رسمیت بشناسند. وی نسبت به اتخاذ گزینه نظامی علیه ایران امتناع ورزیده و از تحریم‌هایی که در تعاملات بازرگانی از سوی شرکت‌های غربی بر ایران اعمال شده است، حمایت می‌کند؛ اما با ارائه مشوق‌های اقتصادی به ایران در صورت همکاری با غرب موافق است. این مشوق‌ها شامل تعدیل تحریم ها، اجازه عضویت ایران در سازمان‌های چندجانبه و ایجاد یک بانک نفتی می‌شود. ادواردز بر دیپلماسی تاکید می‌کند، اما می‌گوید هیچ رئیس‌جمهوری با هر مسوولیتی نباید احتمال استفاده از تمام گزینه‌ها علیه ایران را رد کند.

کم‌شانس‌ترین کاندیدای دموکرات‌

گزینه بعدی که در رای‌گیری‌ها در ادامه این سه نفر مطرح است، سناتور جو بایدن، رئیس کمیته سیاستگذاری روابط خارجی سنای امریکاست که شاید کم‌شانس‌ترین کاندیدای دموکرات باشد و بصراحت لهجه شهرت دارد. وی چندی پیش در یک مصاحبه اختصاصی با «جام جم» به عنوان اولین نامزد انتخابات امریکا به گفتگو نشست و بر این باور است که «من سیاست تغییر حکومت را در قبال ایران کنار می‌گذارم. چیزی که ما الان به ایران می‌گوییم این است که تنها چیزی که مانع حمله ما می‌شود را کنار بگذارد.»

تشدید تحریم‌ها

برخلاف دموکرات‌ها، دست جمهوریخواهان در داشتن کاندیداهای متعدد در انتخابات ریاست جمهوری چندان پر نیست. نتایج انتخابات مقدماتی جمهوریخواهان در نیو همپشایر بیشترین بخت را با جولیانی و مک کین نسبت می‌دهد. رودی (رودلفو) جولیانی 63 ساله شهردار پیشین نیویورک است که می‌کوشد محبوبیت خود را برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری امریکا با گریزهای مکرر به رهبری موفق خود در دوران شهرداری پس از حملات 11‌‌ سپتامبر بالاتر ببرد.

جولیانی از تشدید تحریم‌های اقتصادی با هدف منزوی کردن ایران حمایت کرده است.
رقیب جولیانی، جان مک کین 71 ساله سناتور ایالت آریزونا و کهنه سرباز جنگ ویتنام است که در سال 1967 در جریان جنگ ویتنام مجروح شد.

اگر مک کین به ریاست جمهوری امریکا برگزیده شود نخستین رئیس جمهور دور اولی خواهد بود که در 72 سالگی به این منصب برگزیده می‌شود. جان مک کین با گزینه نظامی علیه ایران موافق است، اما در عین حال می‌گوید که پیش از رسیدن به چنین تصمیمی گزینه‌های عدیده دیگری نیز وجود دارد.

وی گفتگوی بدون قید و شرط با ایران را منتفی اعلام کرده، اما در مقابل می‌گوید حاضر است با متحدان امریکا همکاری کند تا فعالیت‌های ایران در داخل خاک عراق را قطع کنند. وی جزو پراگماتیست‌های جمهوریخواه به شمار می‌رود و همواره کوشیده است از سیاست‌های بوش در عراق حمایت کند و حضور او در عراق پس از اعزام 21 هزار نیروی تازه نفس و جدید امریکا به عراق و حمایت از این راهبرد بوش نشانگر این است که مک کین در دیپلماسی عملگرایانه فاصله چندانی با بوش ندارد.

به هر حال با توجه به چند ماه مانده به انتخابات و روند هارمونی و چینش مولفه‌های تاثیرگذار در صفحه انتخابات ریاست جمهوری امریکا و این‌که انتخاب گزینه‌نهایی برای انتخابات نوامبر 2008 و تغییراتی که ممکن است در چیدمان نامزدها رخ دهد بعید به نظر می‌رسد که در گفتمان بالادستی و حزبی تاثیر شگرفی در نوع مواجهه و تقابل با ایران رخ دهد.

ارسلان مرشدی‌