رنج و گنج برنج در آستارا

برنج، محصول غالب اراضی کشاورزی استان گیلان و سفره آرای ایرانیان است و در شهرستان مرزی بندر آستارا 6 هزار شالیکار در سه هزار و 200 هکتار شالیزار به کشت و تولید این محصول پر زحمت مشغول هستند و تلاش مردان و زنان این دیار هنگام نشاء برنج در اراضی پر آب و گل، تماشایی و ستودنی است.

عزیزالله مصطفوی از برنجکاران آستارا در حین کار در شالیزار به خبرنگار ایرنا گفت: بیشترین رقم کشت برنج در اراضی ما از نوع رشد و هاشمی‌است که از مرغوبیت و شهرت زیادی برخوردار است و از هر هکتار بیش از 70 کیسه محصول برداشت می‌شود و بهره وری آن در سال های پر بار افزایش می‌یابد.

وی افزود: درآمد حاصل از برنج نسبت به زحمت تولید آن بسیار ناچیز است اما به لحاظ مبادرت دیرینه به این شغل، خاصیت خاک اراضی و دشواری تغییر کاربری شالیزارها امکان تغییر شغل برای ما وجود ندارد.

وی اظهار کرد: متاسفانه سود تلاش ما به جیب دلالان و صاحبان برنجکوبی ها می‌رود و اغلب در ازای برنج هایی که می‌فروشیم به جای پول نقد، چک دریافت می‌کنیم و برخی از چک ها نیز در زمان مقرر نقد نمی‌شود و بهترین راهکار حمایت از برنجکاران زحمتکش، خرید تضمینی توسط دولت است.

مصطفوی که بازنشسته اداره آموزش و پرورش نیز هست ادامه داد: چهار فرزند بیکار در خانه دارم و سر سفره غذا کنار هم می‌نشینیم اما هیچکدام آنها تمایل به کار در شالیزار و وارد شدن به گل و لای آن را ندارند.

الله وردی تکلی دیگر شالیکار آستارایی نیز گفت: فرزندانمان بیکارند اما با توجه به سختی کار شالیزار و کم بهره بودن این شغل، علاقه ای به آن ندارند و خودمان نیز قصد نداریم آنها به کشت برنج روی بیاورند و آینده شان از بین برود.

وی افزود: کار در شالیزار سخت و پر هزینه است؛ دولت فقط بذر ارقام رشد و گوهر را به خاطر پر محصول بودن توزیع می‌کند و همان ها را می‌خرد و برنج مرغوب هاشمی‌که در بیشتر شالیزارهای آستارا کشت می‌شود، از سوی دولت خریداری نمی‌شود. وی اظهار کرد: کمبود آب، برنجکاران آستارا را رنج می‌دهد و برغم وجود 20 چاه عمیق در منطقه کشت ما در حوالی بارانداز راه آهن، سطح آب در فصل تابستان کاهش می‌یابد و اگر به هر نحوی آب مورد نیاز شالیزارهای این شهرستان تامین شود، امکان دو بار نشاء برنج در سال وجود خواهد داشت.

تکلی ادامه داد: بسیاری از شالیزارهای ما به لحاظ قرار گرفتن در محدوده اجرای طرح راه آهن، خریداری و تملک شد و متاسفانه طرح بارانداز قطار، راه گذر ما به شالیزارها را مسدود کرده است و از مسئولان انتظار داریم در محدوده بارانداز مسیری برای عبور و مرور ما به شالیزارها تعیین کنند.

او گفت: خاصیت خاک شالیزارها به گونه ای است که با اندک بارندگی به گل تبدیل می‌شود و امکان تغییر کاربری و تبدیل آنها به باغات میوه وجود ندارد.

عادل علمداری برنجکار دیگر نیز گفت: در سال های گذشته به پروانه آبیاری شالیکاران کود، داروی ضد موش و علف کش اختصاص می‌یافت اما چند سالی است این حمایت ها کاهش یافته است و اقلام یاد شده را با قیمت های گزاف از بازار آزاد می‌خریم.

وی افزود: هزینه کاشت، داشت و برداشت برنج زیاد است و به طور معمول زحمت کشت آن بر عهده بانوان است و در هر هکتار شالیزار 22 زن کار می‌کنند و به طور میانگین هزینه ایاب و ذهاب، صبحانه و ناهار هر زن نشاء کار روزانه حدود 800 هزار ریال است.

