چالش هدایت تحصیلی در مازندران

به گزارش جام‌جم، گرچه برای رسیدن به این هدف طرح هدایت تحصیلی در کشور مدت‌هاست در دستور کار قرار دارد و البته در دو سال اخیر با جدیت و نظارت بیشتری انجام گرفته، اما به نظر می‌رسد با چالش‌های فراوانی روبه‌رو شده است.

در این میان استان مازندران نیز با بیش از نیم میلیون دانش‌آموز و 4000 واحد آموزشی سهم عمده‌ای در مبحث هدایت تحصیلی در کشور دارد.

مازندران رتبه سوم فارغ‌التحصیلان بیکار در کشور

با وجود آمار بالای فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، این استان رتبه سوم بیکاری در کشور را به خود اختصاص داده است.

آمارها حاکی از آن است 75 درصد از فارغ‌التحصیلان هنرستانی جذب بازار کار شده‌اند، اما دانش‌آموزان سایر رشته‌های نظری به رغم صرف زمان و هزینه‌های فراوان به جمع بیکاران جامعه می‌پیوندند.

چندی پیش معاون آموزش متوسطه آموزش و پرورش مازندران به ایرنا گفته بود: با توجه به این که تناسبی میان رشته‌های تحصیلی و بازار کار وجود ندارد، خانواده‌ها باید بیشتر با فضاهای جدید کار و اشتغال آشنا شوند و به دریافت مشاوره‌های تحصیلی و روان‌شناسی نیاز دارند.

اسفندیار نظری با بیان این که اقتصاد مقاومتی نیازمند تربیت افراد کارآفرین است، افزود: استعدادیابی به سمت حرفه‌ها باید از مدارس آغاز شود و براساس هدایت تحصیلی صورت ‌گیرد.

وی با اشاره به این که پرورش نیروهای خلاق در ابعاد مختلف اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های آموزش و پرورش است، اظهار کرد: سال گذشته 5/44 درصد از جمعیت دانش‌آموزی استان تحت پوشش طرح هدایت تحصیلی قرار گرفتند که طبق قرارداد این رقم تا پایان برنامه ششم توسعه باید به 48 درصد افزایش یابد.

چالش‌های موجود

نماینده عالی استاندار در شورای آموزش و پرورش مازندران نیز در این ارتباط به جام‌جم گفت: هدایت تحصیلی از دهه 50 در کشور ما مرسوم بوده و در قالب تعیین رشته در نظام قدیم آموزش متوسطه به اجرا درمی‌آمد، اما از سال 1370 این طرح با درنظر گرفتن فاکتورهای جدید و چهار رغبت (دانش‌آموز، معلم، والدین و مشاوران) مورد توجه و نظارت بیشتری قرار گرفت.

محمد نیکخو با بیان این که مهم‌ترین اصل در هدایت تحصیلی رغبت نمایان شده دانش‌آموز است که از دروس تخصصی به دست می‌آید، افزود: طبق آمار سال گذشته 90 درصد از دانش‌آموزانی که تمایل به شرکت در رشته علوم تجربی داشتند از معدل 20 برخوردار بودند که این امر نشان می‌دهد در تصحیح اوراق امتحانی دقت و نظارت کافی به عمل نیامده است. با توجه به برچیده شدن امتحانات نهایی در آیین‌نامه شورای عالی آموزش و پرورش و در دوره‌های آخر متوسطه، راهنمایی و ابتدایی پیشنهاد بازگشت مجدد این طرح نیز عملا غیرممکن است.

وی در ادامه اظهار کرد: متاسفانه زیرساخت‌های لازم برای اجرای طرح هدایت تحصیلی در مازندران فراهم نیست و ما با واقعیت‌های محیطی فراوانی مواجه هستیم که این طرح را دچار چالش می‌کند.

در بسیاری از شهرهای استان آزمایشگاه‌های تخصصی در بخش کشاورزی و فنی وجود ندارد و تنها یک آزمایشگاه مرکزی هست که دانش‌آموزان از اقصی نقاط شهرستان و روستاهای اطراف می‌توانند با گرفتن وقت قبلی به آنها مراجعه کنند.

این مقام مسئول یادآور شد: تنها چند شهر بزرگ مازندران اعم از قائمشهر، ساری، بابل، آمل و... دارای هنرستان هستند و بسیاری از هنرستان‌های بزرگ ما که بعضا قدمت 50 ساله دارند و زمانی نه‌چندان دور انستیتو محسوب می‌شدند از تجهیزات و امکانات لازم آزمایشگاهی و کارگاهی برخوردار نیستند.

