دونالد ترامپ با بیان اینکه تاکنون هیچ گفتوگویی با ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا نداشته، او را تحقیر کرد و گفت: «او در داخل ونزوئلا از حمایت گسترده و احترام کافی برخوردار نیست.» مارکو روبیو نیز در اظهاراتی عنوان کرد: «مادورو حاضر نشد از کشور فرار کند و پناهندگی به روسیه یا چین را بپذیرد.» این اظهارات در حالی است که رهبر اپوزیسیون ونزوئلا ساعاتی پیش از آن از آمادگی خود برای در دست گرفت قدرت خبر داده بود. همزمان با پایان تاریخ مصرف مخالفان مادورو، موجی از مخالفتهای جهانی حتی در آمریکا علیه عملیات نظامی غیرقانونی واشنگتن برگزار شد. اعتراضات در بیش از ۷۵شهر ایالات متحده در واکنش به جنگ علیه ونزوئلا شکل گرفته و معترضان ضدجنگ، به اینکه پول مالیاتدهندگان ایالات متحده صرف جنگافروزیهای دولت آمریکا میشود، بهشدت معترض بودند. در قاره سبز نیز اسپانیا و فرانسه علیه لگدمال شدن حقوق بینالملل توسط ترامپ تظاهرات کردند. برای درک بهتر ابعاد جنایات کاخ سفید در آمریکای لاتین بایستی به اعترافات اصحاب رسانه غربی رجوع کرد. بهنقل از نیویورکتایمز، دستکم ۴۰نفر از شهروندان ونزوئلایی در جریان تجاوز پنتاگون کشته شدهاند. بهعبارت بهتر عملیاتی که با نام آزادی مردم توسط واشنگتن بهعلاوه حمایت مخالفان خارجنشین مادورو در دستور کار قرار گرفت، نهتنها ثبات ملی بلکه جان و مال مردم این کشور نفتخیز حوزه کارائیب را هدف قرار داده است. به همین دلیل است که از ساعات ابتدایی ربودن مادورو، خیابانهای ونزوئلا شاهد تظاهرات ضدآمریکایی شده است.
فروپاشی توهمات ماچادو
راهبرد اپوزیسیون کاراکاس تحت رهبری ماچادو که بر مداخله خارجی و فشار حداکثری علیه کاراکاس بنا شده بود، نهتنها به تغییر موازنه قدرت منجر نشد بلکه انسجام ونزوئلا را تقویت کرد. کاهش حمایت عملی بازیگران غربی و عقبنشینی تدریجی واشنگتن از تعهدات سیاسی، ستون فقرات این پروژه را از هم پاشید. در نتیجه گفتمان براندازی سریع جای خود را به سردرگمی سیاسی داده است. اظهارات سکاندار کاخ سفید در سطح داخلی ونزوئلا حاکی از آن است که ماچادو نتوانست پایگاه اجتماعی پایدار و فراگیر ایجاد کند. شکاف میان اپوزیسیون خارجنشین و بدنه اجتماعی داخل ونزوئلا عمیقتر شده بهعلاوه وعدههای پرهزینه بدون دستاورد ملموس، اعتماد عمومی را فرسود. حذف تدریجی او از معادلات رسمی قدرت و بیاعتنایی بازیگران کلیدی نشان داد سرمایه سیاسیاش مصرف شده است. این وضعیت، اپوزیسیون را به بازتعریف رهبری و راهبرد وادار کرده است. در سطح بینالمللی نیز تغییر اولویتها و افزایش حساسیت نسبت به مداخلات نظامی، فضای مانور ماچادو را محدود کرد. اعتراضات ضدجنگ و هزینههای انسانی، مشروعیت روایتهای مداخلهگرایانه واشنگتن را تضعیف کرد. همزمان تمایل به گفتوگو با بازیگران رسمی کاراکاس جایگزین سیاست حذف شد. حاصل این تحولات، فروپاشی توهماتی است که بر فشار بیرونی و میانبرهای سیاسی استوار بود.
محکومیت جهانی قمارباز
فارغ ازکشورها،سیاستمداران وصاحبنظرانبرجستهنیزعملیات ربایش مادورو رامحکوم کردند.لولا دا سیلوا، رئیسجمهور برزیل حمله به ونزوئلا و ربایش نیکلاس مادورو، رئیسجمهور این کشور را عبور از خطوط قرمز اعلام کرد.ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه با اشاره به برکناری رئیسجمهور ونزوئلا، ضمن «مثبت» توصیف کردن این تحول، تأکید کرد روش بهکاررفته از سوی آمریکا با اصول حقوق بینالملل مغایرت دارد و استفاده از زور باید تابع قواعد مشخص باشد.
