روستاهای ایران ،جهانی میشوند
مهلت ثبت جهانی روستاهای ایران به خط پایان نزدیک میشود. ۱۹خرداد فرصت نهایی مستندسازی هشت روستای نامزد ثبت جهانی است؛ پروندههایی که میتواند نام روستاهای ایران را در فهرست سکونتگاههای جهانی گردشگری درخشان کند. این روستاها، سفیران فرهنگی و طبیعی ایران در جهان هستند، از خشتهای کهن ریاب در گناباد تا سکونتگاههای باستانی یزد و اردبیل که اگر شاخصهای نهگانه تعریفشده از سوی سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) به شکل مطلوب تکمیل شوند، ایران دوباره میتواند صاحب چند روستای جهانی جدید شود.
روستاهایی که نهتنها جاذبه گردشگری، بلکه حامل حکایات زنده از آیین، هنر، سبک زندگی و میراث مردم ایران هستند. موضوعی که مسئول هماهنگی طرح روستاهای جهانی گردشگری کشور نیز به آن اشاره کرده و گفته: «هر روز تأخیر در تکمیل مستندات، فرصتی ازدسترفته در معرفی چهره واقعی ایران است.» اکنون، نگاهها به ۱۹خرداد دوخته شده تا شاید نام روستاهای ایرانی، بار دیگر در نقشه جهانی گردشگری بدرخشد.
ثبت جهانی یک روستا، گامی مؤثر برای احیای هویت بومی، توسعه پایدار و جذب گردشگر بینالمللی است. روستاها واحدهایی همگن از فرهنگ، اقتصاد و طبیعت هستند و بسیاری از آنها با حفظ اصالت و ساختار کالبدیشان به مقصدهایی محبوب برای گردشگران تبدیل شدهاند. در جهان امروز، مفهوم «گردشگری روستایی» بهعنوان یکی از اشکال مؤثر گردشگری شناخته میشود؛ مدلی که به اشتغال پایدار، حفظ تنوع زیستی و ترویج فرهنگ بومی کمک میکند. در این میان، ایران بهدلیل گستردگی اقلیم و تفاوت فرهنگی میان مناطق خود، ظرفیت بینظیری برای حضور در فهرست روستاهای نمونه جهانی دارد. هریک از روستاهای ایرانی میتواند بازتابی از تاریخ و تمدن چندهزارساله باشد که از دل خاک، باد و آفتاب برآمده است.
رقابت جهانی با پروندههای ایرانی
به گفته مسئول هماهنگی طرح روستاهای جهانی گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، ۱۹ خردادماه آخرین مهلت مستندسازی و تکمیل پرونده هشت روستای نامزد ثبت جهانی کشور است و هرچه تکمیل شاخصها با دقت بیشتری انجام شود، احتمال موفقیت بالاترخواهدرفت.
مهدی بهاروند تصریح میکند: «پروندهها در ۹ حوزه اساسی از منابع فرهنگی تا پایداری اقتصادی، زیرساخت، بهداشت و ایمنی بررسی میشوند و هر امتیاز کسبشده در این شاخصها، شانس روستاهای ایران را برای کسب عنوان روستای جهانی گردشگری افزایش میدهد.»
این مسئول به روستای ریاب گناباد اشاره کرده و میگوید: «تأمین زیرساختهای اینترنتی، جادهای و زیستمحیطی ریاب باید در اولویت قرار گیرد، چون معرفی آن بهعنوان یکی از روستاهای جهانی میتواند دروازهای به سوی شناخت فرهنگ خراسان و زندگی
اصیل ایرانی باشد.» وی از رسانهها میخواهد تا با تولید محتوای جذاب و معرفی دقیق ویژگیهای فرهنگی، نقش مؤثری در جهانیشدن این روستاها ایفا کنند.
بهادری تاکید میکند: «وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تخصیص اعتبارات ویژه، تکمیل زیرساختها در روستاهای نامزد ثبت جهانی را در دستورکار قرار داده است.»
معیارهای بینالمللی
سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) از سال ۲۰۲۱ معیارهایی دقیق برای انتخاب روستاهای نمونه جهانی گردشگری تعیین کرده است. این سازمان سکونتگاههایی را برمیگزیند که منابع طبیعی و فرهنگی غنی، تعهد به حفظ اصالت، سبک زندگی روستایی و نوآوری در توسعه پایدار دارند. این معیارها شامل حفظ منابع فرهنگی و طبیعی، ترویج ارزشهای سنتی، پایداری اقتصادی و محیطی، یکپارچگی زنجیره ارزشهای گردشگری، زیرساخت ارتباطی و امنیت و بهداشت است. از میان ۱۷۴روستا از ۷۵کشور، تاکنون ۴۴روستا بهعنوان نمونههای جهانی شناخته شدهاند. در سالهای گذشته، ایران با معرفی سه روستای برندیق در اردبیل، خرانق در یزد و لارک در هرمزگان در این رقابت حضور داشت؛ اما هنوز موفق نشده وارد فهرست نهایی شود. این تجربه نشان میدهد که نیاز به مستندسازی دقیق، معرفی حرفهای و توسعه زیرساختی بیش از پیش احساس میشود.
