شیخ صفی‌الدین اردبیلی

ابوالفتح شمس‌الدین سیداسحاق بن سیدامین‏الدین جبرییلِ موسوی اردبیلی، معروف به صفی‏الدین اردبیلی (شیخ صفی)، موصوف به بُرهانُ الاَصفیاء، قُطبُ الاَقطاب و شَیخُ العارفین، از عرفا و مشایخ صوفیه و پیران طریقت در قرن هشتم هجری است. نسب شیخ صفی با 19 واسطه به جناب حمزه بن موسی بن جعفر(ع) می‏رسد و با این‌که از سادات بود، ولی به شیخ شهرت داشت. شیخ صفی‏الدین در 20 سالگی به جست‌وجوی مرشدی در میان زُهّاد اردبیل برخاست، اما هیچ یک از آنان قادر به برآوردن نیاز روحی وی نشدند. بنابراین صفی‏الدین به گیلان رفت و شیخ محمد گیلانی، معروف به زاهد را به عنوان مرشد خود انتخاب کرد. شیخ زاهد نیز صفی‏الدین را به ریاست طریقت زاهدیه برگزید و هنگامی که صلاحیت صفی‏الدین را مشاهده کرد به وی اجازه‏ تدریس داد. قدرت معنوی صفی‏الدین نفوذ فراوانی در میان مردم داشت؛ به طوری که بعدها، چون نوادگانش ادعای سلطنت کردند، مورد حمایت مردمی واقع شدند و سلسله‏ صفویه را یاری کردند.