گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
دوگانهسوزها شتاب بگیرند
امروز کلمه «ناترازی انرژی»(شکاف فزاینده بین تولید و مصرف)در ادبیات اقتصادی ایران جایگاه ویژهای پیدا کرده است. این شکاف امروز فقط یک مسأله فنی یا اقتصادی نیست بلکه بهواسطه جنگ رمضان،تحریم و حملات به زیرساختهای کشورتشدید شده است.براساس برآوردها حدود۹۰درصدسبد انرژی ایران عملابه گاز وابسته است.
درکشوری که هم تولید برق، هم گرمایش خانگی هم بخش مهمی ازخوراک صنایع و حتی بخشی ازبنزین (از مسیر میعانات گازی پارس جنوبی) به گاز گره خورده، کوچکترین اختلال درتولید یا انتقال گازمیتواند زنجیرهای از بحرانها ایجاد کند.
از سوی دیگر روند فزاینده مصرف بنزین در سالهای اخیر به یکی از چالشهای جدی نظام انرژی کشور تبدیل شده است. نشانههای این وضعیت را میتوان در افزایش فاصله میان تولید و مصرف، تشدید نیاز به واردات و فشار مضاعف بر منابع مالی ملی مشاهده کرد. بهنوعی هر سال ناترازی بنزین عمیقتر میشود، وابستگی به واردات افزایش مییابد، فشار بر بودجه تشدید میشود و نظام انرژی کشورمان آسیبپذیرتر از گذشته خواهد بود. انتخاب میان این دو مسیر، امروز بیش از هر زمان دیگر به تصمیم سیاستگذار و همراهی مردم گره خورده است. در چنین ساختاری، متنوعسازی سبد انرژی نه یک توصیه تئوریک بلکه یک ضرورت است. ادامه وضعیت موجود یعنی تقویت تدریجی ناترازی در بخش گاز، برق و فرآوردههای نفتی مانند بنزین را شکل میدهد که هر شوک بیرونی میتواند کشور را با کمبود سوخت روبهرو کند.
اگرچه ناترازی گاز ریشه بسیاری از مشکلات است اما در سطح زندگی روزمره مردم، بنزین ملموسترین جلوه این ناترازی است. روند مصرف بنزین طی سالهای اخیر صعودی بوده و عملا از ظرفیت تولید داخلی عبور کرده است. میانگین مصرف روزانه بنزین در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۲۰میلیون لیتر در روز بوده که این عدد در سال ۱۴۰۴ با رشد حدود ۶درصدی به ۱۳۱میلیون لیتر در روز رسید. در مقابل، تولید داخلی بنزین در بهترین حالت به ۱۰۰ تا ۱۰۵میلیون لیتر در روز میرسد. به زبان ساده، کشور روزانه بین ۲۵ تا ۳۰میلیون لیتر کسری بنزین دارد که باید از محل واردات جبران شود. پیشبینی کارشناسان نشان میدهد اگر روند مصرف و تولید به همین شکل ادامه یابد و اصلاح جدی صورت نگیرد، واردات بنزین در سال جاری میتواند به حدود ۸میلیارد دلار برسد؛ رقمی که در ابعاد بودجهای کشورمان، عددی بسیار سنگین و پرریسک است. این در حالی است که کشور اکنون در شرایط جنگی قرار دارد و در این جنگ، دشمن به برخی زیرساختهای انرژی حمله کرد که در این شرایط صرفهجویی در مصرف سوخت یک ضرورت جدی است.
بخشی از بنزین ایران از میعانات گازی پارس جنوبی تأمین میشود. حملات اخیر به تأسیسات پارس جنوبی و آسیب به پالایشگاههای تولید گاز عملا تولید میعانات گازی را دچار اختلال کرده و به تبع آن دسترسی به خوراک تولید بنزین کاهش یافته است. با این حال ناترازی بالقوه بنزین میتواند در صورت تداوم روند مصرف، به یک بحران جدی تبدیل شود.
در چنین شرایطی، هر میزان صرفهجویی عملا معادل افزایش تولید است. برآوردها نشان میدهد ۱۰ تا ۱۵درصد صرفهجویی در مصرف بنزین، معادل ۲۰میلیون لیتر در روز خواهد بود. این عدد یعنی واردات این فرآورده به صفر یا حداقل ۵میلیون لیتر در روز خواهد رسید که میتوان منابع حاصل از آن را صرف بازسازی زیرساختهای آسیب دیده و پروژههای عمرانی کرد و از خروج ارز جلوگیری شود. به زبان ساده، مردم با صرفهجویی آگاهانه در بنزین مستقیما در تأمین مالی بازسازی کشور و تقویت توان دفاعی و اقتصادی نقش دارند.