ثبت جهانی یک روستا، گامی مؤثر برای احیای هویت بومی، توسعه پایدار و جذب گردشگر بینالمللی است. روستاها واحدهایی همگن از فرهنگ، اقتصاد و طبیعت هستند و بسیاری از آنها با حفظ اصالت و ساختار کالبدیشان به مقصدهایی محبوب برای گردشگران تبدیل شدهاند. در جهان امروز، مفهوم «گردشگری روستایی» بهعنوان یکی از اشکال مؤثر گردشگری شناخته میشود؛ مدلی که به اشتغال پایدار، حفظ تنوع زیستی و ترویج فرهنگ بومی کمک میکند. در این میان، ایران بهدلیل گستردگی اقلیم و تفاوت فرهنگی میان مناطق خود، ظرفیت بینظیری برای حضور در فهرست روستاهای نمونه جهانی دارد. هریک از روستاهای ایرانی میتواند بازتابی از تاریخ و تمدن چندهزارساله باشد که از دل خاک، باد و آفتاب برآمده است.
رقابت جهانی با پروندههای ایرانی
به گفته مسئول هماهنگی طرح روستاهای جهانی گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، ۱۹ خردادماه آخرین مهلت مستندسازی و تکمیل پرونده هشت روستای نامزد ثبت جهانی کشور است و هرچه تکمیل شاخصها با دقت بیشتری انجام شود، احتمال موفقیت بالاترخواهدرفت.
مهدی بهاروند تصریح میکند: «پروندهها در ۹ حوزه اساسی از منابع فرهنگی تا پایداری اقتصادی، زیرساخت، بهداشت و ایمنی بررسی میشوند و هر امتیاز کسبشده در این شاخصها، شانس روستاهای ایران را برای کسب عنوان روستای جهانی گردشگری افزایش میدهد.»
این مسئول به روستای ریاب گناباد اشاره کرده و میگوید: «تأمین زیرساختهای اینترنتی، جادهای و زیستمحیطی ریاب باید در اولویت قرار گیرد، چون معرفی آن بهعنوان یکی از روستاهای جهانی میتواند دروازهای به سوی شناخت فرهنگ خراسان و زندگی
اصیل ایرانی باشد.» وی از رسانهها میخواهد تا با تولید محتوای جذاب و معرفی دقیق ویژگیهای فرهنگی، نقش مؤثری در جهانیشدن این روستاها ایفا کنند.
بهادری تاکید میکند: «وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تخصیص اعتبارات ویژه، تکمیل زیرساختها در روستاهای نامزد ثبت جهانی را در دستورکار قرار داده است.»
معیارهای بینالمللی
سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) از سال ۲۰۲۱ معیارهایی دقیق برای انتخاب روستاهای نمونه جهانی گردشگری تعیین کرده است. این سازمان سکونتگاههایی را برمیگزیند که منابع طبیعی و فرهنگی غنی، تعهد به حفظ اصالت، سبک زندگی روستایی و نوآوری در توسعه پایدار دارند. این معیارها شامل حفظ منابع فرهنگی و طبیعی، ترویج ارزشهای سنتی، پایداری اقتصادی و محیطی، یکپارچگی زنجیره ارزشهای گردشگری، زیرساخت ارتباطی و امنیت و بهداشت است. از میان ۱۷۴روستا از ۷۵کشور، تاکنون ۴۴روستا بهعنوان نمونههای جهانی شناخته شدهاند. در سالهای گذشته، ایران با معرفی سه روستای برندیق در اردبیل، خرانق در یزد و لارک در هرمزگان در این رقابت حضور داشت؛ اما هنوز موفق نشده وارد فهرست نهایی شود. این تجربه نشان میدهد که نیاز به مستندسازی دقیق، معرفی حرفهای و توسعه زیرساختی بیش از پیش احساس میشود.
گفت و گو
محمدرضا مهدوی در گفتوگو با جام جم آنلاین
کاش با این همه ۳۰ و چند ساله به جام جهانی نمیرفتیم / میتوانیم در جام جهانی بترکانیم
«جامجم» در گفتوگو با معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی بررسی کرد