jamejamnashriyat
نشریات روزنامه جام جم کد خبر: ۱۲۳۹۷۴۳ ۰۷ آذر ۱۳۹۸  |  ۰۰:۰۱

در سالروز گرامیداشت نیروی دریایی ارتش نگاهی انداختیم به سرود «خلبانان ملوانان» که حدود 4 دهه از عمرش می‌گذرد و هنوز در ذهن مردم زنده است

ماجرای یک سرود 40 ساله

می‌توانی دستت را بگذاری روی خطوط نقشه و مرزها را با انگشت‌هایت لمس کنی، می‌توانی به این فکر کنی که نگهداشتن هر وجب از کشوری که حالا در آن زندگی می‌کنیم چه دشواری‌ها داشته و دارد. بعد هم بیت درخشان دکتر مهدی حمیدی شیرازی در شعر «در امواج سند» را با خود مرور کنی: به پاس هر وجب خاکی از این ملک/ چه بسیار است، آن سرها که رفته! مرزهای ایران هر چند بیشتر زمینی‌اند اما مرزهای آبی هم شاهرگ‌های حیاتی هستند که از شمال تا جنوبش را در بر گرفته‌اند. از خزر تا عمان و خلیج فارس. آسمان بالای سرمان هم، آسمانی که در دور تا دور مرزهایمان است، مرزهای هوایی سرزمین ایران را شکل داده و این همه در جهان ناامنی که در آن زندگی می‌کنیم، نیازمند مراقب و نگهبانی بسیار است. امروز که سالروز نیروی دریایی ارتش است، رفته‌ایم سراغ سرودی که در ذهن بسیاری از ما با خاطره سال‌ها دور گره خورده است. یک سرود حماسی با ریتمی نسبتا آرام، یعنی درست برخلاف آنچه از یک سرود حماسی انتظار داریم. سرود «خلبانان ملوانان» ساخته فیروز برنجان یک اثر حماسی خاص و به یاد ماندنی است که درست عکس مسیر اغلب سرودهای حماسی پیش رفته است؛ ریتمش نه تند است و نه کوبنده، اما همجواری حماسه و ریتمی نسبتا ملایم در کنار یکدیگر که نتیجه خوبی داشته است.

به تاریخ اولین روز جنگ
حالا جالب است بدانید این سرود در چه روزی ساخته شده و چه فاصله کوتاهی بین شکل‌گیری ایده و اجرای آن وجود داشته است. رادمنش درباره ساخت این قطعه این‌طور می‌گوید: «۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹ جمشید نجفی منزل ما مهمان بود و من مشغول نوشتن نت قطعه‌ای بودم که باید فردای آن روز در رادیو ضبط می‌شد.»
او ادامه می‌دهد: «همان موقع از حمله عراق به ایران باخبر شدیم. به علت نزدیکی خانه ما به فرودگاه، صدای مهیب انفجاری را شنیدیم و مثل همه همسایه‌ها به پشت بام رفتیم. بهت زده ایستاده بودم که با دست اشاره کردم و بلند گفتم «پرواز کن!» جمشید گفت چی؟! گفتم هیچی، شما فقط فردا در رادیو حضور داشته باش. تا صبح روز بعد، شعر و آهنگ «خلبانان» را ساختم و تنظیم کردم و به سازمان رفتم. آن زمان خودم عضو شورای موسیقی سازمان بودم. سرود را به همکاران دیگرم نشان دادم و آنها هم استقبال کردند. تصمیم به ضبط گرفتیم. این قطعه توسط ارکستر بزرگ رادیو و ارکستر آذربایجانی در استودیو ۸ رادیو اجرا شد.»


خواننده‌ای که شاید به نام نشناسیم
جمشید نجفی خواننده قطعه خلبانان، ملوانان است. او هم در خوانندگی این قطعه توانسته اجرای خوبی ارائه کند و در ذهن‌ها ماندگار شود، هر چند شاید خیلی‌ها به نام نشناسندش، اما همین که از سرود مورد نظر حرف بزنیم خیلی‌ها برایمان از خلبانان، ملوانان و روزهایی که آن را شنیده‌اند، خواهند گفت.
او این سرود را یکی از بهترین و تاثیرگذارترین کارهایش می‌داند و می‌گوید: بهترین خاطرات من در روزهایی که موسیقی رواج چندانی نداشت این است که این سرود تاثیر بسیاری در روند موسیقی‌های حماسی و دفاع مقدس داشته است.
او ادامه می‌دهد: در ملاقات‌هایی که با بسیاری از خلبانان کشورمان داشته‌ام همیشه از انرژی‌بخش بودن این قطعه هنگام انجام عملیات‌ها سخن گفته‌اند و به دلیل این‌که این آهنگ با دو زبان فارسی و آذری اجرا شده تصور می‌کنم تاثیرگذاری بسیاری روی مخاطبان داشته است. جای تم‌هایی با مضامین حماسی و دفاع مقدس در موسیقی امروز کشورمان به‌شدت احساس می‌شود.

