اولویت ها در مذاکرات ایران و غرب

آبان سال 1382 ریچارد فون وایتسگر، رئیس جمهور سابق آلمان در پی سفر به تهران و دیدار با مقامات جمهوری اسلامی ایران این سوال را مطرح کرد که «آیا ایران طرحی برای همکاری منطقه ای دارد که اتحادیه اروپایی بتواند از آن حمایت کند؛ نباید انتظار داشت که بروکسل آن را ارائه کند.»

کد خبر: ۱۳۰۸۵۳

این پرسش که در پی بیانیه مشترک ایران و 3 کشور اروپایی درباره پروتکل الحاقی ان پی تی مطرح می شد، در برگیرنده قبول نیاز فوری منطقه به یک طرح همکاری منطقه ای و آمادگی اروپا برای حمایت از طرحی بود که در برگیرنده منافع و انتظارات اروپا باشد. این جمله همچنین حاوی پیام بازیگران صحنه قدرت جهانی مبنی بر آمادگی اذهان رسمی به مفید بودن و ضرورت تبدیل ایران به قدرت اول منطقه بود و نقش ایران را در هدایت و تنظیم آینده روابط آسیا و اروپا تایید می کرد.
در پاسخ به این پیام ، ایران می بایست طرح همکاری منطقه ای خود را با در نظر گرفتن شرایط، نیازها و الزامات خود و پیام دهندگان غربی ارائه می کرد و ایران از این طریق حتی ممکن بود مدیریت قدرت افکار عمومی بین المللی را در دست گیرد و مانع از دوام حس قیمومیت امریکا بر اروپا و غرق شدن اروپا در توهم تلفیق قدرت خود با امریکا برای تبدیل شدن به قدرت مطلق جهانی شود. طرح همکاری منطقه ای ایران همچنین می توانست طوری تنظیم شود که ایران را به نقطه تلاقی و تعاطی سازمان های مختلف منطقه ای و نقطه اتکای سازمان های بین المللی در تنظیم روابط جهانی تبدیل کند و از این رهگذر مانع تضعیف آنها بویژه سازمان ملل و ان پی تی به واسطه غفلت از هم افزایی های لازم یا بر اثر مورد سوئاستفاده قرار گرفتن از سوی امریکا و دیگران شود.
به این منظور ایران می توانست به جای مراودات جداگانه با هر یک از کشورهای موثر شورای همکاری خلیج فارس (عربستان) و اکو (ترکیه) و سازمان کشورهای مشترک المنافع (روسیه) و سازمان همکاری های شانگهای (چین) و آسه آن (هند) آنان را در طرح همکاری خود سهیم سازد و سازمان های مزبور را به تلفیق و هم افزایی قدرتهای خود به سوی آرامش و امنیت و تعامل برابری خواهانه ملتها ترغیب کند و نگرانی آنها را از قدرت یکدیگر مرتفع سازد، چرا که هر یک از این کشورها و سازمان های متبوع آنها ملاحظاتی نسبت به یکدیگر داشتند و دارند ، اما ایران فاقد هرگونه خصوصیت نفوذگرایی بوده است و این واقعیت در آن زمان بیش از هر زمان دیگر مورد تایید همسایگان و اروپاییان بود.
این طرح در صورت ارائه و تحقق بموقع خود می توانست همه ملتهای منطقه را به استفاده از امکانات یکدیگر در مقایسه با امکانات دیگر نقاط جهان ترغیب کند و موقعیت برجسته تاریخی موصوف را در جهت تبدیل «پل فیروزه قدیم» به «محور دائمی امنیت و ثبات جهانی» به کار ببرد و نظام چند قطبی مورد نیاز جهان را که توجه افکار عمومی را جلب کرده بود، ساماندهی کند. به نظر می رسد تشکیل جامعه تولیدکنندگان گاز با عضویت روسیه ، ایران و ونزوئلا که طبعا بزودی ایران و روسیه را در موقعیت محوری نسبت به اعضای بعدی قرار خواهد داد و حضور ایران در سارک به عنوان عضو ناظر می تواند نشانه هایی از حرکت به سمت روشن شدن طرح همکاری های منطقه ای ایران ارزیابی شود که ایران را از ابتدا از هرگونه استدلال برای رد اتهامات وارده از سوی امریکا مبنی بر خطرناک بودن مسیر و اهداف فعالیت های هسته ای خود بی نیاز می سازد و در ادامه به تقویت حضور ایران در دیگر مجموعه های منطقه ای منجر خواهد شد و این کار به نوبه خود مقدمه تبدیل ایران به محور همگرایی سازمان های منطقه ای است.