بینالود نخستین بوسه گاه خورشید بر زمین

قلل رشته کوه بینالود در استان خراسان رضوی بهمن سال جاری به مناسبت دهه فجر و یادمان شهدای کوهنورد میزبان کوهنوردانی از اقصی نقاط کشور بود تا شاهد صعود سراسری کشوری به قلل این رشته کوه باشد.

کد خبر: ۱۳۰۰۲۹

این برنامه به همت هیات کوهنوردی استان خراسان و میزبانی استانداری ، سازمان هلال احمر و بسیاری از عوامل اجرایی استان ترتیب داده شده بود. 700 نفر از کوهنوردان سراسر کشور در مشهد گردهم آمده بودند تا در این برنامه شرکت کنند.

رشته کوه های بینالود پهنه ای است به طول 125 کیلومتر و جهت آن از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد دارد و در حدفاصل شهرستان های مشهد و چناران در شمال و نیشابور در جنوب آن واقع است.
در دامنه های جنوبی روستاهای متعدد و در دامنه های شمالی آن ییلاقات زیبایی همچون افلمد، فریزی ، گلمکان ، شاندیز و مغان قرار گرفته اند. مسیرهای زیادی برای صعود به قلل بینالود وجود دارد ولی شناخته شده ترین آنها مسیر شمالی و از روستای فریزی آغاز می گردد. این روستا در 2 ساعتی از شهر مشهد و در حد فاصل جاده مشهد چناران قرار دارد. پس از خروج از جاده اصلی و عبور از روستاهای خیج و آب قد می توان به آن رسید. اهالی روستای فریزی در طول سال شاهد حضور متناوب گروه های کوهنوردی در روستایشان هستند. اما در این برنامه حضور تعداد زیاد کوهنوردانی که از سراسر کشور گرد آمده بودند، اوضاع آرام و ساکن روستایشان را بهم زده بود.
پس از آن که ظرفیت امامزاده عبیدالله توسط زنان و حسینیه روستا توسط مردان کوهنورد پر شد، روستاییان با روی گشاده در خانه ها را به روی کوهنوردان گشودند تا میهمانان در زیر سقف های گلی ، دیوارهای خشتی و گرمای حاصل از مهر و محبت شان که بسیار گرمتر از اجاقهای هیزمی و نفتی خانه هایشان بود آرام گیرند.
در محل های استقرار، جوانترها با شور و اشتیاق اطراف مسن ترها حلقه زده و گوش به خاطرات و تجربیات پیشکسوتان سپرده بودند. صدای همهمه و نجوای افرادی که برای نخستین بار قصد فتح قله بینالود را داشتند با کسانی که قبلا این مسیر را تجربه کرده اند تا دیروقت به گوش می رسید. جمع آوری و بسته بندی امکانات و تجهیزاتی که باید در فتح قله همراه کوهنوردان باشد، بخش دیگری از مشغله و سرگرمی حاضران است که با سروصدا و بگومگوهای چند جانبه تا پاسی از نیمه شب ادامه داشت.
در مورد وجه تسمیه نام بینالود، مطالب زیادی بیان می شود. از جمله گفته شده به دلیل ارتفاع زیاد بینالود، این قله همیشه در مه و غبار قرار دارد و مه آلود دیده می شود، لذا کوه مه آلود، بتدریج به بینالود تغییر یافته است. اما این مضمون چندان قوی نیست. نامهایی همچون بنالو، بنالود، بنیادلو و در نهایت بینالود از نامهایی هستند که به مرور زمان به کوه اطلاق شده است ولی به احتمال قوی بینالود نام خود را از قبایل و عشایر دامنه های خود وام گرفته است که در دامنه های این کوه مکان داشته اند.
سپیده دمان ، در حالی که دانه های درشت برف به آرامی شروع به بارش نموده و سوز سرمای صبحگاهی جانها را نوازش می دهد، کوهنوردان با وسایل و پوشش مناسب ، مصمم و امیدوار آماده صعود به قله می شوند. تصویر صبحگاهی روستای فریزی ، همان تصویری است که همگان از یک روستای سنتی انتظار دارند. دیوارهای گلی کوتاه و فروریخته ، در و پنجره های چوبی پوسیده ، کوچه های تنگ و باریک گل آلود و زاغه های دام و احشام تو در تو، همه یادآور آن است که هنوز هم در گوشه و کنار سرزمینمان مردمانی با حداقل ها زندگی می کنند. پس از پشت سرگذاشتن روستای فریزی از چند گردنه کم ارتفاع عبور می کنیم ، مسیر به گونه ای است که پس از یک ساعت حرکت صعودی ، حدود یک ساعت حرکت در شیب پایین را طی می کنیم ، در طول مسیر دره هایی با اعماق زیاد دیده می شوند. در اعماق دره ها و نیز دو طرف مسیر حرکت درختان بلند با حال و هوای زمستانی بدون برگ و بار به چشم می خورند.