تنوع در سبد سوخت
کارشناسان یکی از راهکارها را تنوعسازی سبد سوخت عنوان میکنند. امروز کشورمان دارای ظرفیت بسیار خوبی در بحث سیانجی یا الپیجی است. آنچه سیاست انرژی ایران نیاز دارد، گذار از یک سبد تکسوختی بنزینمحور به یک سبد چندگانه و منعطف است. در دهههای اخیر، وابستگی بالا به بنزین باعث شده کوچکترین تغییر در مصرف یا عرضه، بهسرعت بر تراز انرژی اثر بگذارد. درحالیکه ایران دارای ذخایر گسترده گاز طبیعی و همچنین ظرفیت بالای تولید الپیجی و سیانجی است اما هنوز از این پتانسیلها بهطور کامل استفاده نشده. تنوعبخشی واقعی زمانی رخ میدهد که سهم سوختهای جایگزین نه بهصورت نمادین بلکه در مقیاس گسترده افزایش یابد.ایران طبق آخرین آمارهای بینالمللی یکی از پنج تولیدکننده بزرگ الپیجی در جهان است اما بخش بسیار کوچکی از این ظرفیت به حوزه حملونقل اختصاص دارد. این در حالی است که بسیاری از کشورها از جمله ترکیه، ایتالیا و کره جنوبی با توسعه زیرساختهای LPG توانستهاند میلیونها خودرو را از مصرف بنزین بینیاز کنند. کشورمان بیش از ۱۰میلیون تن الپیجی در سال تولید میکند. این حجم اگر بخشی از آن بهصورت هدفمند وارد حملونقل شود، میتواند روزانه چند میلیون لیتر صرفهجویی در مصرف بنزین ایجاد کند.همچنین امکان عرضه روزانه ۴۰میلیون متر مکعب سیانجی درکشور وجود دارد. با این حال مصرف سیانجی روزانه حدود به ۲۴میلیون متر مکعب در بخش حملونقل رسیده است.برای رفع این مسأله باید ناوگان خودرویی دوگانهسوز توسعه یابد. در حال حاضر بیش از ۴میلیون خودروی دوگانهسوز سیانجی در کشور وجود دارد و روزانه بیش از ۲۴میلیون متر مکعب گاز طبیعی فشرده مصرف میشود اما ظرفیت توسعهای سیانجی هنوز کامل نشده است. بسیاری از جایگاهها فرسودهاند و نیاز به بازتوانی دارند. برخی شهرها نیز از کمبود جایگاه رنج میبرند. اگر تنها ۳۰درصد ظرفیت خالی ایستگاهها تکمیل شود، حداقل ۸ تا ۱۰میلیون متر مکعب دیگر به مصرف روزانه سیانجی اضافه میشود و این یعنی کاهش ۶ تا ۸میلیون لیتر بنزین در روز را بهدنبال دارد. با این حال با سیاستگذاری هوشمندانه میتواند سبد سوخت چندگانه ایجاد کرد. سبدی که شامل بنزین، سیانجی، الپیجی و در آینده نزدیک برق خواهد بود. چنین ترکیبی باعث کاهش ریسک عرضه، کاهش هزینه سوخت برای مردم و افزایش امنیت انرژی کشور میشود.
