ظریف ترین پل زندگی

مشکلات نوجوانان بیشتر به سیستم خانواده مربوط می شود. اگر خانواده ها بتوانند کودک را درک کرده و به او در گذر از این مرحله کمک کنند، مشکلی پیش نخواهد آمد و کودک در آرامش دوران نوجوانی خود را سپری خواهد کرد. نوجوان در این سنین به دوره ای از استقلال می رسد و لذا سعی می کند مخالفت کند؛ او می خواهد خود را مطرح کند، نیاز دارد ساعاتی را در تنهایی سپری کند، به همسالان خود بیشتر از خانواده اهمیت می دهد، دوست دارد تجاربی را خود کسب کرده و عقل و خرد را راهنمای خودش قرار دهد. حال اگر شیوه های تربیتی والدین به گونه ای باشد که او را محدود کنند، رنجیده خاطر و عصبی می شود. خانواده هایی که کمال گرا و وسواسی هستند و می خواهند همه کارها کاملا منظم و استاندارد انجام شود و زیاد امر و نهی می کنند، نوجوان را که می خواهد یک هویت جدید پیدا کرده و استقلال جدید پیدا کند، تحت فشار قرار می دهد. در این شرایط نوجوان پرخاشگر می شود، اما اگر خانواده همبستگی عاطفی نسبتا خوبی داشته و ضمنا برای کودک استقلال قائل باشند، این مرحله به راحتی و بدون هیچ مشکلی پشت سر گذاشته خواهد شد.
بنابراین ، لازم است نوجوان خود را درک کنید، بیش از این که به او بگویید و حرف بزنید، شنونده باشید و با احترام به حرف هایش گوش کنید ؛ به عنوان یک نظر به او توجه کنید؛ رابطه ای مشارکتی با او برقرار کنید، نه این که شما صرفا امر کنید و او فقط اطاعت کند، به او حق دهید گاهی اشتباه کند تا یاد بگیرد، در این صورت خواهید دید نوجوان شما از این دوره به خوبی می گذرد. در غیر این صورت هم برای شما و هم برای خود او مشکل پیش می آید. نوجوان به طور اتوماتیک نیاز خود را در بیرون از خانه جستجو می کند. اگر جنس مخالف به او محبت کند، اگر کسی حرفهایش را خوب گوش کند و با او با مهربانی صحبت کند، ناخودآگاه به او گرایش پیدا خواهد کرد. فرقی هم نمی کند این فرد یک دوست یا دوست نما باشد، یک هنرپیشه سینما یا یک معلم. نوجوان آنها را بیش از خانواده و والدین می پذیرد. به اعتقاد دکتر تبریزی کودکی که به دلیل رفتار نامناسب والدین آنها را نمی پذیرد و از آنها فاصله می گیرد، به نوعی یتیم است. والدین به لحاظ فیزیکی حضور دارند، اما به اقتضای روانی و نفوذ معنوی و عاطفی حضور آنها احساس نمی شود.

نوجوان در خانه دوم

نوجوانان در آستانه بلوغ به علت تغییرات فیزیولوژیکی و خصوصا احساسات و میل جنسی که در این گروه سنی به وجود می آید، در معرض انواع آسیب های اجتماعی ، انحرافات اخلاقی و حتی جنسی قرار دارند. از آنجا که بسیاری از وقت دانش آموزان در مدرسه و در کنار دوستان و مربیان می گذرد، یکی از مهمترین وظایف سیستم آموزش و پرورش به کار گیری برنامه ها و تمهیدات لازم برای پیشگیری از این آسیبهاست. یکی از برنامه هایی که می تواند در این مورد مفید واقع شود، استفاده از مکانیسم تصعید یا والایش است. در این مکانیسم انرژی و وقت نوجوان به سمت فعالیت هایی مانند روزنامه نگاری ، فعالیت های هنری و ورزشی هدایت می شود. تشکیل گروههای مختلف حمایت از کودکان بی سرپرست ، بیماران کلیوی ، کودکان سرطانی و مانند اینها نیز می تواند موثر واقع شده و از بدآموزی ها و انحراف های بسیاری جلوگیری خواهد کرد. بخصوص که در این سن بچه ها به دنبال معنایابی اند؛ آنها می خواهند برای زندگی خود معنا پیدا کنند. حال اگر ما امکانات لازم را برای یافتن این معنا در اختیار آنها قرار ندهیم ، دچار خلائ معنایی می شوند.

ما را یکسان ببینید

واکنش های دوران نوجوانی ، دختر و پسر نمی شناسد و تغییرات رفتاری را هم پسرها و هم دخترها دارند. تفاوت هایی که بین دختر و پسر در این زمینه وجود دارد بعضی مربوط به جنس زن و مرد است و بعضی دیگر مربوط به جنسیت آنها، یعنی نقشهای اجتماعی که در جامعه دارند. تفاوت های جنسی کاملا آشکار است. یعنی نوع رشد بدن دخترها با پسرها فرق می کند و سلول های مغزی که با گیرنده های حسی ارتباط دارند، در دخترها خیلی بیشتر از پسرها است ؛ بنابراین خیلی عاطفی و حساس اند، تحمل دردشان بیشتر است و رشد اجتماعی سریع تری نسبت به پسرها دارند، اما تفاوت های دیگر جنسیتی است ؛ یعنی نقشهایی که در جامعه دارند، نوع فعالیت هایی که در اجتماع می کنند، هدف هایی که در اجتماع تعقیب می کنند، شغلی که می خواهند انتخاب کنند و تحصیلاتی که می خواهند پیگیری کنند، مربوط به تفاوت جنسیت و اعتباری است. یعنی اگر در جامعه ای امکانات به شکل یکسان وجود داشته باشد، هر دو جلو می روند و در غیر این صورت هر دو عقب می مانند یا متفاوت می شوند.

از کجا آمده ام ، آمدنم بهر چه بود مهمترین مشخصه دوران بلوغ هویت یابی است. کودک دلش می خواهد بفهمد کیست ، چیست ، چرا به دنیا آمده ، می خواهد چکار کند، و نقش او در این عالم هستی چیست؛ جوابی که برای این سوالات پیدا می کند هویت ، جهان بینی و ایدئولوژی او را تشکیل می دهد. کودک پاسخ این سوالها را از راه تعلیم و تربیت و بویژه در خانواده به دست می آورد. اگر خانواده طوری رفتار کند که پدر، مادر یا یکی دیگر از اعضای خانواده برای کودک الگو شود، تحت تاثیر او جهان را می بیند، اما اگر خانواده نتواند رابطه مثبتی با کودک و نوجوان برقرار سازد، او عصیانش را از طریق مخالفت کردن با ایدئولوژی ، تفکر و جهان بینی کل خانواده نشان می دهد. اینجاست که می بینیم اگر خانواده به اخلاقیات اهمیت می دهد، او دوست دارد غیر اخلاقی باشد و اگر مذهبی است ، نوجوان دوست دارد غیرمذهبی باشد. ما با دیدن این نمونه ها گاه تعجب می کنیم ؛ اما واقعیت این است که یکی از عوامل این دوگانگی ها عدم تعامل مناسب بین والدین و فرزندان است. کودک تحت فشار و ناراضی است و بنابراین جهان بینی آنها را رد می کند و سعی می کند مخالفت کند. بنابراین کسب هویت بیشتر از طریق نوع ارتباطی که کودک با دیگران و بخصوص اعضای خانواده دارد، ایجاد می شود.

سعیده کافی