دقت در تشخیص شدت بیماری ها

مسلما می دانید که امروزه با پیشرفت های قابل توجه در عرصه های تشخیصی و درمانی می توان چشم انداز روشنی را با افزایش کیفیت و دقت در شناسایی ضایعات جسمی و بیماری ها تصور کرد.

کد خبر: ۱۰۲۷۳۴

در همین راستا تحقیقات زیادی در رشته پرتو پزشکی انجام شده است که یکی از موارد آن بر بررسی تاثیر اشعه های یونساز مانند اشعه ایکس و غیر یونساز مانند امواج الکترومغناطیس بر بدن و به منظور تخمین ضایعات ، تاکید دارد.
یکی از دانش آموختگان دکترای فیزیک و علوم هسته ای از دانشگاه امیرکبیر نیز در قالب طرحی موفق به تخمین مقدار ضایعات بافت مغز با استفاده از تصویربرداری ام.آر.آی شده است.
در واقع با استفاده از روشهای تحلیلی و آماری موجود در این پروژه می توان در فاصله زمانی کوتاهی ، اطلاعات دقیق تری را از بافت مورد بررسی ، کسب کرد.گفتگوی ما را با دکتر عفت یاحقی بخوانید.
اصولا تخمین ضایعات مغزی به چه روش تشخیصی اطلاق می شود و چه ضرورتی دارد؛
کم کردن میزان آسیب از اهداف مهم برای تشخیص شدت بیماری های مغزی مانند سرطان ، سکته و ام.اس (نوعی بیماری که باعث فلج اعصاب مرکزی می شود) است. پزشکان برای درمان ، نیاز به پارامترهایی دارند که شدت آسیب و مقدار آن را مشخص کنند.
برای این منظور از چه شیوه هایی بهره گرفته می شود و شیوه های نوین آن بر چه مبانی استوار است؛
برای استخراج خواص بافت ، ابتدا با تزریق ماده رادیواکتیو یا ماده کنتراست به بدن و تصویربرداری های متوالی با روشهای مختلف تصویربرداری پزشکی مانند SPECT و ام.آر.آی در بازه های زمانی مشخص تصاویرلازم به دست می آیند. ماده کنتراست برای بالا بردن قدرت تفکیک در تصویربرداری استفاده می شود. سپس با استفاده از مدلهای موجود و اطلاعات تصاویر، پارامترهای آسیب محاسبه می شوند.

در تخمین ضایعه با روش ام.آر.آی از هر مقطع بافت ، چند تصویر در فاصله زمانی کوتاه گرفته می شود

در حال حاضر پارامترهای به دست آمده از مدلهای رایج ، تفاوت های زیادی در پیشگویی ها نشان می دهند. این مساله به علت مدلهای ضعیف و نویز موجود در داده های تصاویر است که منجر به ایجاد نویز در پارامترهای استخراجی می شود. اولین انتظار از این مدلها تطبیق آنها با داده های واقعی است. در حال حاضر تحقیقات زیادی انجام می شود که هدف آنها ارائه روشهای تصویربرداری و مدل هایی برای تشخیص آسیب با کارایی بهتر است. تصویربرداری تشدید مغناطیسی به علت غیرتهاجمی بودن از مهمترین روشهای تشخیص مقدار آسیب بافتی است.
چگونه و طی چه مراحلی از تصویربرداری ام.آر.آی ، ضایعه تخمین زده می شود؛
در تخمین ضایعه با روش ام.آر.آی ، برای دستیابی بهتر به ویژگی های بافت و ضایعات آن ، از هر مقطع بافت ، چند تصویر در فاصله زمانی کوتاه گرفته می شود. اطلاعات رقمی به دست آمده از میزان جذب ماده کنتراست در مقاطع زمانی و بخشهای مختلف بافت ابتدا با اعمال تقریب به صورت تحلیلی تبدیل شده و سپس با استفاده از مدلهای ریاضی ، میزان ضایعات بافت تعیین می شود.
لزوم استفاده از این مدلها در شناخت ضایعه چیست؛
روش تصویربرداری ام.آر.آی فقط آسیب را نشان می دهد و مقدار آن را برای پزشک مشخص نمی کند (کمی سازی صورت نمی گیرد). در مدلهای بافت ، هدف مشخص کردن مقدار آسیب است.
در کدام دسته از این ضایعات ، از این شیوه بهره گرفته می شود؛
در بیماری هایی مانند سرطان ، سکته و انواع بیماری های مغزی که باعث تغییر در نفوذپذیری بافتهای مغزی می شوند.
مدلهای ریاضی چگونه در انجام مراحل تخمینی این ضایعات به کار گرفته می شوند؛
مدلهای ریاضی که براساس انتقال جرم برای بافت تعریف می شوند، مقدار عبور ماده کنتراست از بافت آسیب دیده را با معادلات تحلیلی بیان می کنند. با به کارگیری نتایج حل معادلات برای نفوذپذیری های مختلف و مقایسه نتایج با منحنی های ناشی از تصاویر، مقدار آسیب بافت به دست می آید.
مونت کارلو چه روشی است و چه ویژگی هایی دارد؛
مونت کارلو یک روش آماری است که از آن برای بررسی حرکت ذرات در بافت استفاده شده است. در این روش حرکت ذرات در بافت به صورت آماری و تصادفی فرض شده و به جای بررسی تحلیلی مدلهای بافت ، از دنبال کردن ذرات و بررسی رفتار آنها در بافت ، مقدار نفوذپذیری و آسیب بافت تخمین زده می شود. مزیت مهم مدل پیشنهادی که از شبیه سازی مونت کارلو استفاده می کند، به کارگیری مستقیم از داده های واقعی و عدم نیاز به برازش (تحلیل) منحنی و دقت بالا و آسانی استفاده از این روش است. عیب عمده این روش ، زمانبر بودن آن است که با توجه به ایجاد بانک اطلاعاتی برای استفاده از این روش مشکلی ایجاد نمی شود.
آیا از این روش در تشخیص ضایعات دیگر بافتهای بدن نیز می توان استفاده کرد؛
بله. این مدلها برای تشخیص آسیب در قسمتهای دیگر بدن مانند قلب ، ریه و کلیه ها می تواند به کار گرفته شود.
آیا کاربرد آن بسادگی از سوی متخصصان مغز و اعصاب ممکن است؛
استفاده از نتایج حاصل از این روش ، نیاز به معلومات ریاضی بالا ندارد و استفاده از آن برای کاربر راحت و ساده است.
با توجه به اینکه روش ارائه شده یک روش الکترومغناطیسی است ، ارائه آن چه ارتباطی با علوم هسته ای دارد؛
بررسی تاثیر اشعه های یونساز مانند اشعه ایکس و غیریونساز مانند امواج الکترومغناطیسی بر بدن از مواردی است که در رشته پرتوپزشکی بررسی می شود. تصویربرداری تشدید مغناطیسی نیز یکی از این کاربردهای پرتوهای غیریونساز است.