۳.۵لیتر در روز سرانه مصرف سوخت
مقایسه میزان مصرف محصولات نفتی در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد ایران در میان بسیاری از کشورها مصرف روزانه قابل توجهی دارد. چین با جمعیتی حدود یک میلیارد و ۴۱۲میلیون نفر، روزانه نزدیک به ۲میلیارد و ۵۹۲میلیون لیتر محصولات نفتی مصرف میکند و سرانه مصرف آن ۱.۸۴لیتر در روز است. در فرانسه نیز با جمعیت ۶۴میلیون نفر، روزانه ۲۴۰میلیون و ۷۹۷هزار لیتر محصول نفتی مصرف میشود و سرانه مصرف به ۳.۷۲لیتر در روز میرسد. آلمان با جمعیت ۸۳میلیون نفر نیز روزانه حدود ۲میلیون و ۵۶هزار بشکه مصرف دارد که معادل سرانه ۳.۹۳لیتر در روز است.در ایران، مصرف روزانه حدود ۱.۹۷میلیون بشکه معادل ۳۱۳میلیون لیتر گزارش شده و سرانه مصرف سوخت به حدود ۳.۵لیتر در روز میرسد. این رقم در مقایسه با کشورهایی مانند ترکیه با ۲.۰۵لیتر، پاکستان با ۰.۳۱لیتر، اسپانیا با ۴.۳۶لیتر و روسیه با ۴.۱۹لیتر در روز قرار میگیرد. در میان کشورهای بررسیشده، عربستان سعودی با سرانه ۱۵.۴۴لیتر در روز بالاترین میزان مصرف را داشته است. صرفهجویی و استفاده بهینه از امکانات و ثروتهای خدادادی یکی از پایههای اصلی در مؤلفههای اقتصاد مقاومتی است؛ موضوعی که رهبر شهیدمان همواره بر آن تاکید داشتند. صرفهجویی در بنزین، گاز و برق عینا به معنای آزادسازی منابع مالی و فنی برای حوزههایی است که امروز در خط مقدم نیاز قرار دارند. از این رو میتوان پویشی ملی در حوزه انرژی طراحی کرد؛ چیزی مشابه «جانفدا» اما در حوزه صرفهجویی سوخت و انرژی. پویشی که در آن هر خانوار، هر راننده و هر بنگاه اقتصادی بداند کاهش چندلیتری مصرف روزانه او در سطح ملی چه اثری دارد. در کنار این، توسعه حملونقل عمومی مانند مترو، اتوبوسهای برقی و گازسوز، گسترش شبکه ریلی و تشویق طرحهای اشتراک خودرو و سفر میتواند بار تقاضای بنزین را کاهش دهد.
توصیه رئیس جمهور برای مدیریت مصرف
دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور روز گذشته در نشست برخط استانداران در وزارت کشور، انگیزه دشمن از هدف قرار دادن زیرساختها و انجام محاصره را ایجاد نارضایتی میان مردم دانست و گفت: دشمن برنامه دارد که رضایت امروز مردم را به نارضایتی بدل کند و ما برای مقابله با نقشه دشمن باید اجازه ندهیم زمینه نارضایتی مردم ایجاد شود. او در حاشیه این بازدید در گفتوگویی از ۳۰میلیون جانفدای ایرانی خواست در مصرف انرژی صرفهجویی کنند و افزود: از مردم عزیز که آماده و در صحنه هستند درخواست میکنم مصرف برق و انرژی را کاهش دهند، شاید فعلا نیازی به فداکاری این عزیزان (در عرصه میدان) نداشته باشیم اما نیازمند کنترل مصرف انرژی هستیم.
از سوی دیگر روند فزاینده مصرف بنزین در سالهای اخیر به یکی از چالشهای جدی نظام انرژی کشور تبدیل شده است. نشانههای این وضعیت را میتوان در افزایش فاصله میان تولید و مصرف، تشدید نیاز به واردات و فشار مضاعف بر منابع مالی ملی مشاهده کرد. بهنوعی هر سال ناترازی بنزین عمیقتر میشود، وابستگی به واردات افزایش مییابد، فشار بر بودجه تشدید میشود و نظام انرژی کشورمان آسیبپذیرتر از گذشته خواهد بود. انتخاب میان این دو مسیر، امروز بیش از هر زمان دیگر به تصمیم سیاستگذار و همراهی مردم گره خورده است. در چنین ساختاری، متنوعسازی سبد انرژی نه یک توصیه تئوریک بلکه یک ضرورت است. ادامه وضعیت موجود یعنی تقویت تدریجی ناترازی در بخش گاز، برق و فرآوردههای نفتی مانند بنزین را شکل میدهد که هر شوک بیرونی میتواند کشور را با کمبود سوخت روبهرو کند.
