توبافی؛ هنری که به دست زنان خراشاد احیا شد

به گزارش ایسنا، هنرمندان خراسان‌جنوبی همواره سعی کرده از مواد طبیعی بهره گرفته و هنری را با بافت‌های زیبایی به وجود آورند که چشم هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.

خراشاد روستایی واقع در 24 کیلومتری جنوب شرقی بیرجند است. پارچه بافی سنتی خراشاد یکی از مهم‌ترین صنایع دستی خراسان‌جنوبی است.

پارچه‌بافی در بیرجند از قدمتی طولانی برخوردار است، ولی با گسترش صنایع مدرن نساجی در حال فراموشی است. قدیفه، بقبند، چادر شب، سارق، صافی، دستارخان، چهار پوشاله، کرباس، لنگ، سفره توتی و حوله از انواع پارچه‌های نخی هستند که در این منطقه بافته می‌شوند.

بانوان روستایی خراسان‌جنوبی از زمانهای دور علاوه بر کشاورزی و دامداری و کارهای منزل به تولید صنایع دستی از جمله فرش، گبه، گلیم و پارچه‌های سنتی مشغول‌ بوده‌اند.

پارچه بافی یا توبافی از هنرهای اصیل و احیا شده‌ای است که پس از بافت فرش پر درآمدترین صنایع دستی خراسان‌جنوبی است و هم اکنون نامزد دریافت مهر اصالت بین‌المللی نیز است.

تولید پارچه‌های سنتی با قدمت 200 ساله در خراسان‌جنوبی مدتی به فراموشی سپرده شده بود ولی اکنون چند سالی است که با تلاش زنان روستای خراشاد احیا شده و در بین تمامی بانوان روق یافته و در هر همه خانه‌ای در این روستا دار پارچه بافی وجود دارد.

رقیه یاوری بانوی 56 ساله ساکن روستای خراشاد می‌گوید: 18 سال است که به این روستا نقل مکان کرده و در حال حاضر او نیز همچون دیگر زنانی روستا پارچه بافی انجام می‌دهد.

وی ادامه می‌دهد: پارچه بافی را به صورت پاره وقت انجام داده اما برخی زنان در روستا هستند که از این کار درآمد حاصل می‌کنند.

این بانوی خراشادی می‌گوید: بافت‌های پارچه بافی در روستا بیشتر بافت‌های قدیمی بوده و زنان این روستا با احیا و رونق این هنر سعی در زنده نگهداشتن هنر پارچه‌بافی داشته‌اند.

وی تصریح کرد: روستای خراشاد محصولات باغی از جمله گردو، زردآلود و عناب داشته که به دلیل خشکسالی رونق کشاورزی در این روستا کم شده اما زنان این روستا همواره سعی از تلاش و کوشش برنداشته‌اند.

بانوان این روستا همچنین فرزندان خود را به هنر پارچه‌بافی آشنا کرده و دختران آنها در بافت پارچه‌ها به مادران خود کمک کرده و هم در احیاء این هنر تلاش می‌کنند.

رباب خراشادی نیز از دیگر زنان پارچه باف روستای خراشاد است که در ابتدای ورود به خانه‌اش در گوشه ای از حیاط دار پارچه بافی قدیمی‌اش به چشم می‌خورد که در حال حاضر درون خانه‌ داری جدید را برپا کرده و به پارچه بافی را انجام می‌دهد.

وی می‌گوید: اگر فردی به صورت تمام وقت به این کار روی آورد می‌تواند روزی 20 تا 30 هزار تومان از این رشته درآمد داشته باشد و افراد زیادی در روستا هستند که از طریق این رشته زندگی می‌کنند

این بانوی هنرمند که حوله بافی را از مادرش آموزش دیده است گفت: ابتدای کار و آموزش پارچه بافی سخت است اما اگر صبر و حوصله داشته باشید پارچه ای زیبا و هنرمندانه محصول دست خود را شاهد خواهید بود.خراشادی تاکید کرد: خشکسالی باعث کم آبی و از بین رفتن کشاورزی در روستا شده اما زنان این روستا باز هم دست از کار نکشیده با هنری که از گذشتگان خود آموزش دیده‌اند سعی در رونق کسب و کار در روستا را دارند.از این بانوی هنرمندی در خصوص محصولات پارچه بافی که می‌پرسی می‌گوید: شال سر، حوله مسافرتی، حوله نوزاد، سفره نان، دستمال جیبی، دستمال آشپزخانه، صافی، چادر شب همه محصولاتی است که از این هنر می‌توان بافت.

توبافی، صنایع دستی اصیل خراسان جنوبی

سید احمد برآبادی مسئول حوزه پژوهش و مطالعات اداره‌کل گفت: توبافی یا تون بافی، به مهارت تولید انواع پارچه‌های سنتی پنبه‌ای یا ابریشمی اتلاق می شود و از صنایع دستی اصیل و بومی استان خراسان‌جنوبی است.

وی افزود: این رشته در سایر روستاها و شهرستانهای خراسان‌جنوبی نیز وجود دارد ولی در مرحله چله کشی، بافت و نام ابزار و تجهیزات با سایر روستاهای خراسان‌جنوبی و دیگر استانهای کشور از قبیل خراسان شمالی، یزد، اصفهان، سمنان متفاوت است.

برآبادی بیان کرد: مهارت حوله بافی با روش‌ها و تجهیزات خاص و منحصر به فرد آن و همچنین تعدد هنرمندان بافنده هنوز در روستای خراشاد به صورت پویا و زنده وجود دارد.

وی یادآور شد: این هنر در خراسان جنوبی و بالاخص در روستای خراشاد و روستاهای تابعه آن رواج داشته و به طایفه، تیره و قوم خاصی تعلق ندارد. این رشته بر اساس نیاز مردم به تأمین برخی ملزومات زندگی گسترش یافته است.

رشته حوله بافی دارای قدمت تاریخی بسیار طولانی در منطقه بوده و همچنین نقش مهمی در خودکفایی مردم بویژه زنان روستا ایفا کرده است.