آسیای مرکزی عاری از سلاح هسته ای

وزرای خارجه کشورهای آسیای مرکزی قرارداد منطقه عاری از سلاحهای هسته ای را امضا کردند. امضای قرارداد منطقه عاری از سلاحهای هسته ای ، همه کشورهای آسیای مرکزی را متعهد می کند از تولید سلاحهای هسته ای و ابزارهای آن ، خرید و جایگزین کردن و هر گونه فعالیت هسته ای خودداری کنند.

کد خبر: ۱۰۹۲۸۲

دکتر آرمین امینی ، کارشناس مسائل آسیای مرکزی و قفقاز در گفتگو با جام جم بر این باور است که تداوم رژیم های امنیتی منطقه ای متاثر از توافق قدرتهای فرامنطقه ای است.

امضای قرارداد منطقه عاری از سلاحهای هسته ای توسط 5 کشور آسیای مرکزی را چگونه ارزیابی می کنید؛
اصولا از زمان پیدایش سلاحهای هسته ای ، امنیت بیشتر کشورهای جهان کاهش یافته است . امروزه به نظر می رسد بر اثر تلاش امریکا و نومحافظه کاران حاکم بر کابینه بوش برای تقویت روند یکجانبه گرایی و ثبات مبتنی بر سیطره بر روندهای موجود در نظام بین الملل برخی دولتها با تهدیدات جدی امنیتی مواجه هستند. نکته جالب این است که قدرتهای بزرگ که خود پدیدآورنده سلاح هسته ای هستند ، با آسیب پذیری های زیادی در این زمینه مواجه اند. امنیت از دیدگاه حقوقی در شرایطی پدید می آید که تهدید به هر شکل آن در حداقل ممکن باشد و در سطح منطقه ای نیز بر هم خوردن موازنه سیاسی کشورهای منطقه یکی از عوامل جنگ و مداخله نظامی است . درخصوص منطقه آسیای مرکزی باید گفت که این منطقه به مثابه زیر سیستم امنیتی و شاهراه تنفسی استراتژیک روسیه عمل می کند. باید به این مساله توجه کنیم که اصولا این کشورها هم متاثر از هنجارهای خاص نظام بین الملل تلاش کرده اند یکسری رژیم های امنیتی را بوجود آوردند. معاهده منطقه عاری از سلاحهای هسته ای به مثابه یک رژیم امنیتی در منطقه آسیای مرکزی مفهوم می یابد که منبعث از معاهده NPT است . امروزه مقوله امنیت در تمام کشورها ناشی از پیوستگی و ناشی از وابستگی متقابل است که این امر ضرورت همکاری های متقابل در ابعاد مختلف امنیتی را به وجود می آورد ، چرا که تلاش یکجانبه و دفاع نظامی برای تامین امنیت توسط یک کشور کافی نخواهد بود.

با توجه به این بسیاری از معاهدات بین المللی در زمینه اجرا شدن با مشکل مواجه می شوند. جنابعالی چشم انداز عملیاتی شدن معاهده منطقه عاری از سلاح هسته ای در آسیای مرکزی را چگونه ارزیابی می کنید؛
اصولا نقش قدرتهای بزرگ در عرصه بین الملل و در ایجاد و تداوم رژیم های امنیتی را نباید از نظر دور داشت و برای ضمانت اجرایی یک رژیم امنیتی ، نخستین و مهمترین اصل آن است که توافق کشورهای بزرگ برای معاهدات بین الملل ایجاد شود ، چرا که معمولا فضای حاکم بر مسائل امنیتی نظام بین الملل پیامد توافقات کشورهای بزرگ است که به عنوان مثال معاهده اخیر در آسیای مرکزی را باید آن دسته از بازیگران که توانایی تعریف مقوله امنیت یا خدشه به آن را دارند ، به وجود آورند بنابراین اگر کشورهای آسیای مرکزی در مراحلی حتی توانایی خدشه دار کردن بخشی از این فضای بین الملل را داشته باشند ، باز هم توافق بازیگران فرامنطقه ای در ادامه یک رژیم امنیتی از الزامات اجرای موفقیت آمیز یک رژیم امنیتی است.

ضعیف بودن بنیه اقتصادی کشورهای عضو تا چه اندازه این معاهده را شکننده خواهد کرد؛
عدم توانمندی اقتصادی کشورها موجب می شود که این معاهده با چالش در مرحله اجرا مواجه شود. به طور مثال اتحادیه گوام با مشارکت چند کشور آسیای مرکزی و قفقاز ایجاد شد اما با حمایت روسیه از برخی اعضا ، این اتحادیه به شکست منتهی شد.