فجر ۴۴؛ بازگشت نام‌های بزرگ، غیبت‌های سؤال‌برانگیز و فیلم‌هایی که به خط پایان نرسیدند

به گزارش جام جم آنلاین با اعلام فهرست نهایی فیلم‌های حاضر در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر، تصویری چندلایه از وضعیت امروز سینمای ایران شکل گرفته است؛ تصویری که هم رد پای نام‌های تثبیت‌شده را دارد، هم حضور فیلم‌اولی‌ها و هم غیبت پروژه‌هایی که انتظار می‌رفت در این دوره دیده شوند. فجر ۴۴ بیش از هر چیز، جشنواره‌ای است میان «رسیدن» و «نرسیدن».

در فهرست رسمی جشنواره، حضور فیلمسازان مطرحی، چون رسول صدرعاملی، سروش صحت، محمدحسین مهدویان، یوسف حاتمی‌کیا، علیرضا معتمدی، مصطفی رزاق‌کریمی، ابراهیم امینی، کاظم دانشی، مهدی شامحمدی و بابک خواجه‌پاشا نشان می‌دهد که بدنه حرفه‌ای سینما همچنان به جشنواره فجر به‌عنوان ویترین اصلی نگاه می‌کند.

آثار شاخص؛ از درام شهری تا روایت‌های جنگ

فیلم‌هایی، چون «قایق‌سواری در تهران» رسول صدرعاملی با تمرکز بر زیست شهری امروز، «استخر» سروش صحت با همان جهان انسانی و دیالوگ‌محور آشنای او، و «نیمه‌شب» محمدحسین مهدویان که این‌بار جنگ ۱۲روزه را از زاویه یک بیمارستان روایت می‌کند، نشان‌دهنده تنوع نگاه‌ها در میان کارگردانان باسابقه‌اند.

در سوی دیگر، آثاری مانند «خجستگانی که در جنگ ملاقات کرده‌ام» امیرشهاب رضویان با ساختاری گسسته و روایتی عاشقانه بر بستر خاطرات واقعی، یا «زنده‌شور» کاظم دانشی که به سراغ مسئله اعدام و سرنوشت محکومان رفته، بیانگر گرایش جشنواره به روایت‌های ملتهب، انسانی و مسئله‌محور است.

همزمان، حضور فیلم‌هایی، چون «پل»، «جانشین»، «مارون» و «کوچ» نشان می‌دهد سینمای جنگ و دفاع مقدس در این دوره نه‌فقط به بازنمایی تاریخ، بلکه به روایت‌های شخصی‌تر و متفاوت‌تر تمایل پیدا کرده است.

فیلم‌های غایب؛ ابهام‌هایی که همچنان باقی است

در کنار این ترکیب متنوع، غیبت چند فیلم مطرح همچنان محل بحث است:

«دکتر فون‌گویر» بهروز افخمی
پروژه‌ای که انتظار می‌رفت در فجر ۴۴ دیده شود، اما به نظر می‌رسد به دلیل ضعف‌های ساختاری یا کیفی، نتوانسته نظر هیأت انتخاب جشنواره را جلب کند و از فهرست نهایی کنار مانده است.

«غذای نیمروز» مجید مجیدی
درباره عدم حضور این فیلم، توضیح روشنی ارائه نشده؛ مشخص نیست تصمیم شخصی کارگردان در میان بوده یا فیلم به مرحله نهایی برای نمایش نرسیده است.

«خانم یامامورا» لیلی عاج
از دیگر آثاری است که نه‌تنها در فهرست اصلی نیست، بلکه اطلاعات دقیقی درباره وضعیت تولید یا دلیل نرسیدن آن به جشنواره در دست نیست.

«عشق در انفرادی» مسعود کیمیایی
با وجود مطرح شدن نام فیلم، به نظر می‌رسد روند تولید آن هنوز به سرانجام مشخصی نرسیده و همین مسئله مانع حضورش در این دوره شده است.

این غیبت‌ها، بیش از آنکه صرفاً حذف چند فیلم باشند، نشانه‌ای از دشواری‌های تولید و عبور از خط پایان در سینمای امروز ایران‌اند.

امید به تنوع و امکان یک نقطه عطف

با وجود همه ابهام‌ها و غیبت‌ها، چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر این ظرفیت را دارد که به یک نقطه عطف در تنوع آثار تبدیل شود. کنار هم قرار گرفتن فیلم‌های اجتماعی ملتهب، درام‌های شهری، روایت‌های جنگی با نگاه‌های تازه، آثار ملودرام خانوادگی و حتی تجربه‌هایی خارج از جریان معمول (مانند فیلم‌های ساخته‌شده با هوش مصنوعی یا انیمیشن)، چشم‌اندازی متفاوت نسبت به سال‌های اخیر ترسیم می‌کند.

حضور هم‌زمان فیلمسازان نسل‌های مختلف، از کارگردانان باسابقه تا فیلم‌اولی‌ها، این امید را تقویت می‌کند که فجر ۴۴ فقط جشنواره نام‌ها نباشد، بلکه جشنواره ایده‌ها، روایت‌های متنوع و زاویه‌دید‌های تازه باشد؛ دوره‌ای که می‌توان به بخشی از فیلم‌هایش امیدوار بود و شاید همین تنوع، مهم‌ترین دستاورد و نشانه تغییر مسیر آن باشد.