اگرچه ناترازی گاز ریشه بسیاری از مشکلات است اما در سطح زندگی روزمره مردم، بنزین ملموسترین جلوه این ناترازی است. روند مصرف بنزین طی سالهای اخیر صعودی بوده و عملا از ظرفیت تولید داخلی عبور کرده است. میانگین مصرف روزانه بنزین در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۲۰میلیون لیتر در روز بوده که این عدد در سال ۱۴۰۴ با رشد حدود ۶درصدی به ۱۳۱میلیون لیتر در روز رسید. در مقابل، تولید داخلی بنزین در بهترین حالت به ۱۰۰ تا ۱۰۵میلیون لیتر در روز میرسد. به زبان ساده، کشور روزانه بین ۲۵ تا ۳۰میلیون لیتر کسری بنزین دارد که باید از محل واردات جبران شود. پیشبینی کارشناسان نشان میدهد اگر روند مصرف و تولید به همین شکل ادامه یابد و اصلاح جدی صورت نگیرد، واردات بنزین در سال جاری میتواند به حدود ۸میلیارد دلار برسد؛ رقمی که در ابعاد بودجهای کشورمان، عددی بسیار سنگین و پرریسک است. این در حالی است که کشور اکنون در شرایط جنگی قرار دارد و در این جنگ، دشمن به برخی زیرساختهای انرژی حمله کرد که در این شرایط صرفهجویی در مصرف سوخت یک ضرورت جدی است.
بخشی از بنزین ایران از میعانات گازی پارس جنوبی تأمین میشود. حملات اخیر به تأسیسات پارس جنوبی و آسیب به پالایشگاههای تولید گاز عملا تولید میعانات گازی را دچار اختلال کرده و به تبع آن دسترسی به خوراک تولید بنزین کاهش یافته است. با این حال ناترازی بالقوه بنزین میتواند در صورت تداوم روند مصرف، به یک بحران جدی تبدیل شود.
در چنین شرایطی، هر میزان صرفهجویی عملا معادل افزایش تولید است. برآوردها نشان میدهد ۱۰ تا ۱۵درصد صرفهجویی در مصرف بنزین، معادل ۲۰میلیون لیتر در روز خواهد بود. این عدد یعنی واردات این فرآورده به صفر یا حداقل ۵میلیون لیتر در روز خواهد رسید که میتوان منابع حاصل از آن را صرف بازسازی زیرساختهای آسیب دیده و پروژههای عمرانی کرد و از خروج ارز جلوگیری شود. به زبان ساده، مردم با صرفهجویی آگاهانه در بنزین مستقیما در تأمین مالی بازسازی کشور و تقویت توان دفاعی و اقتصادی نقش دارند.
تنوع در سبد سوخت
کارشناسان یکی از راهکارها را تنوعسازی سبد سوخت عنوان میکنند. امروز کشورمان دارای ظرفیت بسیار خوبی در بحث سیانجی یا الپیجی است. آنچه سیاست انرژی ایران نیاز دارد، گذار از یک سبد تکسوختی بنزینمحور به یک سبد چندگانه و منعطف است. در دهههای اخیر، وابستگی بالا به بنزین باعث شده کوچکترین تغییر در مصرف یا عرضه، بهسرعت بر تراز انرژی اثر بگذارد. درحالیکه ایران دارای ذخایر گسترده گاز طبیعی و همچنین ظرفیت بالای تولید الپیجی و سیانجی است اما هنوز از این پتانسیلها بهطور کامل استفاده نشده. تنوعبخشی واقعی زمانی رخ میدهد که سهم سوختهای جایگزین نه بهصورت نمادین بلکه در مقیاس گسترده افزایش یابد.ایران طبق آخرین آمارهای بینالمللی یکی از پنج تولیدکننده بزرگ الپیجی در جهان است اما بخش بسیار کوچکی از این ظرفیت به حوزه حملونقل اختصاص دارد. این در حالی است که بسیاری از کشورها از جمله ترکیه، ایتالیا و کره جنوبی با توسعه زیرساختهای LPG توانستهاند میلیونها خودرو را از مصرف بنزین بینیاز کنند. کشورمان بیش از ۱۰میلیون تن الپیجی در سال تولید میکند. این حجم اگر بخشی از آن بهصورت هدفمند وارد حملونقل شود، میتواند روزانه چند میلیون لیتر صرفهجویی در مصرف بنزین ایجاد کند.همچنین امکان عرضه روزانه ۴۰میلیون متر مکعب سیانجی درکشور وجود دارد. با این حال مصرف سیانجی روزانه حدود به ۲۴میلیون متر مکعب در بخش حملونقل رسیده است.برای رفع این مسأله باید ناوگان خودرویی دوگانهسوز توسعه یابد. در حال حاضر بیش از ۴میلیون خودروی دوگانهسوز سیانجی در کشور وجود دارد و روزانه بیش از ۲۴میلیون متر مکعب گاز طبیعی فشرده مصرف میشود اما ظرفیت توسعهای سیانجی هنوز کامل نشده است. بسیاری از جایگاهها فرسودهاند و نیاز به بازتوانی دارند. برخی شهرها نیز از کمبود جایگاه رنج میبرند. اگر تنها ۳۰درصد ظرفیت خالی ایستگاهها تکمیل شود، حداقل ۸ تا ۱۰میلیون متر مکعب دیگر به مصرف روزانه سیانجی اضافه میشود و این یعنی کاهش ۶ تا ۸میلیون لیتر بنزین در روز را بهدنبال دارد. با این حال با سیاستگذاری هوشمندانه میتواند سبد سوخت چندگانه ایجاد کرد. سبدی که شامل بنزین، سیانجی، الپیجی و در آینده نزدیک برق خواهد بود. چنین ترکیبی باعث کاهش ریسک عرضه، کاهش هزینه سوخت برای مردم و افزایش امنیت انرژی کشور میشود.
