راهکار فیزیوتراپی برای درد شانه

درد شبانه، محدودیت حرکتی بخصوص در بالا آوردن اندام و پشت‌سر بردن آن و افسردگی از مهم‌ترین شکایات این بیماران است. این اختلال می‌تواند خیلی سریع و ظرف مدت چند هفته بروز یابد و شیوع آن در خانم‌ها بیشتر از آقایان است. رسیدگی هر چه سریع‌تر به این بیماری می‌تواند مانع محدودیت و درد و ناتوانی بیشتر آن شود. در ماه‌های اول درد و التهاب بیمار بیشتر و مزاحم خواب شبانه او می‌شود. بیمار یک درد تیز در ناحیه خارجی بازو را گزارش می‌کند که ممکن است تا آرنج هم به پایین کشیده شود.

این نوع درد شانه معمولا در میانسالی بروز می‌یابد، اگرچه لزوما علت مشخصی برای آن وجود ندارد؛ اما وزن زیاد، قوز کردن و افزایش قوس پشتی، آسیب‌های ناحیه گردن، دیابت، ضربه به شانه و کشیدگی تاندون‌های شانه، استرس و افسردگی، اختلال در عملکرد تیروئید و انجام برخی جراحی‌ها از مهم‌ترین عوامل بالارفتن خطر بروز این دردها هستند. این بیماری ابتدا به علت درد و التهاب شدید و محدودیت حرکتی کمتر ممکن است با سندرم گیرافتادگی تاندون شانه یا پارگی تاندون شانه اشتباه گرفته شود، چراکه محدودیت حرکتی و خشکی بعد از مدتی شدت می‌یابد. یک بررسی دقیق و فیزیوتراپی زودهنگام می‌تواند از وخامت بیشتر علائم جلوگیری کند.

تکنیک‌های متحرک‌سازی مفصل و بافت نرم که توسط فیزیوتراپیست و با دست روی شانه بیمار انجام می‌شود، علاوه بر کاهش درد می‌تواند تحرک و انعطاف‌پذیری را به مفصل بازگرداند. تمرین‌های دامنه حرکتی که با ابزاری همچون یک قرقره، یک میله 80 سانتی‌متری یا یک تسمه یک متری به بیمار آموزش داده می‌شود، در صورتی که مرتب و به صورت روزانه انجام شود از مهم‌ترین بخش‌های درمان به شمار می‌رود. از بیمار خواسته می‌شود با نصب قرقره در بالای در از جلو و از بالای سر و با کمک دست سالم، شانه مبتلا را بالا بکشد. همچنین در حالت خوابیده لوله را با هر دو دست بگیرد و بالای سر ببرد. با استفاده از لوله 80 سانتی‌متری در حالت ایستاده می‌توان دست‌ها را از پشت بالا آورد یا با آرنج‌های صاف از بدن دور کرد. فیزیوتراپیست به بیمار می‌آموزد با در دست گرفتن تسمه مانند کیسه حمام با هر دو دست، عمل کیسه کشیدن را از پشت تمرین و تکرار کند. این تمرین‌ها با ایجاد کشش روی کپسول مفصلی باعث بهبود دامنه حرکتی و عملکرد شانه می‌شوند. باید توجه داشت در صورت وجود آسیب‌های گردنی همچون دیسک، آرتروز و درگیری ریشه اعصاب در آن ناحیه، انجام شدید این تمرینات می‌تواند سبب تحریک و عود کردن آن شود و یک درد شدید عصبی منتشر در تمام اندام فوقانی را به علائم مربوط به شانه یخ زده اضافه کند. به همین منظور بهتر است بیمار علاوه بر تمرین‌های شانه، تمرین‌های ناحیه گردن و کتف‌ها را نیز آموزش ببیند و همزمان در طول روز انجام دهد. استفاده از باندهای الاستیک برای انجام تمرینات تقویتی عضلات اطراف کمربند شانه‌ای هم از روش‌های درمانی است که این روزها بسیار در کلینیک‌های فیزیوتراپی سراسر دنیا مورد استفاده قرار می گیرد. داروهای ضدالتهاب، شل‌کننده عضله و ضدافسردگی هم می‌توانند بخصوص در فاز اول بیماری کمک‌کننده باشند. دستگاه‌های فیزیوتراپی همچون اولتراسوند، لیزر، تحریکات الکتریکی، گرمادرمانی و... هم برای کاهش درد و التهاب مفصل بویژه در فاز حاد بیماری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

دکتر پرهام پارسانژاد

فیزیوتراپیست