مدیریت، بحران گمشده بودجه شهر

این آسیب‌ها الزاما فوری و ملموس نیستند؛ از زلزله‌های احتمالی گرفته تا تغییرات اقلیمی، و تداوم خشکسالی که هرکدام می‌توانند خسارات متفاوت و بعضا گسترده‌ای به شهر وارد کنند.

برای نمونه، وقوع یک زلزله بزرگ در تهران می‌تواند بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلیارد دلار خسارت به‌همراه داشته باشد که این موضوع، تهران را به یک مسأله ویژه در سطح ملی تبدیل می‌کند. در کنار آن، حوادثی مانند سیلاب‌ها نیز در مقیاس‌های کوچک‌تر قادرند خسارت‌هایی در حد یک میلیارد دلار ایجاد کرده و آسیب‌های جدی به زیرساخت‌های شهری وارد کنند.

علاوه‌بر این، موضوع به‌روزرسانی زیرساخت‌های موجود از جمله شبکه‌های پایش و رصد، اهمیت ویژه‌ای دارد. در صورتی‌که این زیرساخت‌ها به‌روز نشوند، هر سال بخشی از کارایی آنها از بین می‌رود و برخی تجهیزات به‌طور کامل از چرخه بهره‌برداری خارج می‌شوند. مسائلی مانند فرونشست زمین، بحران آب، سیل و زلزله از جمله چالش‌های جدی شهر تهران هستند، اما متأسفانه در تصمیم‌گیری‌ها، مدیریت بحران هنوز به‌عنوان محور اصلی نگاه نمی‌شود. در حالی‌که مدیریت بحران باید یکی از مسائل بنیادی و پایه‌ای در سیاست‌گذاری شهری باشد.

تمام جنبه‌های ایمنی شهری، چه در برابر زلزله و سیل و چه سایر مخاطرات، باید به‌صورت جامع دیده شود؛ از مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری گرفته تا ایجاد پناهگاه‌های مورد نیاز برای عموم شهروندان. این رویکرد در چارچوبی به نام پدافند مدنی قابل اجراست. به این ترتیب برای پدافند مدنی باید رویکردی متفاوت اتخاذ شود؛ رویکردی که هم آسیب‌های طبیعی و هم آسیب‌های انسان‌ساخت را پوشش دهد. 

در صورت اتخاذ چنین رویکردی، این نگاه متفاوت باید در بودجه‌ریزی نیز منعکس شود. برای مثال، می‌توان در یک برنامه بلندمدت ۱۰ ساله، به‌صورت پلکانی بین ۱۰ تا ۲۰ درصد از بودجه سالانه شهر تهران را به توسعه زیرساخت‌های پدافند مدنی اختصاص داد تا به‌تدریج سطح ایمنی و تاب‌آوری شهر افزایش یابد. در مجموع، لازم است از بخش‌های کم‌اولویت و غیرضروری کاسته و منابع مالی به حوزه‌های حیاتی مانند مدیریت بحران، حمل‌ونقل و زیرساخت‌های ایمنی اختصاص داده شود.

در حوزه سامانه‌های هشدار، ثبت زلزله و پایش مخاطرات نیز با کمبود جدی مواجه هستیم. اگرچه زیرساخت‌های اولیه زلزله‌شناسی ایجاد شده، اما برای تکمیل و کارآمدسازی آنها نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتر وجود دارد و نباید از این موضوع مهم غفلت کرد.