کامالا هریس، معاون رئیسجمهور پیشین آمریکا و کاندیدای بازنده انتخابات ۲۰۲۴ این کشور، در پیامی از مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا انتقاد کرد و گفت: «اقدامات دونالد ترامپ در حمله به ونزوئلا هیچ مبنای قانونی نداشته و هیچ منفعت داخلی برای ایالات متحده به دنبال نخواهد داشت.»
گابریل بوریک رئیسجمهور شیلی، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس خاطرنشان کرد: «بمباران و مداخله نظامی هرگز راهکار درستی برای حل اختلافات سیاسی نیست.» همچنین، پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا در نامهای که به اعضای حزب سوسیالیست خود نوشت «نقض قوانین بینالمللی در ونزوئلا» را به شدت محکوم کرده است.
نالدی پاندور، وزیر امور خارجه آفریقای جنوبی در بیانیهای تاکید کرد که اقدامات آمریکا نقض آشکار منشور ملل متحد است و از همه کشورهای عضو میخواهد از تهدید نظامی یا کاربرد زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشورهای دیگر خودداری کنند.
در همین راستا سخنگوی وزارت امورخارجه چین نیز در پاسخ به گزارش رسانهها مبنی بر اینکه ایالات متحده روز شنبه نیروهایی را برای دستگیری مادورو و همسرش به ونزوئلا فرستاده و آنها را از کشور خارج کرده و اینکه دولتهای چندین کشور با این اقدام مخالفت کردهاند، این اظهارات را بیان کرد.
دیمیتری مدودف، نایب رئیس شورای امنیت روسیه با انتقاد تند از تجاوز نظامی آمریکا به ونزوئلا، این اقدام را نمونهای آشکار از تناقض ادعاهای واشنگتن درباره صلح دانست و تأکید کرد که تحولات اخیر بار دیگر نشان داد تنها راه تضمین امنیت کشورها، برخورداری از توان نظامی حداکثری است.
مقاومت حامیان چاوزیسم
علیرغم موفقیت ربایش نیکولاس مادورو، حامیان چاوزیسم نشان دادهاند همچنان از ظرفیت بالایی برای مقاومت سیاسی و اجتماعی برخوردارند. این جریان با تکیه بر شبکههای مردمی، اتحادیهها و ساختارهای محلی توانسته در برابر تجاوزات آمریکا و بحرانهای اقتصادی تحمیلی دوام بیاورد. روایت حاکمیت ملی و مقابله با مداخله خارجی، همچنان عنصر بسیجکننده اصلی بدنه جامعه ونزوئلا باقیمانده. همین عامل، انسجام درونی این اردوگاه را علیه اپوزیسیون کاراکاس حفظ کرده است. در سطح نهادی، دولت برآمده از چاوزیسم موفق شده کنترل ساختارهای کلیدی قدرت را حفظ کند و نیروهای نظامی، نهادهای اجرایی و بخشهایی از اقتصاد دولتی همچنان در چارچوب این گفتمان عمل میکنند. تجربه سالهای طولانی تحریم و فشار نوعی سازگاری ساختاری ایجاد کرده که امکان فروپاشی سریع را کاهش داده است. این پایداری نهادی، پشتوانه مهم مقاومت سیاسی محسوب میشود. دلسی رودریگز بهعنوان رئیسجمهور موقت حلقه اصلی قدرت در ونزوئلا همچنان متحد باقیمانده است. رودریگز با رد هرگونه روایت جایگزین درباره رهبری این کشور اعلام کرده بود: «برای ونزوئلا تنها یک رئیسجمهور وجود دارد و او نیکولاس مادوروست.» او همچنین افزود: ملت ونزوئلا در گذشته در برابر هرگونه تجاوز مقاومت کرده و این مسیر را با قدرت ادامه خواهد داد. وی همچنین در سخنانش بر حفظ استقلال ونزوئلا در برابر قدرتهای استعمارگر تاکید کرد و گفت: «ما از کشور، آینده فرزندان و مردممان با تمام توان دفاع خواهیم کرد.» رودریگز همچنین هشدار داد که کشورش اجازه هیچگونه تجاوز نظامی به خاک خود را نخواهد داد.
