سایونارا آقای نخست وزیر

شینزو آبه ، نخست وزیر مستعفی ژاپن در حالی که با پلک زدن های مداوم سعی می کرد مانع از سرازیر شدن اشکهایش شود اواسط هفته گذشته با حضور در نشستی خبری تصمیم خود را برای کناره گیری از سمت خود اعلام کرد.

کد خبر: ۱۴۶۸۷۰

او اگرچه قادر نبود به همه سوالات پاسخ گوید اما با صدایی رساتر از همیشه ، استعفای خود را به دلیل مشکلات بین حزبی اعلام کرد.
برای مردی که شهرت خود را مدیون مواضع سرسختانه اش بود و قرار بود مردمش را به ملتی متکی به خود با ارتشی قدرتمند و همتراز توان اقتصادی ژاپن تبدیل کند پایان کار با شکستی دور از انتظار همراه شده بود.
با این حال ، عجیب تر این بود که او در ضمن نشست رسانه ای چهارشنبه هفته پیش دلیلی نامتعارف را برای کناره گیری اش عنوان کرد.

آبه در ضمن زمامداری پر فراز و نشیب یکساله اش شاهد شکست دور از انتظار حزب حاکم لیبرال دموکرات (LDP) در انتخابات پارلمانی بود ، 4 نفر از وزرای کابینه اش به دلایل مختلف ناچار به کناره گیری شدند ، وزیر کشاورزی پیشین دولتش به علت افشای فساد مالی خودکشی کرد و رسوایی ناپدید شدن 50 میلیون دلار از بودجه صندوق بازنشستگی کشور او را در موقعیتی بسیار ضعیف قرار داده بود.
با این حال او در اعلام دلایل کناره گیری اش به هیچ یک از این موارد اشاره نکرد و در مقابل همه چیز را به گردن ایچیرو اوزاوا، رهبر بزرگترین حزب اپوزیسیون دولت انداخت که به گفته آبه با احتراز از مذاکره برای تمدید یک مصوبه جز استعفا برای او باقی نگذاشت . آنچه آبه هرگز در ضمن این نشست خبری به آن اشاره نکرد این اختلافات بود که ریشه او و اوزاوا نه تشکیل کابینه که اصرار نخست وزیر برای تمدید قرار داد سوخت گیری شناورهای نظامی ایالات متحده در حال انجام ماموریت در جنگ با اصطلاح ترور در ژاپن و مخالفت اوزاوا با آن بود.
این سقوطی خفت آور برای مردی بود که وجهه اصلی خود به عنوان رهبر ژاپن را از پدربزرگش ، ملی گرایی سرسخت که پس از یک دوره اسارت به عنوان جنایتکار جنگی راه خود را در دهه 1950 میلادی به سوی دفتر نخست وزیری گشود به ارث برده بود.
آبه 52 ساله که جوان ترین نخست وزیر ژاپن پس از پایان جنگ دوم جهانی محسوب می شد سپتامبر سال گذشته با شعار دیپلماسی فعال برای ژاپن که در آن احیای حضور ژاپن در عرصه های مختلف بین المللی مدنظر قرار داشت به قدرت رسید.

تکلیف صندوق های رای را نه شعارهای تند و آتشین که اقتصاد تعیین می کند. این دقیقا همان نکته ای بود که آبه تا آخرین روزهای زمامداری اش از آن غافل بود

