رونق کشاورزی ؛ بازگشت روستاییان گیلانی

به گزارش جام‌جم، خشکسالی‌های ده ساله اخیر که بر بخش عمده‌ای از سرزمین‌مان سایه افکنده و باعث کاهش منابع آبی سطحی و زیرزمینی شده، بیش از هر چیز به بخش کشاورزی، باغداری و کسب و کار کشاورزان و روستاییان آسیب رسانده و موجب بیکاری یا کاهش درآمد جمعیتی از این قشر شده است. پیامد این اتفاق سیل مهاجرت روستاییان به شهرها، خالی و متروکه شدن روستاها و گسترش حاشیه‌نشینی در شهرها بود که این روند متاسفانه و با وجود برنامه‌ریزی برای مهاجرت معکوس همچنان ادامه دارد. البته از معدود مناطقی چون برخی روستاهای اردبیل و روستاهای گیلان اخبار خوشی درخصوص بازگشت روستاییان از مناطق شهری به روستایی می‌رسد که می‌توان با الگوگیری از آنها و دلایل وقوع این روند، آن را به مناطق بیشتری از کشور تعمیم داد.

در استان گیلان آن طور که شعبانپور، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری این استان می‌گوید: رضایت کشاورزان در زمینه فروش برنج و کشت چای تا حدود زیادی به بازگشت آنان در سال گذشته از شهرهای استان به روستاها منجر شده است.

شعبانپور عملکرد استان گیلان در زمینه برنامه مهاجرت معکوس را موفقیت‌آمیز می‌داند و می‌افزاید: خوشبختانه سال 95 توانستیم شرایط مهاجرت معکوس را در استان فراهم کنیم.

وی با تاکید بر ضرورت توجه ویژه به روستاها برای ‌جلوگیری از ایجاد سکونتگاه‌های غیررسمی در شهرها تصریح می‌کند: در گذشته متاسفانه به دلیل واردات بی‌رویه برنج و آسیب به محصولات کشاورزی استان همچون چای و ابریشم، روستاییان به شهرها مهاجرت کردند که این امر به ایجاد محلات و سکونتگاه‌های غیررسمی همچون محلات جماران و معلولان در شهر رشت شده است.

افزایش درآمد چایکاری و بازگشت روستاییان

یکی از عواملی که طبق گفته مسئولان استان گیلان باعث تشویق و ترغیب روستاییان این استان به بازگشت به روستاها شده، رونق کشت چای و افزایش درآمد حاصل از آن است. گیلان، قطب تولید چای در کشور است و حدود 60 هزار خانوار از طریق کار در این بخش روزگار می‌گذرانند. اما واقعیت این است تا حدود سه سال پیش، صنعت چای کشور به شرایط فوق بحرانی رسیده بود. واردات بی‌رویه چای و بی‌توجهی به چایکاران باعث انباشته شدن چای تولید داخل در انبارها و به فروش نرفتن آن و در نتیجه کاهش شدید درآمد چایکاران شده بود که پیامد آن رها کردن مزارع چای توسط چایکاران بود. اما در دو سه سال اخیر شرایط کاملا تغییر کرده است. محمد ولی روزبهان، رئیس سازمان چای کشور دراین باره به جام‌جم می‌گوید: در سه سال اخیر، 4000 هکتار از باغات چای رها شده دوباره به چرخه تولید بازگشته که افزایش میزان تولید و پرداخت وام‌های احیای باغات چای، نشانگر احیای این باغات است. احیای این 4000 هکتار باغ چای، ایجاد 4000 شغل مستقیم در سال‌های 94 و 95 را نیز به دنبال داشت.

روزبهان با اشاره به این که میزان تولید در سال 95 نسبت به سال 92، 73 درصد و درآمد چایکاران 234 درصد رشد داشته است، می‌افزاید: درآمد حاصل از هر هکتار چای در سال 92 حدود 5/3 میلیون تومان بود که این درآمد در سال 95 به 5/11 میلیون تومان رسید که دلیل آن هم از یک سو کاهش واردات و از سویی، فروش بالای چای داخلی به دلیل اقبال مردم به این چای در سال‌های اخیر بود.

به گفته وی، افزایش درآمد چایکاران و رونق گرفتن صنعت چایکاری داخلی باعث شد بسیاری از چایکاران که کشت چای و باغات خود را رها کرده بودند، دوباره به این بخش روی آورند و از آنجا که در گیلان فاصله‌ای بین شهرها و روستاها نیست، چایکارانی که در چند سال گذشته راهی شهرها شده بودند، براحتی به روستاها و مزارع چای خود بازگشتند.

روستاییان اردبیلی هوای ولایت کرده‌اند

افزون بر گیلان، روند مهاجرت معکوس در استان اردبیل هم امیدوارکننده است، زیرا این بازگشت امیدبخش اکنون در برخی روستاهای استان اردبیل در حال تحقق است. یک نمونه آن روستای ججلی بخش ارشق در شهرستان مشگین‌شهر است که ساکنانش پس از 30 سال هوای دیار خود را کرده‌اند. شهرستان خلخال هم این روزها شاهد حضور دوباره زندگی در برخی روستاهای متروکش است. چهار روستای آق بلاغ، خمس، لمعه و کلستان علیا از جمله روستاهایی هستند که به گفته قنبری، بخشدار مرکزی خلخال ساکنانشان درحال برگشت به آنجا هستند. اکبر طوبی، مدیرکل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری اردبیل دراین باره به جام‌جم می‌گوید: دو روستا در شهرستان اردبیل، چهار روستا در شهرستان بیله سوار، پنج روستا در شهرستان سرعین، سه روستا در شهرستان کوثر و در نهایت سه روستا در شهرستان نمین را هم باید به روستاهای شهرستان خلخال و مشگین شهر که اهالی‌شان از غربت و حاشیه‌نشینی در شهرها خسته شده و تصمیم به مهاجرت معکوس گرفته‌اند، اضافه کرد.

فاطمه مرادزاده

گروه ایران