در ادامه دکتر محمد رئیسزاده، رئیسکل سازمان نظام پزشکی در گفتوگو با جامجم از جانفشانی کادر درمان، آمادگی، نقش نیروهای داوطلب، خسارات وارده به زیرساختهای درمانی و تدابیر لازم در صورت نقص آتشبس میگوید.
در جنگ تحمیلی سوم شاهد جانفشانی کادر درمان بودهایم و تعدادی از آنها به شهادت رسیدهاند از آخرین آمارها دراینخصوص بگویید.
متاسفانه بیش از ۲۶ نفر از کادر درمان حین خدمترسانی به شهادت رسیدند و ۱۱۸ نفر نیز مصدوم شدهاند که بیشترین تعداد شهدا در استانهای تهران و هرمزگان بوده است. این درحالی است که براساس ماده ۷ پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون ژنو مصوب ۱۹۷۷ که دولت جمهوری اسلامی نیز مهر سال ۱۴۰۳ به آن پیوست، از همه مجروحان، بیماران و آسیبدیدگان، چه در مخاصمه شرکت کرده باشند یا نه، حمایت و محافظت خواهد شد. همچنین در هر وضعیتی باید با آنان با انسانیت رفتار شود و در حد امکان و در کوتاهترین زمان از مراقبتهای پزشکی مورد نیاز برخوردار شوند. همچنین براساس ماده ۱۰ این الحاقیه نیز هیچکس در هر وضعیتی، به خاطر فعالیت پزشکی که براساس مجموعه مقررات مربوط به این حرفه انجام داده و اینکه این فعالیت به سود چه کسی بوده، مورد مجازات قرار نمیگیرد.
البته دشمنان ما به هیچ یک از این قوانین پایبند نیستند، چرا نهادهای بینالمللی در این خصوص اقدامی انجام نمیدهند؟
اقدام تجاوزکارانه دشمنان در تضاد کامل با همه کنوانسیونهای بینالمللی درخصوص مصونیت مراکز درمانی، آمبولانسها، کادر درمان و بیماران است. البته ما دیگر از نهادهای بینالمللی انتظاری نداریم چراکه همانطور که در غزه مشاهده کردیم، هیچ اقدام عملی از سوی آنها صورت نپذیرفت و همه خطوط قرمز انسانی و کنوانسیونهای بینالمللی پایمال شد؛ بنابراین دیگر نباید به بازیهای کودکانه نهادهای بینالمللی دلخوش کنیم.
وضعیت حضور پزشکان و خدمترسانی در بیمارستانها در ایام جنگ چگونه بود؟
شبکه بهداشت و درمان کشور به دلیل آمادگی بالا، روحیه فداکارانه و بینظیر جامعه پزشکی و مدیریت مؤثر بحران، از ابتدای جنگ تاکنون با هیچ چالش جدی در ارائه خدمات مواجه نشد و مردم در مراجعه به بیمارستانها، بهویژه در موارد اورژانسی، مشکلی نداشتند. همچنین، در رسیدگی به مجروحان، چه در حوزه اورژانس پیشبیمارستانی و چه در بخش بیمارستانی، نظام سلامت عملکرد موفقی وجود دارد و چالش خاصی از این نظر وجود ندارد.
درحال حاضر پزشکان بهصورت شیفتی و آنکال در بیمارستانها حضور دارند. در اورژانس هیچ مشکلی بابت حضور ثابت پزشک وجود ندارد اما برای بخشهای غیراورژانس طبق برنامهریزی صورتگرفته، پزشکان حضور دارند؛ چراکه میزان مراجعین نسبت به شرایط عادی کاهش یافته است.
روحیه بالای کادر درمان چگونه کمبود نیروها را جبران کرد؟
در روزهای ابتدایی جنگ، فراخوانی برای جذب نیروهای داوطلب منتشرشد که حدود۸۰۰۰نفربرای کمک داوطلبانه ثبتنام کردند که ۳۰۰۰ نفرشان پرستار بودند و اطلاعات آنها در اختیار وزارت بهداشت قرار گرفت. با این حال، باتوجه به مدیریت مناسب نیروهادراستانها،تاکنون نیازگستردهای به جابهجایی نیرونبوده استوفقط درهماناوایلبندرعباس و هرمزگان کمبود نیرو داشتند که تعدادی اعزام شدند و این کمبود جبران شد بهطوری که اکنون شاهد ارائه خدمات در آنجا هستیم.
