پاسخ به پرسش‌های شما

مشکلی که شما به آن اشاره کردید تا حد زیادی فراگیر است، کودکانی را می‌بینیم که در سه سالگی یا حتی بعد از آن هنوز به استقلال لازم در غذا خوردن نرسیده‌اند و احتیاج دارند که والدین‌ قاشق به دهانشان بگذارند. بعضی وقت‌ها هم پدر و مادرانی هستند که خیلی گله و شکایت می‌کنند از این‌که کودک‌شان «تمیز» و «مطابق آداب» غذا نمی‌خورد. حتی برخی مانند شما می‌گویند کودک‌مان به سن مدرسه رسیده‌ است، اما هنوز آن‌طور که باید در زمینه خوردن غذا به استقلال نرسیده است، با غذا بازی می‌کند، مادرش قاشق به دهانش می‌گذارد، برایش لقمه درست می‌کند و... بیشتر کودکان از دو سالگی می‌توانند مستقل و بدون کمک پدر و مادرشان با قاشق غذا بخورند؛ اما این تازه اول راه است و نمی‌توان انتظار داشت که او کاملا تمیز غذا بخورد، غذایش روی میز یا زمین نریزد و لباسش را کثیف نکند. در مورد بیشتر کودکان برای رسیدن به استقلال کامل در غذا خوردن باید تا چهار سالگی صبر کنیم، زیرا در این سن کودکان بخوبی می‌توانند از قاشق و چنگال در کنار هم استفاده ‌کنند و به تنهایی غذایشان را بخورند.

اما برگردیم به پرسش اصلی که شما مطرح کردید، برای استقلال کودکان در غذاخوردن چه باید کرد؟ ابتدا باید بگذاریم فرزندمان غذایش را با دستان کوچکش لمس کند، زیرا به این شکل او می‌تواند با غذایش ارتباط برقرار کند و بافت‌های مختلف مواد غذایی را قبل از گذاشتن به دهان با نوک انگشتانش حس کند. به این ترتیب هرکودکی با حس خود با غذا ارتباط برقرار کرده، اعتماد می‌کند و با میل و علاقه خود غذا می‌خورد.

به بچه‌ها کمک کنیم تا مزه‌های مختلف را بشناسند. می‌توانیم به تدریج اسم مزه‌ها را به آنها یاد بدهیم. مثلا این ترش است و این شیرین... یا در این غذا رب گوجه‌فرنگی زدم، آیا مزه آن را متوجه شدی؟ و... به این ترتیب مواد غذایی بیشتر توجه کودک را به خود جلب می‌کند و گاهی مثل یک اسباب بازی جذاب مدت‌ها کنجکاویش را تحریک کرده و باعث سرگرمی‌اش می‌شود.

در مورد آموزش آداب غذا خوردن، این ما هستیم که باید الگوی خوبی برای آنها باشیم. زیرا کودکان به دقت تمام رفتارهای ما را زیر نظر دارند و از آنها سرمشق می‌گیرند و یکی از این رفتارها، آداب غذا خوردن است. به محض این‌که کودک توانایی نشستن در صندلی بلند خود در کنار میز خانواده را به دست آورد، می‌تواند نظاره‌گر غذا خوردن سایر افراد خانواده باشد و اصول مورد نظر را بیاموزد. برای مثال، اگر آب، نان، نمک و... از دسترس کودکمان دور است به او یاد بدهیم که از دیگران خواهش کند که به او بدهند و دستش را در سفره دراز نکند، سر سفره مودبانه نشسته و احترام برکت الهی را حفظ کند، با دهان بسته غذا بخورد، به جای خم شدن به سمت بشقاب، غذا را به سمت دهان خود بیاورد، با عجله غذایش را میل نکند، لقمه هایش را کوچک بردارد، به نحوه غذا خوردن دیگران نگاه نکند، غذا را کم حساب نکند، بعد از تمام شدن غذایش خدا را شکر کند، از میزبان تشکر کند، کنار سفره یا میز بنشیند و منتظر دیگران شود و...

در مسیر آ موزش استقلال در غذا خوردن و رعایت آداب آن، بازی‌ها هم نقش موثری دارند. وقتی کودکان در خارج از چارچوب زمان غذایی با قاشق و چنگال و ظروف بازی می‌کنند، آنها را به دهانشان می‌گذارند یا به عروسک‌هایشان غذا می‌دهند در واقع در حال تمرین برای به کارگیری و رعایت این آداب در زندگی واقعی خود هستند پس چند قاشق، بشقاب و قابلمه اسباب بازی، می‌تواند ایده خوبی برای هدیه تولد دو سالگی کودک (چه پسر و چه دختر) باشد تا به رابطه بهتر فرزندتان با غذا، استقلال و رعایت اداب و لذت بردن از آن کمک کند.