تصور این که در فصل شکوفایی طبیعت با سبز شدن درختان و روییدن گیاهان بر محیط اطراف چه مناظر بدیع و زیبایی بر منطقه حاکم می شود، کوهنوردان را سرشار از انرژی و لذت می کند. پس از دو ساعت و نیم به خانچه ابراهیمی که بر روی کتل روبه روی انتهای جاده خاکی قرار دارد می رسیم. یک رودخانه کم عمق که حاصل آب شدن برفهای رشته کوه است آب زلال و گوارایی به منطقه اهدا نموده است. اینجا آخرین محلی است که گروه های امداد و نجات سازمان هلال احمر باخودروهای خود امکانات و عملیات کمک رسانی را به کوهنوردان انجام می دهند و مسیر ماشین رو خاتمه می یابد. پس از دمی استراحت و تجدید قوا در این فضای دل انگیز که با آشنایی بیشتر گروهها و کوهنوردان با یکدیگر همراه است قمقمه ها را از آب پر کرده و از طریق یال ملایمی که در امتداد رودخانه قرار دارد، سوار یال شده و آن را ادامه می دهیم تا به خط الراس برسیم. در قسمت عمده مسیرمان آوای خوش طنین رودخانه ای که در خانچه ابراهیمی دیده بودیم به صورت رشته رودهای کوچک از اعماق دره ها به گوش می رسد. پس از حدود 2 ساعت و نیم دیگر به جان پناه شهید ایمانی در ارتفاع 3250 متری در یال اصلی جبهه شمالی می رسیم.
جان پناه فاقد هرگونه امکانات است و تنها سرپناهی برای نجات کوهنوردان از سرما یا سایر عوامل طبیعی در مواقع اضطراری و خطرناک است. این جان پناه کوچک در دو طبقه ساخته شده و تنها گنجایش 20 نفر را به حالت فشرده دارد. قله بینالود تنها 900 متر از این نقطه بالاتر است ولی اصولا از خصوصیات جالب کوه های خراسان این است که با وجود آن که ارتفاع کوههای آن نسبت به مناطق دیگر ایران کوتاهتر است ، لیکن صعود به آنها زمان بیشتری می طلبد. علت آن هم وجود دره ها، فراز و نشیب ها و مسیرهای هموار ولی طولانی و نیز قلل سوزنی است که در مسیر صعود به قلل اصلی همچون بینالود قرار دارند.
از فراز این یال می توان مناطق وسیعی از رشته کوه و قلل متعدد را مشاهده نمود. قله های بلند این رشته کوه عبارتند از شیرباد به ارتفاع 3320 متر، زرگران به ارتفاع 3100 متر و بینالود به ارتفاع 3220 متر. بنابراین قله بینالود مرتفع ترین قله رشته کوه نمی باشد ولی به دلیل موقعیت و شهرتش از سایر قلل معروف تر و مورد علاقه کوهنوردان است. سایر قلل عبارتند از حیدری ، گودرز، سیاه خوانی ، غار کهنه و دیزباد.
حضور تعدادی از جانبازان و روشندلان در میان صعودکنندگان که خود را تا این ارتفاع رسانده اند علاوه بر ایجاد احترام و ستایش مضاعف برای آنان باعث افزایش انگیزه و تلاش بیشتر برای بقیه اعضای گروه شده است. در اینجا همه چیز پوشیده از برف است و سفیدی رنگ مطلق حاکم بر منطقه است ، با کمی تلاش می توان سنگهایی را در زیر برفها مشاهده نمود که بسیار رنگارنگ هستند، رشته کوه بینالود از نظر زمین شناسی دارای چین خوردگی های متعدد است و مواد کربناته آهنی و چشمه های آب گرم در بعضی از مناطق وجود دارد. به طور کلی ساختمان زمین در خراسان هنوز مراحل تکامل خود را به پایان نرسانده و حرکات درونی زمین سبب زمین لرزه های شدیدی در این قسمت از ایران می شود. ذخایر معدنی این رشته کوه چندان غنی نیست ولی در نزدیکی طرقبه یک معدن قدیمی طلا و در نزدیکی شاندیز طبقاتی از مرمر دیده می شود.
در نزدیکی فریزی هم در میان ماسه سنگ ها، زغال سنگ مشاهده شده است. طبقاتی از فیروزه هم در ارتفاعات مهرآباد در شمال نیشابور دیده می شود. پوشش گیاهی در کوههای خراسان چندان غنی نیست و فصل زمستان سبب شده است کمترین اثری از پوشش گیاهی در کوهستان و مناطق اطراف دیده نشود. در این ارتفاع از شدت برف کاسته شده ولی مه غلیظی تمام محیط اطراف را پوشانده و مشاهده مناظر و زوایای اطراف غیرممکن شده است.
برای فتح قله می توان شب را درون جان پناه ایمانی یا در جان پناه شهید مدرسی که در دامنه قله سوزنی قرار دارد به سر برد. بدیهی است تعداد زیاد کوهنوردان مانع استفاده از جان پناه برای همگان می گردد. لذا استفاده از چادرهای شخصی الزامی است. فاصله این دو جان پناه از هم حدود 2 ساعت و نیم است که در حدفاصل آنها یالی با شیب تند و طولانی واقع شده است. روز بعد می توان با طی نمودن حدود 5 ساعت دیگر قله بینالود را فتح کرد. در صورت مساعد بودن هوا می توان شهرستان نیشابور را در جنوب قله مشاهده نمود.
شب خوابی در فصل زمستان در جان پناه های اطراف بینالود مستلزم داشتن تجهیزات و امکانات مناسب است ، زیرا برف ، کولاک ، ابر و مه و سرمای شدید میهمانان همیشگی این ارتفاعات هستند. لذا صعودهای زمستانی در این رشته کوه همواره باید همراه با رعایت احتیاط و اصول ایمنی در کوهنوردی باشد. نکته ای که گروههای مشتاق به فتح بینالود باید رعایت نمایند این است که متاسفانه در این کوهستان هیچ گونه علامت یا پرچم راهنما برای تعیین مسیر نصب نشده است. لذا گروههایی که برای اولین بار اقدام به صعود می نمایند باید به همراه یک بلد مسیر را طی کنند.