کالاهای سخنگو

شاید خیلی از ما تا همین چند سال پیش از وجود یک مستطیل با نوارهای تیره که به جای قیمت روی بسته بندی اجناس خارجی چاپ شده بود، تعجب می کردیم

کد خبر: ۱۰۹۶۰۷

؛ اما خیلی زود کالاهای ایرانی هم به این بارکدها مجهز شدند و به این ترتیب خیلی از مراکز فروش ، از جمله فروشگاه های بزرگ از این سیستم استقبال کردند ؛ اما این بارکدها هم مثل خیلی از سیستم های دیگر روزبه روز متحول می شوند و در حال حاضر در کشورهای پیشرفته دنیا از برچسب های هوشمندی برای شناسایی کالاها استفاده می شود که اطلاعات را از طریق امواج رادیویی منتقل می کنند. بارکدهای نسل جدید یکی از بزرگترین دستاوردهای فناوری قرن بیست و یکم به حساب می آیند ؛ فناوری ای که پژوهشگران ایرانی هم پس از سالها تلاش موفق به طراحی و ساخت آن شده اند.
RFID، یک سیستم شناسایی خودکار است که از امواج رادیویی برای انتقال شناسه اشیائ یا اشخاص به صورت بی سیم استفاده می کند. در واقع RFID یک سیستم شامل شناسه رادیویی است که به کمک آنتن (Reader) و یک دستگاه که خوان (Tag) یا برچسب با هم ارتباط برقرار می کنند. سیستم های شناسایی و تشخیص هویت خودکار به طور معمول برای صرفه جویی در وقت ، نیروی انسانی و بالا بردن دقت در وارد کردن دستی داده ها به کار می روند ؛ البته میان تمامی این سیستم ها مزیت RFID در این است که برخلاف دیگر فناوری ها که در آنها دریافت داده های ثبت شده روی برچسب ها از طریق اسکن کردن و به وسیله اشخاص انجام می شود، فناوری RFID به گونه ای طراحی شده است که داده های ذخیره شده روی برچسب ها، به صورت خودکار و بدون دخالت افراد خوانده می شود. کافی است که شی ئ حاوی شناسه RFID در یک فاصله مشخص از آنتن که بسته به فرکانس سیستم و نوع برچسب می تواند بین چند سانتی متر تا چند متر باشد قرار گیرد تا داده های آن به صورت خودکار مبادله شوند. برای مثال در یک سیستم کنترل موجودی انبار، به محض این که کالایی وارد انبار می شود یا از آن بیرون می رود RFID آن در رایانه خوانده و سپس مشخصات آن به وسیله سیستم خودکار ذخیره می شود. با توجه به این که آنتن های این سیستم قابلیت خواندن همزمان داده ها از روی صدها برچسب را دارند، استفاده از این فناوری می تواند تحول عظیمی در سیستم های مدیریت موجودی ، مدیریت اموال و همچنین کنترل استرسی ایجاد کنند. برچسب های رادیویی هوشمند RFID Tag یا برچسب شناسایی رادیویی شامل یک تراشه الکترونیکی و یک آنتن رادیویی کوچک است که یک شناسه منحصر به فرد و دیگر اطلاعات مورد نیاز در آن ذخیره شده اند. این برچسب ها به 2 صورت فقط خواندنی یا خواندنی / نوشتنی وجود دارند. برچسب های فقط خواندنی مثل بارکدها هستند، با این تفاوت که برای خواندن داده های ثبت شده روی آنها به اسکن کردن از فاصله نزدیک و از خط دید مستقیم نیاز نیست.
به بیانی دیگر، این برچسب ها برخلاف بارکد می توانند بدون نیاز به دید در فواصل طولانی تر خوانده یا نوشته شوند ؛ همچنین به دلیل به کارگیری تراشه های الکترونیکی در آن ، اطلاعات ذخیره شده در آنها جامع تر و گسترده تر از بارکد است. ضمن آن که بارکد، تنها یک شکل خاص چاپی (نوارهای تیره) است که براحتی می توان آن را جعل کرد، در حالی که شناسه های RFID غیرقابل جعل هستند. برچسب های خواندنی / نوشتنی این سیستم هم درست مانند اسکیت های رایانه ای عمل می کنند.

