تقلید از الگوی رایج فرهادی

نوگرا و مبتکر نیست
یاسمن خلیلی‌فرد، نویسنده و منتقد سینما هت‌تریک را فیلمی با غافلگیری‌های متعدد قلمداد کرد. «فیلم به لحاظ سبک و شیوه روایی از همان الگوی رایج سینمای اصغر فرهادی پیروی می‌کند و راستش از این جنبه نمی‌توانم آن را اثری نوگرا یا مبتکرانه برشمرم، اما بارها گفته‌ام اگر فیلمی بتواند حتی در این قالب و چارچوب تکرار شود، راهش را به‌درستی برود و از قواعد و اسلوب‌های این گونه پرتکرار به درستی تبعیت کند می‌توان آن را اثری موفق به شمار آورد. زیرا سینمای فرهادی اساسا بر پایه جذب مخاطب به‌واسطه بازی‌های جذاب دراماتیک با مخاطب و پیچیده‌تر کردن تدریجی گره درام بنا شده است و این سینما ماهیتا قابلیت زیادی برای برانگیختن همراهی و توجه مخاطب دارد.»
نویسنده کتاب‌هایی چون انگار خودم نیستم و یادت نرود که... معتقد است که «هت‌تریک» نیز همچون فیلم‌های اخیر فرهادی، فیلم غافلگیری‌های متعدد است. «گره‌های پشت سر همی که به‌تدریج سفت‌تر و ناگشودنی‌تر می‌شوند. فیلم مانند بیشتر درام‌های از این دست با نمایش یک آرامش نسبی آغاز می‌شود که پیداست اوضاع به این منوال نمی‌ماند و خرده اتفاقاتی خبر از بحران‌های پیش رو می‌دهند.»
به گفته خلیلی‌فرد، عنصر تصادف بحران اولیه درام را شکل می‌دهد و ورود چهار جوان به منزل رها (ماهور الوند) یک بحران اصلی دیگر را به مساله تصادف اضافه می‌کند و بعد هم رازهای هر یک از چهار شخصیت اصلی به مرور برملا می‌شوند. «فیلمساز تا پایان فیلم، غافلگیری‌های جدیدی را که در چنته داشته است رو می‌کند تا به واسطه عنصر تعلیق مخاطب را میخکوب شده، دنبال فیلم بکشاند و به عبارتی نگذارد فیلمش از نفس بیفتد. این اتفاق گرچه تا حد زیادی او را به مقصود نهایی‌اش نزدیک می‌کند، اما به نحوی هم عملی پرریسک است که اگر جواب ندهد می‌تواند کار را به زمین بزند. البته این حرکت ریسک‌پذیر در جاهایی به کار ضربه زده است مثلا این که مساله تصادف در میانه‌های فیلم عملا به اتفاقی دم دستی و بی‌اهمیت تبدیل می‌شود. قبول دارم که بحران دوم به مراتب نفسگیرتر و مهلک‌تر از اولی است؛ زیرا در بحران اول همه چیز با ابهام و اما و اگرهایی همراه است، اما نباید فراموش کرد در هر حال مساله تصادف نباید این طور به حال خود رها شود.»
خلیلی‌فرد معتقد است: «فیلمساز احتمالا تعمدا درام را به این سمت و سو می‌برد تا نشان دهد معضلات زندگی دو زوج آن قدر متعددند که موضوع مهمی چون مرگ و زندگی شخصی دیگر در برابرشان هیچ است؛ به بیانی دیگر قرار است بحران اصلی در خیل عظیم بحران‌های ثانویه کمرنگ جلوه یابد، اما به لحاظ منطقی نمی‌توان چنین امری را پذیرفت».«هت‌تریک فیلم بازیگرانش است. همان قدر که رویدادها، ترتیب وقوع، نوع گره‌افکنی و گره‌گشایی‌شان مهم است، حضور موثر بازیگران در ایفای این نقش‌های دشوار نیز بشدت حائز اهمیت است؛ هم بازی هر یک از آنها به تنهایی و هم بده بستان‌هایی که هر چهار بازیگر می‌بایست به تناوب با یکدیگر داشته باشند. طبیعتا گردهمایی درست بازی‌هاست که باعث می‌شود فیلم خوشایند باشد و هر چهار بازیگر هت‌تریک بازی‌های خوبی دارند که البته من بازی پریناز ایزدیار و امیر جدیدی را بیشتر پسندیدم و به باورم با جنس فیلم هماهنگی زیادی داشت. شاید هم نوع خاص رابطه آنها با یکدیگر است که به این زوج جذابیت ویژه‌ای می‌بخشد.»
یاسمن خلیلی‌فرد از «هت‌تریک» به عنوان یک فیلم درست یاد می‌کند و معتقد است: یک فیلم خوب مجموعه درستی از انتخاب‌های یک فیلمساز خوب است؛ اتفاقی که در هت‌تریک آشکارا به منصه ظهور رسیده است.

یک اثر بی‌ادعا
سام بهشتی، منتقد سینما هت‌تریک را فیلمی بدون ادعا دانست. او معتقد است: مهم‌ترین ویژگی‌ این فیلم، بی‌ادعا بودن است و بدون ادا و اطوار زیادی، قصه‌ای را از لایه‌های زیرین اجتماعی بیرون کشیده و به طرز درستی روایت می‌کند. «فیلم زور نمی‌زند که با التهاب کاذب و بیهوده، به بار دراماتیک قصه اضافه کند، به راحتی روابط میان کاراکترهایش را براساس موقعیت ترسیم می‌کند و قصه‌اش را بدون لکنت و براساس لحظه‌های نفسگیر، مبتنی بر یک منطق اصولی روایت می‌کند.»
به گفته بهشتی، «هت‌تریک» جهش و خیزش بزرگی برای فیلمسازش، رامتین لوافی است که با طراحی میزانسن‌های هوشمندانه، یک قصه اجتماعی را که مصداق بارز شخصیت‌هایش در جامعه نمود عینی دارد را با درایت کافی به تصویر می‌کشد. «لوافی حتی از تکنیک دوربین روی دست در لحن روایت فیلمبرداری‌اش برای رونمایی از شناسنامه کاراکترهایش به درستی بهره می‌گیرد و فیلمبرداری سکانس افتتاحیه و ورودی فیلم جذاب است. ترکیب تیم بازیگری، چینش و انتخاب هم مبتنی بر شخصیت‌ها صورت گرفته، صابر ابر بازی منطقی‌ای ارائه می‌کند، امیر جدیدی با خلاقیت و تکنیک فردی متفاوت ظاهر می‌شود و پریناز ایزدیار این بار با گریم جذاب سعید ملکان، بازی مقتدرانه و متفاوتی دارد، اما اوج خلاقیت کارگردان، انتخاب ماهور الوند است که بعد از فیلم دختر که حضور درستی داشت، در این فیلم به یک نقطه اوج در کارنامه‌اش رسیده است و بعد از چند انتخاب بد، در هت‌تریک حضور تاثیرگذاری هم در روایت قصه و هم بازیگری دارد.»
سام بهشتی معتقد است: هت‌تریک از دل اجتماع بیرون آمده است و روابط پیچیده دنیای امروز را در یک موقعیت جدی به‌خوبی ترسیم می‌کند و از همه مهم‌تر بی‌ادعاست و کمتر فیلمسازی در سینمای ایران وجود دارد که با اثرش حرفش را بزند و چیزی به فیلمش الصاق نکند.

ساناز قنبری

سینما