بنابراین نباید انتظار داشت فارغ‌التحصیلان رشته‌های کار و دانش یا فنی و حرفه‌ای، نیروهایی متشکل از افراد متخصص و کارآمد باشند، چراکه آنها علوم مورد نظر را تنها به صورت تئوری آموخته‌اند و فرصتی برای تجربه کردن نداشته‌اند.

هجوم دانش‌آموزان به رشته‌های تجربی

نماینده مدیران مدارس متوسطه مازندران در شورای آموزش و پرورش استان نیز در این خصوص به جام‌جم گفت: همسو نبودن توانایی دانش‌آموزان با علاقه‌مندی‌های آنها و این دو با بازار کار و نیاز جامعه مهم‌ترین چالشی است که در مسیر اجرای طرح هدایت تحصیلی مشاهده می‌شود.

مهران شریفی، هجوم دانش‌آموزان برای ورود به رشته علوم تجربی را عامل اصلی پشت کنکور ماندن آنها عنوان کرد و افزود: طبق قرارداد بسته شده با اداره کل آموزش و پرورش مازندران، مدیران مقاطع متوسطه استان متعهد به جذب 55 درصدی دانش‌آموزان در رشته‌های کار و دانش و فنی و حرفه‌ای و 45 درصد در رشته علوم تجربی هستند، اما اتفاقی که عملا افتاد جذب 3/61 درصدی دانش‌آموزان در رشته‌های نظری و علوم تجربی و 9/35 درصد در رشته‌های فنی و حرفه‌ای بود.

وی حبابی بودن نمرات دوره متوسطه، رشد قارچ گونه دانشگاه‌ها و موسسات عالی و مدرک‌پروری را از دیگر آسیب‌های جدی نظام آموزشی امروز عنوان کرد و افزود: متاسفانه فیلترهای اجرای طرح هدایت تحصیلی خیلی جدی نیستند و ظرفیت‌های جامعه آن گونه که باید به دانش‌آموزان و خانواده‌های آنها نشان داده نشده‌اند. آنچه مسلم است یک انتخاب درست به رضایت شغلی، پیشرفت در کار و کسب درآمد بیشتر منجر می‌شود؛ اما انتخاب‌های نادرست علاوه بر هدر دادن عمر دانش‌آموزان و تباه کردن استعدادهای آنها ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه را دچار خسران، یاس و ناامیدی می‌کند.

شریفی ضمن اشاره به ظرفیت‌های صنعتی، کشاورزی و منابع طبیعی مازندران تصریح کرد: آبخیزداری، معادن، شیلات و کشاورزی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی و اشتغالزایی استان هستند که متاسفانه به دلیل نبودن نیروهای انسانی کارآمد یا به حال خود رها شده‌اند یا از گستردگی و پیشرفت لازم برخوردار نیستند. دانش‌آموزان ما عادت کرده‌اند پشت میز بنشینند، در حالی که تولید مهم‌ترین نیاز امروز جامعه ماست.

چالش کیفی در هدایت تحصیلی

نماینده عالی استاندار در شورای آموزش و پرورش مازندران با تاکید بر این که اجرای طرح هدایت تحصیلی در مازندران با یک شتاب نامعقول پیش می‌رود اذعان کرد: طبق شاخص‌های برنامه پنجم و ششم توسعه و طبق قرارداد اداره کل آموزش و پرورش مازندران با مدارس استان، 55 درصد از دانش‌آموزان مازندران باید وارد رشته‌های فنی و کار دانش شده و 45 درصد به رشته‌های علوم نظری روی بیاورند. اگرچه معاونت متوسطه فنی و حرفه‌ای این اداره کل مدعی است در اجرای طرح هدایت تحصیلی جزو سه استان برتر کشور هستیم، اما در واقع این رشد تنها در کمیت صورت گرفته و نه کیفیت. در حالی که کیفی‌سازی سیستم آموزشی و تربیت نیروهای متخصص و کارآمد از اهمیت بیشتری برخوردار است. فارغ‌‌التحصیلانی که بتوانند در آینده نزدیک جذب بازار کار شده و مسیر زندگی خود را بازیابند.

مهتاب مظفری سوادکوهی

جام جم مازندران