امریکا؛ بی تعهد به تعهدات

: پس از نهایی شدن توافق همکاری هسته ای هند و امریکا ، انتشار خبر فروش 500 تن اورانیوم توسط یک شرکت امریکایی به هند ، بار دیگر توجه محافل سیاسی و رسانه ای به موضوع هسته ای دهلی نو معطوف شده است.

کد خبر: ۱۱۸۲۴۴

منتقدین به تعامل هسته ای دهلی نو - واشنگتن عدم عضویت هند در معاهده NPT را مبنای حقوقی انتقاد خود قرار می دهند ؛ چراکه در اختیار گذاشتن تکنولوژی هسته ای به کشورهای خارج از معاهده NPT خلاف کنوانسیون های بین المللی از جمله معاهده NPT و قوانین داخلی امریکا به شمار می رود.
محمد ملازهی ، کارشناس مسائل آسیا در گفتگو با جام جم بر این باور است که امریکا بیش از آن که به تعهدات خود در قبال کنوانسیون های بین المللی متعهد باشد ، به تحقق منافع خود تعهد داده است.

فروش اورانیوم از سوی یک شرکت امریکایی به هند با توجه به حجم بالای آن را چگونه ارزیابی می کنید؛
با توجه به این که منابع سوخت فسیلی در جهان رو به اتمام است ، توجه به جایگزینی انرژی هسته ای رو به افزایش گذارده است . در انرژی هسته ای عامل مهم ، اورانیوم است که به عنوان سوخت اصلی آن به شمار می رود. بر این اساس گمان می رود که یک نوع رقابت بین قدرتهایی که به اورانیوم دسترسی دارند ، در حال شکل گیری است تا پس از تسلط بر نفت که حاکمیت آن رو به زوال گذاشته با حاکم شدن انرژی هسته ای بر بازار انرژی جهان ، از طریق دسترسی به اورانیوم نوعی اعمال نفوذ بر معادلات بین المللی را پیدا کنند. با توجه به این که هند از نرخ بسیار بالای رشد اقتصادی برخوردار است ، بشدت نیاز به انرژی دارد که این امر روبه افزایش است . با این توصیف بازار انرژی هند یک بازار سودآور ، بلندمدت و تضمین شده است که امریکا می تواند پس از توافقات اخیر هسته ای دهلی نو - واشنگتن به راحتی به این بازار دسترسی پیدا کند و یک حالت انحصاری را برای خود ایجاد کند. البته این موضوع به این معنا نیست که هند تمام گزینه های تامین انرژی را نادیده بگیرد که مذاکره با استرالیا درخصوص تامین اورانیوم در این راستا قابل ارزیابی است. به هر حال اگر امریکا بتواند در این عرصه موفق شود ، یک بازار پرمصرف انرژی را به دست خواهد آورد.

امریکا یک رفتار دوگانه در عرصه هسته ای اتخاذ کرده است ، بدین معنا که با هسته ای شدن برخی کشورها موافقت و در برخی موارد مخالفت می کند. به نظر جنابعالی ، این دوگانگی ناشی از چه استراتژی ای است؛
اساسا سیاست امریکا در صحنه بین المللی این است ، کشورهایی که با واشنگتن تعامل نزدیک داشته و متحد اصلی به شمار می روند، کمک به هسته ای شدن آنها یا تقویت زیرساخت های تکنولوژی هسته ای آنان ، چندان نگران کننده نیست و منافع آنان را به خطر نخواهد انداخت ، اما کشورهایی که دارای سیاستی مستقل از امریکا باشند و به زعم امریکایی ها با سیاست های آنان هماهنگ نباشند، نباید به تکنولوژی هسته ای حتی در ابعاد صلح آمیز آن دست یابند. این سیاست امریکا ، مخدوش کننده حقوق کشورهایی است که مطابق معاهده NPT ، مجاز به بهره گیری از انرژی هسته ای با مصرف صلح آمیز هستند اما امریکایی ها بر این باورند که حضور کشورها در باشگاه هسته ای هرچند که با هدف تامین انرژی صلح آمیز باشد ، آنان را در مسیر ساخت سلاح هسته ای قرار می دهد.

با توجه به عدم عضویت هند در معاهده NPT ، تصویب قرارداد هسته ای امریکا و هند و متعاقب آن فروش اورانیوم ، با قوانین داخلی امریکا و مفاد معاهده NPT در تناقض است ؛ واشنگتن چه توجیهی در برابر این تعارض دارد؛
در زمانی که مذاکرات هسته ای هند و امریکا در حال انجام بود ، برخی عدم عضویت هند در معاهده NPT را مطرح کردند و براساس آن توافق واشنگتن با دهلی نو را مغایر با قوانین امریکا و کنوانسیون های بین المللی اعلام کردند؛ اما باید توجه داشت که امریکا بیش از آن که به فحوای معاهدات بین المللی توجه کند به تامین منافع خود چشم دوخته است و چندان بر عدم عضویت هند در NPT حساسیت به خرج نمی دهد. امریکا حتی اعلام کرده که هند یک استثنائ در تعاملات هسته ای امریکا به شمار می رود البته هند هم تمایل به عضویت در NPT را نشان داده اما آن را به عضویت پاکستان مشروط کرده است . در واقع دو قدرت هسته ای جنوب آسیا یعنی هند و پاکستان حضور خود در NPT را منوط به حضور دیگری کرده اند. به اعتقاد بنده اگر هند منافع خود را در عضویت در NPT ببیند ، از این کار اجتناب نخواهد کرد.هند اعلام کرده که تعدادی از رآکتورهای هسته ای خود در بعد صلح آمیز را تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی هسته ای قرار می دهد و در واقع در چنین بستری قرارداد با امریکا امضا شده است .