او متعهد به ترمیم روابط توکیو با پایتخت های آسیایی و بویژه کشورهای همسایه ژاپن شده بود که هنوز هم به دلیل خاطرات بر جای مانده از دوران جنگ دوم جهانی مخدوش است . یکی از اهداف این دیپلماسی احیای قدرت نظامی ژاپن عنوان شده بود که در صورت توفیق قدرت چین را در شرق و جنوب آسیا تهدید می کرد و ایالات متحده از هواداران پروپاقرص آن بود.
آبه تا حدودی در دستیابی به اهداف اعلام شده اش موفق عمل کرد. او توانست روابط توکیو با پکن را تا حدودی بهبود بخشد ، زمینه نزدیکی بیشتر ژاپن و کره جنوبی را فراهم آورد و تغییر قانون اساسی ژاپن را رقم زد که رفع منع فعالیت نیروی دفاعی ژاپن در فراسوی قلمرو این کشور را شامل می شود.با وجود همه موفقیت های خارجی ، آبه در داخل با مشکلاتی جدی دست به گریبان بود.
براساس نتیجه یکی از نظرسنجی های دولتی در ژاپن که هشتم دسامبر منتشر شد اصلاح ساختار پرداخت مستمری بازنشستگی و ارتقای خدمات درمانی در صدر مطالبات مردم ژاپن قرار گرفته است ؛ در حالی که توجه به موضوعات دفاعی و همکاری های منطقه ای در بخشهای پایین فهرست خواسته های ژاپنی ها جای می گیرد و این موضوعات حتی از نگرانی های عمومی مربوط به کاهش نرخ زاد و ولد هم برای ژاپنی ها بی اهمیت تر است . آنچه نخست وزیر مستعفی از آن غافل مانده بود دغدغه های روزمره مردم بود. درست است که ژاپن عاقبت پس از یک دهه توانست بحران اقتصادی ناشی از رکود را پشت سر بگذارد اما آبه فراموش کرده بود مزایای اولیه و فوری این احیای اقتصادی شامل حال شرکتهای بزرگ و سهامداران آنها شده است و عامه مردم هنوز نگرانی های زیادی از بابت مسائل اقتصادی دارند.
مردم ژاپن در انتخابات پارلمانی 29 جولای با خودداری از دادن رای به نمایندگان حزب حاکم نارضایتی خود را از غفلت آبه از مطالبات عمومی جامعه نشان دادند. با این انتخابات برای اولین بار در 52سال گذشته حزب اپوزیسیون دموکراتیک ژاپن (DPJ) به رهبری اوزاوا کنترل مجلس اعیان پارلمان ژاپن را در دست گرفت . با شکست در انتخابات پارلمانی آبه دقیقا در همان مسیری قرار گرفت که موجب شد جورج بوش پدر ، رئیس جمهوری پیشین ایالات متحده در سال 1992از راهیابی مجدد به کاخ سفید باز بماند.
ریچارد کاتز ، از تحلیلگران اقتصادی امریکا در آن زمان با نگارش یادداشتی به بوش یادآوری کرده بود تکلیف صندوق های رای را نه شعارهای تند و آتشین که اقتصاد تعیین می کند.
این دقیقا همان نکته ای بود که آبه تا آخرین روزهای زمامداری اش از آن غافل بود. آبه تا آخرین ساعات پیش از اعلام رسمی استعفایش و در واقع حتی در ضمن اعلام این خبر بر طبل سیاست خارجی کوبید بدون آن که این نکته را دریابد که دلیل اصلی افول محبوبیت او بی توجهی به مطالبات جامعه و لزوم توجه بیشتر به مسائل اقتصادی بوده است . روز 9 سپتامبر او در حالی که برای شرکت در نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی آسیا اقیانوسیه (APEC) به سیدنی در استرالیا سفر کرده بود به ناگاه اعلام کرد چنانچه پارلمان تا اول نوامبر رای به تمدید دوره مساعدت ارتش ژاپن در سوخت گیری شناورهای نظامی امریکا که در ماموریت های ضدتروریستی مشارکت دارند ، ندهد از سمت خود کناره گیری می کند. او تاکید داشت مخالف حزب DPJ با جلوگیری از تمدید این قانون صرفا به وجهه ژاپن به عنوان قدرتی غیربالغ و ناکارآمد خدشه وارد می کند.
این در حالی بود که اوزاوا اصرار دارد این مصوبه مغایر مفاد قانون اساسی ژاپن است . از همان اول مشخص بود بحث بر سر این مصوبه بالا خواهد گرفت و تصویب آن مستلزم ماهها یا در خوشبینانه ترین هفته ها رایزنی است . شاید به همین دلیل بود که آبه تنها 3 روز پس از تعیین این ضرب الاجل تصمیم گرفت استعفایش را اعلام کند.
حزب حاکم لیبرال دموکرات قرار است امروز نخست وزیر جدید ژاپن را معرفی کند. در بین نامزدهای احراز پست نخست وزیری نام کسانی چون تارو آسو ، دبیرکل حزب و فوچوتاکا ماچی مورا ، وزیر امور خارجه به چشم می خورد.
آسو که هوادار در پیش گرفتنی سیاست خارجی فعال و تهاجمی از سوی توکیو است نزد مردم وجهه خوبی دارد اما در صف بندی های داخل جزیی در قیاس با ماچی مورا قدرت کمتری دارد. فرقی نمی کند حزب حاکم چه کسی را به نخست وزیر برگزیند چراکه به اعتقاد بسیاری ژاپن در حال ورود به دوری تازه از بی ثباتی سیاسی است که در آن نخست وزیرها با تشدید اختلافات درون حزبی برای مدتی کوتاه به قدرت می رسند و یک به یک از قدرت ساقط می شوند.
دوره ای که در آن انرژی سیاستمداران بیش از آن که معطوف حل مشکلات عمومی شود صرف گذر از بن بست های سیاسی خواهد شد.