۳.۵لیتر در روز سرانه مصرف سوخت
مقایسه میزان مصرف محصولات نفتی در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد ایران در میان بسیاری از کشورها مصرف روزانه قابل توجهی دارد. چین با جمعیتی حدود یک میلیارد و ۴۱۲میلیون نفر، روزانه نزدیک به ۲میلیارد و ۵۹۲میلیون لیتر محصولات نفتی مصرف میکند و سرانه مصرف آن ۱.۸۴لیتر در روز است. در فرانسه نیز با جمعیت ۶۴میلیون نفر، روزانه ۲۴۰میلیون و ۷۹۷هزار لیتر محصول نفتی مصرف میشود و سرانه مصرف به ۳.۷۲لیتر در روز میرسد. آلمان با جمعیت ۸۳میلیون نفر نیز روزانه حدود ۲میلیون و ۵۶هزار بشکه مصرف دارد که معادل سرانه ۳.۹۳لیتر در روز است.در ایران، مصرف روزانه حدود ۱.۹۷میلیون بشکه معادل ۳۱۳میلیون لیتر گزارش شده و سرانه مصرف سوخت به حدود ۳.۵لیتر در روز میرسد. این رقم در مقایسه با کشورهایی مانند ترکیه با ۲.۰۵لیتر، پاکستان با ۰.۳۱لیتر، اسپانیا با ۴.۳۶لیتر و روسیه با ۴.۱۹لیتر در روز قرار میگیرد. در میان کشورهای بررسیشده، عربستان سعودی با سرانه ۱۵.۴۴لیتر در روز بالاترین میزان مصرف را داشته است. صرفهجویی و استفاده بهینه از امکانات و ثروتهای خدادادی یکی از پایههای اصلی در مؤلفههای اقتصاد مقاومتی است؛ موضوعی که رهبر شهیدمان همواره بر آن تاکید داشتند. صرفهجویی در بنزین، گاز و برق عینا به معنای آزادسازی منابع مالی و فنی برای حوزههایی است که امروز در خط مقدم نیاز قرار دارند. از این رو میتوان پویشی ملی در حوزه انرژی طراحی کرد؛ چیزی مشابه «جانفدا» اما در حوزه صرفهجویی سوخت و انرژی. پویشی که در آن هر خانوار، هر راننده و هر بنگاه اقتصادی بداند کاهش چندلیتری مصرف روزانه او در سطح ملی چه اثری دارد. در کنار این، توسعه حملونقل عمومی مانند مترو، اتوبوسهای برقی و گازسوز، گسترش شبکه ریلی و تشویق طرحهای اشتراک خودرو و سفر میتواند بار تقاضای بنزین را کاهش دهد.
توصیه رئیس جمهور برای مدیریت مصرف
دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور روز گذشته در نشست برخط استانداران در وزارت کشور، انگیزه دشمن از هدف قرار دادن زیرساختها و انجام محاصره را ایجاد نارضایتی میان مردم دانست و گفت: دشمن برنامه دارد که رضایت امروز مردم را به نارضایتی بدل کند و ما برای مقابله با نقشه دشمن باید اجازه ندهیم زمینه نارضایتی مردم ایجاد شود. او در حاشیه این بازدید در گفتوگویی از ۳۰میلیون جانفدای ایرانی خواست در مصرف انرژی صرفهجویی کنند و افزود: از مردم عزیز که آماده و در صحنه هستند درخواست میکنم مصرف برق و انرژی را کاهش دهند، شاید فعلا نیازی به فداکاری این عزیزان (در عرصه میدان) نداشته باشیم اما نیازمند کنترل مصرف انرژی هستیم.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
