کلاس خوشبختی در دانشگاه های کشور

ورود به دانشگاه معمولا با تغییرات زیاد اجتماعی و انسانی همراه است که در کنار این تغییرات پذیرش نقش جدید دانشجو باعث می شود که او احساس کند نیاز به یک تغییر و تحول شناختی اساسی دارد. طبیعتا قرار گرفتن در این شرایط، فشارهای روانی و نگرانی هایی را برای دانشجو به همراه می آورد که این استرس ها می توانند عملکرد او را در دانشگاه تحت تاثیر قرار دهند. دوری از خانواده ، عدم علاقه به رشته تحصیلی و عدم کفایت امکانات رفاهی دانشگاه ها نیز اغلب باعث افت دانشجویان چه از لحاظ تحصیلی و چه از لحاظ روحی و روانی می شود. این مشکلات در مورد دانشجویان غیربومی به مراتب بیشتر می باشد. پذیرفته شدن از طرف دیگر دانشجویان در خوابگاه نیز استرس های زیادی را برای فرد به همراه دارد، چون بار فشار پذیرفته شدن از سوی دیگران در زندگی جمعی زیاد است. اضطراب امتحانات نیز علاوه بر خوابگاهی بودن ، مشکل عمده ای است ، چراکه دانشجو می اندیشد باید در مقابل دیگران ابراز وجود کند و این ، خود باعث مبتلا شدن به انواع ترسهای مرضی ، اضطراب ها، اختلالات روان تنی و ناراحتی های گوارشی یا حتی وسواس می شود.
دانشجویان در این سنین با موضوع همسرگزینی ، ازدواج و تشکیل خانواده نیز روبه رو می باشند که عنصر مهم در این جریان کسب شناخت واقع بینانه از خود و دیگری می باشد و تمامی این ها ضرورت ارائه آموزش های لازم را ایجاب می نماید. به این منظور برای اولین بار دانشگاه علم و صنعت ایران از سال 1380 با هماهنگی دفتر مرکزی مشاوره وزارت علوم ، درس «آموزش مهارت های زندگی و خانواده» را به عنوان 2 واحد درسی جهت کلیه دانشجویان دانشگاه ارائه کرده است. امروزه تعریفی که از سلامت روان ارائه می گردد کاملا متفاوت از گذشته است ؛ سلامت روان تنها به معنی نبودن بیماری روان نیست بلکه آسایش هیجانی و (رفاه) اجتماعی ، دستیابی به ظرفیت بالقوه خود، توان مدارا با فشارهای روزمره زندگی ، مثمرثمر و مولد بودن و ایفای نقش برای اجتماع خود می باشد. (سازمان بهداشت جهانی -1996) پس همه چیز باز می گردد به توانمندی فردی افراد که آموزش مهارت های زندگی از الگوهایی است که این امر را با تکنیک های خود تامین کرده و باعث ارتقای سلامت روانی و اجتماعی افراد جامعه می شود.

درسی برای ارتقائ سلامت

این برنامه پیشگیری ویژه همه سنین از کودکستان تا بزرگسالی است. لیکن در ایران بیشتر تلاش روی برنامه های مربوط به سنین نوجوانی و جوانی انجام شده است و فرصت کمی جهت بررسی مراحل مختلف آموزش ویژه سنین متفاوت مصروف گردیده است.
طبق آخرین گزارشات دریافت شده ، در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا از جمله ژاپن ، استرالیا و... از واحدهای ریاضی و فیزیک دانش آموزان کم کرده و به جای آن مهارت های زندگی را برحسب سنین مختلف خصوصا برای کودکان ارائه کرده اند و این روند، اهمیت موضوع را روشن می نماید. علاوه بر ارزشیابی که در هر نیمسال در مورد این درس انجام می شود، به صورت جداگانه نیز تحقیقاتی در مورد تاثیرات این درس بر روی دانشجویان انجام شده که نتایج آن قابل توجه است.
درس آموزش مهارت های زندگی در چند نیمسال اخیر بالاترین نمره ارزشیابی را در دروس تئوری و عمومی کسب کرده است و کاملا مورد توجه و علاقه دانشجویان می باشد کما این که 83 درصد از دانشجویان قویا اعتقاد دارند که ارائه این واحد آموزشی برای دانشجویان ضروری است و طبق نظر آنها مهمترین کاربرد این درس به ترتیب اهمیت عبارت است از: تجهیز اشخاص به ابزار و روشهای مقابله با فشارهای محیطی و روانی (63.78 درصد)، ارتقای سطح رفتارهای سالم و مفید اجتماعی (58.7 درصد)، تقویت اعتماد به خویشتن و احترام به خود (56.76 درصد)، کمک به تقویت و توسعه ارتباطات دوستانه ، مفید و سالم (53 درصد) وکاهش استرس و پیشگیری از رفتارهای خشونت آمیز (50.7 درصد).
امید است که مسوولان محترم وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری در جهت ارائه واحد مربوطه در دیگر دانشگاه های کشور اقدام نمایند تا از این طریق بتوانیم گامی موثر در جهت حفظ و ارتقای سلامت روانی دانشجویان کشور خود برداشته باشیم.

مداخله روانشناختی ظرفیت روان شناختی یک فرد عبارت است از «توانایی شخص در مواجهه با انتظارات و سختی های زندگی روزمره». هر قدر این ظرفیت روان شناختی بالاتر و بیشتر باشد به همان اندازه شخص قادر خواهد بود سلامت روانی رفتاری خود را در سطح بهتری نگه دارد و به شیوه ای مثبت ، سازگارانه و کارآمد به حل و فصل مشکلات بپردازد. ظرفیت روان شناختی افراد در ارتقای بهداشت روان در هر سه جنبه جسمانی ، روانی و اجتماعی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. بویژه زمانی که مشکلات شکل روانی اجتماعی به خود بگیرد: یعنی زمانی که شخص در مواجهه با فشارهای روانی اجتماعی و چالش های زندگی به الگوهایی از رفتار (غیرانطباقی) روی می آورد که حاصل آن فراهم کردن مشکلات برای خود شخص از یک طرف و جامعه از طرف دیگر می باشد. در چنین مواقعی مداخله روان شناختی گریزناپذیر خواهد بود. وقتی از مداخله در سطح اول پیشگیری صحبت می شود، در این شرایط بهترین مداخله عبارت خواهد بود از افزایش قدرت سازگاری و ظرفیت های مقابله ای فردی و اجتماعی آنها؛ این هدف را «آموزش مهارت های زندگی» برآورده می سازد.

مریم رامشت