واکاوی استراتژی کلان واشنگتن
برای مارکو روبیو که اولین فرد با تبار آمریکای لاتین در منصب وزیر امور خارجه آمریکا محسوب میشود، برکناری مادورو همواره بخشی از یک طرح کلان ژئوپلیتیک بوده است. حذف ثروتمندترین دولت چپگرا در منطقه دریای کارائیب، تضعیف کشورهایی نظیر نیکاراگوئه و کوبا که از نفت ارزان ونزوئلا بهرهمند شدهاند و بیرون راندن رقبایی چون چین و روسیه از نیمکره غربی در دستور کار واشنگتن قرار دارد. در همین راستا، ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا قصد دارد دسترسی کوبا به ذخایر ونزوئلا را قطع کند، پاسخ داد بله! بهعبارت دیگر دولت ترامپ امیدوار است ونزوئلا را نه با اشغال مستقیم که در افغانستان و عراق تجربه ناخوشایندی از آن داشت بلکه بهصورت غیرمستقیم و از طریق رودریگز اداره کند. به ادعای اکونومیست، روبیو با معاون مادورو گفتوگو کرده و به گفته ترامپ «او اساسا مایل است هر آنچه را که ما برای بزرگداشت دوباره ونزوئلا لازم میدانیم انجام دهد. بسیار ساده است.» با این حال، معاون رئیسجمهور با لحنی قاطع سوگند یاد کرد که ونزوئلا مستعمره هیچکس نخواهد شد؛ «آنچه بر سر ونزوئلا میآید جنایتی است که قوانین بینالمللی را نقض میکند». تاو خواستار آزادی مادورو شد. زمانی که از ترامپ پرسیدند آیا این اقدام مستلزم حضور مستمر نیروهای آمریکایی در کشور است، گفت: «اگر ناگزیر از اعزام سرباز به میدان باشیم، از حضور مستقیم نیروهای نظامی در صحنه نبرد واهمهای نداریم.» اما وی پیشنهاد کرد حضور آمریکا ممکن است به تأمین امنیت صنعت نفت محدود شود. سکاندار کاخ سفید افزود: «ما آن را بهدرستی و بهصورت حرفهای اداره خواهیم کرد، بزرگترین شرکتهای نفتی جهان را وارد کار میکنیم تا میلیاردها دلار سرمایهگذاری کنند.» ترامپ هیچ محدودیت زمانی برای اداره این کشور توسط آمریکا تعیین نکرد و تنها گفت مایل است انتخابات بهسرعت برگزار شود چراکه تنها برای کاخ سفید مسأله منابع ونزوئلا حیاتی ارزیابی میشود.
سرمقاله شورای سردبیری نیویورکتایمز:
حمله ترامپ به ونزوئلا غیرقانونی و غیرعاقلانه است
اگر تجربه آمریکا در قرن گذشته یک درس باشد، تلاش برای سرنگونی اوضاع را بدتر میکند. ایالات متحده پس از ۲۰ سال در افغانستان شکست خورد و حکومت لیبی را با یک کشور از هم پاشیده جایگزین کرد. پیامدهای غمانگیز جنگ عراق همچنان برقرار است. ترامپ کشور ما را بدون دلایل موجه به یک بحران بینالمللی سوق میدهد. توجیه او برای ماجراجویی نابودی کارتلهای مواد مخدر است. دولتها در طول تاریخ، رهبران کشورهای رقیب را تروریست نامیدهاند تا حمله نظامی را توجیه کنند. این ادعا در مورد ونزوئلا به طور خاص مضحک است زیرا از اساس تولیدکننده معنیداری از فنتانیل یا سایر موادی که بر اپیدمی اخیر مصرف در ایالات متحده غالب شدهاند،نیست. اما ترامپ همزمان رئیسجمهور هندوراس را که ادارهکننده یک عملیات بزرگ موادمخدربود،عفو کرد! با وجود دستگیری مادورو، دولت و ارتش او ناگهان ناپدید نخواهد شد و کشور را به مخالفان سیاسی واگذار نمیکنند. این اقدامات نهتنها به انتقال قدرت منجر نمیشود، بلکه میتواند خشونت و بیثباتی بیشتری ایجاد کند.