واکسیناسیون ماهیان ضرورتی برای سلامت جامعه

اگرچه استرپتوکوکوز در دهه 70 کمتر از سایر بیماری های باکتریایی ماهیان در کشور متداول بوده ، ولی بتازگی از سال 1380 عفونت ناشی از آن در ماهیان قزل آلا اتفاق افتاده و توانسته است

کد خبر: ۱۰۶۷۷۵

موجب خسارات سنگین اقتصادی به پرورش دهندگان شود.
این بیماری یک عفونت باکتریایی ماهیان آب شیرین و دریایی است و در شرایط خاص در انسان هم موجب بیماری می شود.
در واقع باکتری عامل استرپتوکوکوز به عنوان عامل بیماری ، هم در ماهیان و هم در پستانداران ازجمله انسان شناخته شده است. در حال حاضر این بیماری باعث تلفات متوسط تا سنگین در جمعیت ماهیان می شود. این بیماری برای اولین بار سال 79 از یکی از مولدان ماهی قزل آلا در استان مازندران و پس از آن از استان فارس و سپس از دیگر استان ها گزارش شد. در سال 82و 83 هم این بیماری به دفعات توسط کارشناسان سازمان دامپزشکی ، دانشکده دامپزشکی دانشگاه شیراز و دانشگاه تهران از نقاط مختلف کشور جدا و در سال 84 نیز گسترش آن تایید شد. استفاده از واکسن علیه این بیماری یکی از بهترین و موثرترین راهها در سالهای اخیر است. استفاده از این واکسن ها به صورت خوراکی ، غوطه وری یا تزریقی با استفاده از آنتی ژن های خاص صورت می پذیرد. چنانچه عامل مولد بیماری در لجن ها و آبهای محیطهای آبزی به صورت آندمیک وجود داشته باشد، پرهیز و پیشگیری عملی از بیماری آسان نخواهد بود.
با این حال استفاده از واکسن ، کاهش تراکم بیش از حد ماهی ، استفاده از آب با کیفیت مطلوب ، کاهش دستکاری ها یا حمل و نقل غیرضروری ، برداشت سریع همه ماهیان در حال مرگ از استخرها یا تورهای قفس در مراحل اولیه عفونت و حذف آنها، استفاده از تورها و قفسهای ضدعفونی شده و بهداشتی و نیز به کارگیری غذاهایی با کیفیت بهداشتی و مطلوب ، همه از موارد پیشگیری کننده این بیماری هستند.
اصولا باکتری های گرم مثبت مثل استرپتوکوک ها به اریترومایسین حساس هستند و اغلب از این آنتی بیوتیک برای درمان بیماری های ایجاد شده از این نوع باکتری ها استفاده می شود. سولفانامیدها و اکسی تتراسایکلین نیز کاربرد نسبتا فراوانی برای درمان دارند و می توانند به عنوان جایگزین اریترومایسین به کار گرفته شوند.
آمپی سیلین و آموکسی سیلین هم برای درمان این بیماری استفاده می شوند ؛ البته در موارد شیوع انجام تست حساسیت باکتری به آنتی بیوتیک همیشه پیش از درمان مورد نیاز است تا مشخص شود که آیا آنتی بیوتیک های مذکور برای درمان مورد تایید هستند یا خیر. با این حال ، به علت وجود باکتری در محیط و جایگزینی آن در داخل سلولها استفاده از این نوع داروها همیشه در درمان و ریشه کنی بیماری موفقیت آمیز نیست. به طور کلی این بیماری در حال حاضر در بسیاری از کشورهای آسیایی ، اروپایی و امریکایی جدا شده است. بدیهی است اغلب کشورها با توجه به شرایط محیطی ، نوع گونه پرورشی و وسعت مزارع ، سیاست های مختلفی را در مقابله با بیماری اتخاذ و اعمال کرده اند. این در حالی است که عامل بیماری با نفوذ به داخل سلول های ماکروفاژ تا حد زیادی توانسته است از دسترسی آنتی بیوتیک ها در امان بماند و ماندگاری طولانی باکتری در محیط برنامه مبارزه با بیماری را با مشکل مواجه ساخته است. با این و جود استفاده از آنتی بیوتیک ها، واکسن ها، اعمال قرنطینه و رعایت دستورالعمل های بهداشتی جزو مهمترین راهبردهایی بوده است که در کشورهای مختلف از جمله کشور ما از آن استفاده شده است.