به نظرتان راز عملکرد موفق کادر درمان کشورمان درچیست؟
لازم به یادآوری است که این آمادگی تنها مختص جنگ اخیر نبوده و نیست؛ چراکه شبکه بهداشت و درمان کشور به دلیل آمادگی بالا، روحیه فداکارانه جامعه پزشکی و مدیریت مؤثر بحران در طول این سالها بهرغم همه کاستیها، هیچگاه در ارائه خدمات با اختلال مواجه نشد. در دوران جنگ تحمیلی هشتساله، ۱۲ روزه و رمضان و حتی دوران کرونا این آمادگی بهخوبی دیده شد؛ چون کادر درمان ما یک جامعه ورزیده و با تجربه از نظر علمی و عملی است و بهتازگی با چنین بحرانهایی روبرو نشده، خوشبختانه در شرایط جنگ و آتشبس آمادگی و انسجام لازم برای خدمترسانی وجود دارد و کادر درمان بهخوبی میدانند که اگر ما این روزها قوی، همدل و محکم نباشیم، دشمن همان جنایت و فجایع را که در غزه مرتکب شد در حق کادر بهداشت و درمان، بیمارستانها، آمبولانسها و بیماران ما نیز مرتکب خواهد شد.
درپی حملات دشمنان تاکنون چند مرکز درمانی آسیبدیدند؟
درپی حملات وحشیانه دشمن صهیونی-آمریکایی تاکنون بیش از ۳۲۲مرکزدرمانی، بیمارستان و پایگاه امدادی مورد تعرض قرار گرفتهاند و ۹ بیمارستان تخلیه شده است. مراکز اورژانس در چابهار، همدان و سراب، بیمارستانهای سوانح سوختگی مطهری و خاتمالانبیا، آرمان و بیمارستان روانپزشکی دلآرام سینا در تهران و بیمارستان ابوذر در اهواز از جمله این مراکز هستند. البته با وجود آسیب جدی و خسارت سنگین وارد شده به تجهیزات پزشکی، تصویربرداری، لوازم مصرفی، بخشهای ایویاف، مراقبتهای ویژه تعدادی از بیمارستانها، ارائه خدمات پزشکی بدون هیچ اختلالی در حال انجام است.
همکاری و هماهنگی بین سازمان نظام پزشکی، وزارت بهداشت و سایر نهادهای مرتبط در شرایط جنگ و آتشبس فعلی چگونه است؟
بهطورکلی عملکرد جامعه پزشکی چه در جنگ رمضان درخشان و کمنظیر بود. این عملکرد نتیجه چند عامل است: نخست، روحیه داوطلبانه و بینظیر جامعه پزشکی؛ دوم،همبستگی قوی میان اعضای این جامعه وسوم،هماهنگی فوقالعاده بینبخشی میان وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی، کمیسیون بهداشت مجلس و سایر نهادها. نکته جالب این است که از همان روز اول، نظام پزشکیهای سراسر کشور با صدور بیانیههایی تهاجم غیرقانونی و وحشیانه دشمن را محکوم کرده، از کشور و نیروهای مسلح حمایت و آمادگی خود را برای کمکرسانی اعلام کردند. این سطح از خودجوشی بیسابقه بود که دهها هزار نفر از اعضای جامعه پزشکی بهصورت داوطلبانه اعلام آمادگی کنند. علاوهبرآن، مدیریت میدانی، بهموقع و مؤثر دکتر ظفرقندی و معاونان ایشان نقش کلیدی در این موفقیت داشت. بنابراین اکنون نیز هماهنگی بینبخشی بهطور کامل در حوزه بهداشت و درمان برقرار است.
برای تسهیل روند ارائه خدمت کادر درمان در شرایط جنگی چه اقداماتی انجام شده است؟
به منظور تسهیل در ارائه خدمت پزشکان، دندانپزشکان و سایر اعضای جامعه پزشکی به مردم عزیز، اعتبار پروانه مطبهایی که تاریخ انقضای آنها در اسفندماه است، به طور خودکار تا پایان فروردینماه سال ۱۴۰۵ تمدید شده و دارای اعتبار خواهد بود. این تصمیم با هدف جلوگیری از ایجاد وقفه در ارائه خدمات درمانی و فراهم کردن شرایط مناسب برای ادامه فعالیت اعضای جامعه پزشکی اتخاذ شده است. همچنین اکنون بسیاری از خدمات تشخیصی و پزشکی بصورت برخط درحال ارائه است. تنها خواستهای که این روزها کادر بهداشت و درمان دارند، این است که شرایط کاری آنها به گونهای مهیا شود که بتوانند به مردم ارائه خدمت کنند.
باتوجه به شکننده بودن آتشبس، چه تدبیری در صورت شروع دوباره جنگ درنظر گرفته شده است؟
در حوزه تجهیزات و دارو ذخایر و تمهیدات مناسبی صورت گرفته و با مشکلی مواجه نیستیم. از نظر نیروی انسانی نیز اکنون آمادگی و انسجام خوبی در جامعه پزشکی و نیروهای داوطلب وجود دارد و تماسهای مختلفی از سوی کادر درمان برای کمک داوطلبانه داشتهایم؛ بنابراین اگر وضعیت ادامه پیدا کند و نیاز به مازاد ظرفیت در مراکز درمانی باشد، مشکلی نخواهیم داشت و میتوانیم نیروهای داوطلب را به مراکز اعزام کنیم.