RFID یک سیستم شناسایی خودکار است که از امواج رادیویی برای انتقال شناسه اشیائ استفاده می کند

به این صورت که علاوه بر خواندن اطلاعات ، امکان نوشتن اطلاعات و تغییر و حذف آنها به دفعات نامحدود نیز وجود دارد. اولین مزیت این سیستم در مقایسه با روشهای به کار رفته مشابه تاکنون کاربردهای متنوع آن در اماکن عمومی مختلف است ؛ برای مثال می توان کاربرد RFID را در یک کتابخانه مدنظر قرار داد. در این حالت اطلاعات کتاب ، مشخصات امانت گیرنده ، زمان امانت ، تاریخ تحویل و... همزمان با ثبت روی سرور در داخل هریک از کتابها هم ثبت می شود و دیگر نیازی به ثبت دستی اطلاعات وجود نخواهد داشت. پیاده سازی این سیستم در یک کتابخانه علاوه بر این قابلیت به سیستم کتابداری امکان می دهد در کنار مکانیزه کردن تمامی امور جاری کتابخانه مانند تحویل کتاب و کنترل های امنیتی ، عملیات زمان بر رف خوانی و کنترل موجودی در زمانی بسیار کوتاه انجام شود. فناوری کلیدی قرن پیش بینی می شود این سیستم در قرن بیست و یکم به یکی از بزرگترین مباحث در زمینه فناوری در میان دیگر عرصه های اطلاعات می رسد. به گفته دکتر علی فتوت احمدی ، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف متاسفانه به دلیل ناآشنایی کاربران با مزایای بی شمار RFID ورود این فناوری به ایران با کندی و تاخیر همراه بوده است تا این که چند سالی پس از استفاده گسترده از چنین فناوری در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا، شرکتهای ایرانی به عنوان نمایندگان تولیدکنندگان خارجی وارد بازار شدند، اما در این میان کار طراحی و ساخت شناسه و کدخوان در کشور به دلیل نیاز به دانش و فناوری روز دنیا تا بهار سال 1382 به تاخیر افتاد. در نهایت ، همان سال یکی از معتبرترین مراکز ایرانی پیشگام در صنعت مخابرات و با حمایت مالی وزارت صنایع شروع به تحقیقات گسترده ای در زمینه سیستم های فناوری اطلاعات کرد، چون این مرکز که از سال 1372 به وسیله تنی چند از استادان و اعضای هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف تاسیس شده بود در کارنامه موفق خود طراحی و ساخت تراشه ها و سیستم های الکترونیکی فراوانی به همراه داشت ، از سوی وزارت صنایع مسوول این کار شد.
فتوت احمدی در ادامه در خصوص مراحل انجام این طرح می گوید: این طرح پس از مطالعات گسترده روی استانداردها، محصولات موجود، جهتگیری فناوری ، سرانجام طراحی و... در پاییز 82آغاز شد و پس از پیاده سازی این تراشه در سال 83، نمونه کامل ، سال 84به اتمام رسید و آزمایش شد. این تراشه با استانداردهای جهانی کاملا تطابق دارد و نقطه قوت آن نسبت به تراشه های موجود، امکان استفاده از آن در 2 حالت باتری و بدون باتری است.
در حال حاضر نیز به منظور حرکت به سمت بازار جهانی 2تراشه دیگر RFID با حمایت مرکز صنایع نوین در کشور در حال طراحی و ساخت هستند که با اتمام آنها، ایران با برداشتن گامی بلند خود را در کنار معدود صاحبان این فناوری در جهان قرار خواهد داد.
فتوت احمدی می افزاید: علاوه بر طرحهای طراحی تراشه ، طرح طراحی قرائت گر هم با توجه به نیازهای بازار داخلی و جهانی آغاز شده است که ضمن پشتیبانی تمام استانداردهای مطرح موجود تا حد زیادی از نمونه های خارجی ارزان تر خواهد بود. با ساخت نمونه های داخلی RFIDامید می رود با بومی شدن فناوری و کسب توانمندی های فنی به کارگیری این فناوری در کشور شتاب بیشتری یابد و به عنوان ابزاری قدرتمند در دست مدیران گره گشای مشکلات و تنگناهای موجود در بخشهای گوناگون صنعت و خدمات باشد.