دانشمندان می‌گویند، سفر در زمان شاید در آینده ممکن باشد، اما نه به راحتی سناریوهای هالیوودی!

آیا سفر در زمان ممکن است؟

آیا ممکن است با سفر در زمان به گذشته برگردیم؟ این سوالی است که افرادی تابه‌حال از خود پرسیده‌اند و به‌خاطر امکانپذیر نبودنش حسرت خورده‌اند. در حال حاضر، هیچ فناوری خاصی وجود ندارد که به انسان اجازه بدهد، چیزی یا شخصی را از زمان حال به گذشته بفرستد، اما تا جایی که می‌دانیم، این امر مشروط به توانایی سفر با سرعتی بالاتر از سرعت نور است که فعلا مقدور نیست!

کد خبر: ۱۱۰۵۲۴۷

اما اصلا زمان چیست؟ حقیقت این است که هنوز نمی‌دانیم! چرا زمان فقط رو به یک جهت حرکت می‌کند؟ این را هم نمی‌دانیم! آیا باید حتما رو به جلو حرکت کند؟ شاید! این را هم نمی‌دانیم. زمان ماهیتی ممتد است یا تکه‌تکه؟ آیا از اجزای کوچک، اما محدود تشکیل شده؟ این را هم نمی‌دانیم! به طور کل از حیث دانش نسبت به زمان، در حالت بی‌اطلاعی به سر می‌بریم.

با این حال نظریه نسبیت، تا حدودی ما را نسبت به بازگشت به گذشته امیدوار می‌کند.

خاصیت نظریه نسبیت این است که با وجود حدس و گمان‌مانند بودن در ابتدا، کم‌کم با تحقیقات و آزمایش‌های متعدد دانشمندان می‌تواند به قانون یا قضیه‌ای پذیرفته شده تبدیل شود؛ شبیه همان چیزی که برای مهبانگ یا سیاهچاله‌ها رخ داد. تقریبا بعید است که بتوان مرز زمان را شکست. با این حال، راه حل‌هایی هستند که اجازه خلق محدوده‌هایی را می‌دهند که در آنها می‌توان قواعد فیزیک را دور زد و به سرعتی بالاتر از نور دست یافت.

ابتدا باید ساده آغاز کرد و چاره‌ای برای خلق یک انحنای بسته و زمان‌مانند اندیشید. سفر در زمان شاید از این راه و به علت حلقه‌مانند بودن زمان میسّر شود. ایده روزمرگی‌ای را که در نمایش‌های کمدی و فیلم‌های داستانی ارائه شده، تصور کنید. راه دیگر، خلق یک کرمچاله است؛ پلی میان دو نقطه مشخص در فضا ـ زمان. تنها مشکل اینجاست که هر دوی اینها نیازمند شرایطی هستند که هنوز در جهان شناخته‌شده مشابهشان را ندیده‌ایم.

راه دیگر و جدی‌تری هم وجود دارد. از نظر فنی با چلاندن فضا ـ زمان به صورتی که بتوان در مقاطع زمانی کوتاه، مسافتی بلند را پیمود، می‌توان از سرعت نور پیشی گرفت. اصلی که پشت ایده پیشرانه آلکوبیر خفته از همین ایده سرچشمه می‌گیرد. راه دیگر و عجیب‌تر به سیلندری چرخان، به طول بی‌نهایت نیاز دارد. فرض این است که می‌توان با دور زدن زمان، در طول آن به عقب یا جلو رفت. سیلندر مذکور، فضا ـ زمان را دور محور خود گردانده و به ماشین زمان مفروضی اجازه می‌دهد با طی کردن مسیرهای مشخص به دور شیء، در طول زمان سفر کند. شرط اصلی، بی‌نهایت بودن طول میله گردان است که عملی نیست. در کل، راه منطقی و عملی‌ای برای تحقق بخشیدن به هیچ کدام از این چاره‌ها وجود ندارد.

مکانیک‌ کوانتوم عامل اسیر بودن ما در حال حاضرند

نظریه نسبیت همیشه با مکانیک‌ کوانتوم سازگاری ندارد و یکی از نمونه‌هایش در همین زمینه است. هر تلاشی برای خلق یک ماشین زمان، از برخی اصول نسبیت تخطی می‌کند.

برخی محققان توانسته‌اند، یکی از مشکلات سفر در زمان، موسوم به پارادوکس پدربزرگ را حل کنند. پارادوکسی با این فرض که فرد به گذشته سفر می‌کند تا پدربزرگ خود را که تلاش دارد مانع به دنیا آمدن آن فرد و سفر در زمان توسط وی بشود، از بین ببرد. این راه‌حل، دست به ارسال یک کوآنتوم اطلاعات (کیوبیت) به گذشته می‌زند؛ البته از راه یک جهان موازی، سیستم کوانتومی پیچیده‌ای خلق می‌کند که کیوبیت مدنظر در آن، هم موجود است و هم لاموجود.

از سوی دیگر، محققان به کشف هسته‌های بیضوی‌شکلی در فضای کوانتوم نایل آمده‌اند که یک سری از قوانین مهم فیزیک را نقض می‌کنند و به گونه‌ای از غیرممکن بودن سفر در زمان خبر می‌دهند. قوانین مورد نظر، چنین مطلوب می‌دارند که فیزیک ذرات تحت تغییراتی مشخص، ظاهری هندسی داشته باشد.

برای مثال، اگر ظاهر سیستمی را در آینه‌ای خاص که تمام جهت‌ها را معکوس می‌کند، دستخوش تغییر کنید، انتظار می‌رود تغییری در سیستم ذرات رخ ندهد. این اصل را به تقارن برابری می‌شناسیم. اگر در طول زمان ـ گذشته یا آینده ـ هم به سیستم مد نظر نگاه کنیم، با همین اصل باید تقارن زمانی داشته باشیم و در صورت تغییر به ماده یا ضدماده نیز باید تقارن بار حاکم باشد.

اما هسته‌های بیضوی‌شکل، در نظر از بالا ـ پایین، جلو ـ عقب و چپ ـ راست، ظاهری یکسان ندارند. در صورت تغییر از ماده به ضدماده نیز تغییر ظاهر می‌دهند. چنین نواقضی با ترکیب این دو به صورت تقارن بار ـ برابری حل می‌شود، ‌اما در این مورد، تقارن بار ـ برابری هم نقض می‌شود که در مقابل، تقارن زمانی هم پدید نمی‌آید. تنها با ترکیب تقارن بار ـ برابری ـ زمانی است که می‌توان این وضعیت را توضیح داده و در نتیجه، تنها در صورتی شانس امکان می‌یابد که زمان، طی جهت کاملا مشخصی
داشته باشد.

ادعای ناممکن بودن یا ممکن بودن سفر در زمان، هر دو غلط است. نه می‌توان آن را رد کرد، نه یافته‌ها و نظریات توانسته‌اند بر امکانش صحه بگذارند. پاسخ این سوال را آینده مشخص خواهد کرد، اما فعلا اگر کسی مدعی شد شرایط چنین کاری فراهم است، می‌توانید با قطعیت مطمئن باشید، ادعای بی‌پایه‌ای را مطرح می‌کند.