وی اظهار کرد: برای انتقال زنان نشاء کار به شالیزارها از خودروهای نیسان استفاده می‌شود و هر 30 نفر در یک خودرو سوار می‌شوند و احتمال تصادفات رانندگی و خسارت های جانی نیز وجود دارد.

زین العابدین فرتوت نیا برنج کار دیگر آستارایی نیز گفت: حتی اگر دولت اجازه تغییر کاربری به شالیزارها را بدهد، به لحاظ خاصیت خاک و متمرکز شدن تولید برنج در شمال کشور امکان تغییر محصول وجود ندارد و هر چند این شغل مقرون به صرفه نیست اما ما از فروش کلی و یکجای برنج مازاد خود سود می‌بریم.

وی افزود: دلالان و صاحبان برنجکوبی ها هر کیلو شلتوک برنج هاشمی‌را به قیمت 70 هزار ریال از ما می‌خرند و بعد از عملیات برنجکوبی، هر کیلو برنج هاشمی‌در بازار تا 130 هزار ریال عرضه می‌شود و در اصل، رنج برنج از آن ما و گنج آن نصیب واسطه گران و برنجکوبی ها می‌شود.

وی اظهار کرد: آبیاران به نحوه توزیع آب در شالیزارها نظارت می‌کنند و از چند سال گذشته 770 هزار ریال حق آبه هر هکتار شالیزار را از ما نمی‌گیرند و دولت از این نظر از شالیکاران آستارا حمایت می‌کند.

مدیر جهاد کشاورزی آستارا گفت: دولت هرگز حمایت های خود را از شالیکاران کم نکرده است و از سال های قبل در این شهرستان تسهیلات مکانیزاسیون کشاورزی، بدون محدودیت پرداخت می‌شود و دولت برای این تسهیلات یارانه می‌پردازد.

ایرج شیارکار افزود: با استفاده از تسهیلات خرید ماشین آلات کشاورزی، کشت برنج در یکهزار و 650 هکتار از شالیزارهای آستارا به صورت مکانیزه و با دستگاه های نشاء کار صورت می‌گیرد.

وی اظهار کرد: بیش از نیمی‌از شالیزارهای آستارا به صورت مکانیزه کشت می‌شود و کاهش سختی کار، صرفه‌جویی در وقت، افزایش محصول و بهره‌ وری از مزایای این شیوه کشت است.

وی بیان کرد: پنج تن بذر گواهی شده برنج هاشمی‌با قیمت مناسب و 620 تن انواع کود شیمیایی به شالیکاران آستارا توزیع شده است و بر اساس اخبار و اطلاعات موجود از چند سال قبل در فصل برداشت برنج به منظور حمایت از تولید کنندگان، واردات آن به کشور ممنوع شده است.

شیارکار ادامه داد: هر چند خرید تضمینی، شامل برنج نمی‌شود اما سابقه خرید توافقی برنج از شالیکاران وجود دارد و هنگامی‌که عرضه برنج در بازار از تقاضای آن بیشتر باشد، دولت برای ثبات بازار با قیمت متعادل به خرید توافقی برنج اقدام می‌کند.

او گفت: کل اراضی دیم و آبی آستارا 6 هزار و 530 هکتار است و 6 هزار و 498 بهره بردار در 82 آبادی این شهرستان فعالیت می‌کنند و بیشتر آنها شالیکار هستند و در سال گذشته در سه هزار و 200 هکتار شالیزار، 14 هزار و 900 تن شلتوک برداشت و هشت هزار و 200 تن برنج تولید شد.

رنج و گنج در دنیا رابطه مستقیمی‌با هم دارند و کار بی دردسر و زحمت وجود ندارد و اکنون که عطر برنج گیلان برند شناخته شده در ایران است، باید با توسعه مکانیزاسیون کشت و افزایش بهره وری و سطح تولید این گنج سفید خطه شمال، کشور را از وابستگی های مقطعی به برنج برهانیم و با تقویت تولید داخلی، از صادرکنندگان مهم این ماده اولیه بسیاری از غذاهای خوش پخت جهان باشیم.