یک سرود فارسی- آذری
سرود خلبانان ملوانان را همان‌طور که گفتیم فیروز برنجان که البته نام هنری‌اش بابک رادمنش است، ساخته. او بیش از 40 سرود انقلابی را آهنگسازی کرده که این یکی حسابی در ذهن‌ها ماندگار شده است. ناگفته نماند که این هنرمند پدر سامی یوسف است، خواننده جوانی که در جهان اسلام هواداران بسیاری دارد. ترانه کار را هم شخصا سروده و به خوانندگی جمشید نجفی با همراهی گروه کر و ارکستر صدا و سیما ضبط شده است. برنجان ترانه این کار را به دو زبان فارسی و ترکی سروده و بخشی از کار را خواننده و گروه کر به زبان مادری این آهنگساز و ترانه‌سرای اهل تبریز می‌خوانند. خواننده کار هم اصالتا آذری است و ترکیب این دو نفر فضای جالبی را ایجاد کرده است. موسیقی‌ای که برای سرود در نظر گرفته شده هم درونمایه‌های موسیقی آذری را دارد و درست زمانی هم تولید می‌شود که بیشترین تاثیر را بر جامعه دارد، درست در روزهایی که سایه شوم حملات صدام بر سر ایران می‌افتد و همه پا در این مسیر می‌گذارند تا در جنگی غالب شوند که جهان آتشش را افروخته و نباید در آن وجبی از خاک کشور به دست دشمن بیفتد.
در نهایت سادگی
می‌گویند سادگی بهترین مد جهان است، چون هیچ‌وقت از مد نمی‌افتد! راست می‌گویند دیگر. نمونه‌اش همین سرودی است که از آن حرف می‌زنیم و عمری حدودا 40 ساله دارد. موسیقی ساده، کلام ساده و ریتمی آشنا و گوشنواز که برای یک سرود تا به امروز حیاتی 39‌ساله را فراهم کرده است.
می‌توان این اثر را سرودی با چند دهه عمر دانست و هنوز هم با شنیدنش حتی نسل تازه و آنهایی که تجربه دوران جنگ را ندارند هم می‌توانند با ریتمش ارتباط برقرار کرده و بخش‌های فارسی‌اش را به راحتی و ناخودآگاه در حافظه خود نگه دارند. مگر یک سرود خوب چه می‌خواهد جز این موارد؟

زینب مرتضایی فرد

فرهنگ و هنر

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
شمایل دانش و خرد

شمایل دانش و خرد

دانش و دانایی و خرد، بزرگ‌ترین سرمایه یک انسان و یک ملت است. فرهنگ‌ها و تمدن‌ها بر بنیاد این هر سه پدید آمده، بالیده و بارور و بارآور شده‌اند و چشمه هنرها در سایه ایمن دانایی و خرد، جوشیده و جاری گشته و فضای زیست فردی و اجتماعی را در هوایی تازه و اهورایی زنده و شاداب ساخته‌اند.

۱۶ آذر؛ زادروز گفتمان «نه به ذلت»

۱۶ آذر؛ زادروز گفتمان «نه به ذلت»

۱۶ آذر ۱۳۳۲ شهادت دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به سفر نیکسون به ایران پس از کودتای ۲۸ مرداد، آغاز خط مبارزه 67 ساله‌ای است که امپراتوری پر نخوت و شیطانی آمریکا را به سراشیبی افول کشاند.

خطر تندروی در رفع محدودیت‌ ها

خطر تندروی در رفع محدودیت‌ ها

در کشور ما دور تازه محدودیت‌ های کرونایی از اول آذرماه آغاز شد که این تقریبا مصادف با اعمال محدودیت‌های جدید در اغلب کشورهای درگیر با کرونا و به‌خصوص اروپا بود.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

پیشخوان

بیشتر