وقتی بچه‌ها آتیش می‌سوزونن!

شنیدن واژه‌هایی چون «نه نمی‌آیم، به من چه، حوصله ندارم و...» همراه با دیدن اتاق شلوغ کودکی که تمام اسباب بازی‌هایش همه جا پخش و پلا شده یا نوجوانی که تبلت، کتاب، سی‌دی و لباس‌های کثیف و نامرتب‌اش گوشه گوشه اتاق را درهم ریخته و... والدین را مجبور می‌کند تا خودشان دست به کار شوند و اتاق فرزندشان را از این وضع نجات دهند. شاید انجام این کار اولین راه و به نوعی هم آسان‌ترین راه به نظر برسد. اما توجه داشته باشیم اگر این گونه عمل کنیم و همیشه به جای فرزندمان، خودمان کارهایش را انجام دهیم اتاق او در نوجوانی و بزرگسالی دوباره به همین‌گونه در هم و بر هم و شلوغ و نا‌مرتب خواهد بود‌. یعنی اگر قرار است فرزند ما چیزی را یاد بگیرد بهتر است هر چه زودتر و در سنین کودکی این کار را ا‌نجام دهد، چون هم ذهن او آمادگی بیشتری برای یادگیری دارد و هم در آینده نیز همان رفتارهای دوران کودکی را تکرار خواهد کرد .

اما چگونه می‌توان در برابر لجبازی‌ها و بدقلقی‌های فرزندان آموزش‌های لازم و رفتارهای مناسب را به گونه‌ای اجرا کرد که در سال‌های بعد و بزرگسالی نیز تاثیرگذار باشد، در این خصوص دکتر الهام ابراهیمی، روانکاو برای شما بیشتر توضیح می‌دهد.

ابراز محبت، توجه و حمایت

فراموش نکنیم فرزندان ما در هر سن و سالی که باشند نیازمند دریافت محبت و توجه ما هستند. نوازش کردن، تائید یا توجه نشان دادن و احترام گذاشتن چیزی است که همه ما به آن نیازمندیم. در صورتی که اغلب بعد از دوران نوجوانی کمتر به این نکات توجه می‌شود‌. پدر و مادر فکر می‌کنند چون فرزندان‌شان بزرگ شده‌اند دیگر نیازی به توجه و محبت آنها ندارند .

فرزندان ما در هر دوره‌ای از زندگی خود به نوع خاصی از توجه و حمایت ما نیاز دارند. مثلا فرزندان ما با ورود به دوره نوجوانی بی‌ملاحظه و بی‌توجه می‌شوند و هر در خواستی از آنان داشته باشیم با کلماتی مانند: «به من چه، به من ربطی نداره، من دیگه بزرگ شده‌ام و...» مواجه می‌شویم. ولی در عین حال توقع دارند با تمام درخواست‌های آنها موافقت شود. یعنی در عین بی‌ملاحظه بودن، توقع دریافت توجه و سرویس‌دهی دارند و این را می‌توان یکی از خصوصیات بارز آنها دانست .

بنابراین والدینی موفق هستند که با این‌گونه رفتار فرزند خود آشنایی دارند و می‌دانند این رفتارها گذراست. در صورتی که بعضی والدین مقابله به مثل می‌کنند و در پاسخ به این‌گونه رفتارهای فرزندشان مانند خود او لجبازی و بی‌توجهی می‌کنند.

به این ترتیب نوجوان بعد از مدتی کاملا از خانواده خود فاصله می‌گیرد. چون توجه، امنیت و حمایت لازم را از آنان دریافت نمی‌کند. گاهی نیز نوجوان ترجیح می‌دهد تنها باشد‌، ساعت‌ها در اتاقش بماند و اغلب علاقه‌ای به همراهی با والدین ندارد .مثلا نمی‌خواهد با آنها به مهمانی برود و شاید هنگام مخالفت کردن والدین با آنها حتی پرخاشگری هم بکنند و...

در واقع همه این موارد از خصوصیات این دوران است که والدین با آگاه بودن از آن خیلی بهتر و آگاهانه‌تر می‌توانند رفتار کنند.

واکنش به بی‌نظمی فرزندان

یکی دیگر از مشکلاتی که معمولا والدین با فرزندانشان دارند بی‌نظمی و ریخت و پاش آنهاست که اغلب نمی‌دانند چطور باید با آن برخورد کنند. اتاق بعضی نوجوانان گاهی آن‌قدر شلوغ و به هم ریخته است که هیچ چیز در آن قابل شناسایی نیست؛کتاب‌ها زیر‌انبوهی از لباس‌ها مدفون شده‌اند و هر کدام از وسایل هم در بدو ورود به گوشه‌ای پرتاب...!!! بودن در چنین اتاقی شاید برای والدین خیلی غیر‌قابل تحمل و عجیب باشد؛ در حالی که چیزی که برای نوجوان مهم این است که راحت باشد و بتواند هربریز بپاشی می‌خواهد داشته باشد.

اما نکته مهم در مورد بی‌نظمی فرزندانمان این است که بدانیم در واقع رفتار آنها برگرفته از نوع رفتار خود ماست؛ به این ترتیب باید به رفتار خودمان توجه بیشتری نشان دهیم. اگر عادت داریم وقتی از راه می‌رسیم هر کدام از وسایلمان را به سمتی بیندازیم و خودمان نظم را رعایت نمی‌کنیم چطور توقع داریم فرزندان‌مان منظم باشند .

با بی‌نظمی فرزندانمان نیز‌ باید از کودکی برخورد مناسبی داشته باشیم؛ یعنی ابتدا با کمک خود کودک اتاقش را مرتب کنیم و بتدریج زمانی را مشخص کنیم که او خودش به تنهایی این کار را انجام دهد. البته می‌توانیم برای دادن انگیزه بیشتر به او بعد از پایانش کارش جایزه‌ای هم برایش در نظر بگیریم. به این صورت او انگیزه بیشتری برای رعایت نظم و ترتیب خواهد داشت و همچنین در نوجوانی نیز همچنان منظم خواهد ماند.

در ضمن توجه داشته باشیم اگر از نوجوان درخواستی داریم باید به‌طور دقیق و با جزئیات درخواستمان را با او مطرح کنیم. مثلا به او بگوییم لباس‌هایت را از وسط اتاق جمع کن و آنها را داخل ماشین لباسشویی بینداز، کتاب‌هایت را داخل کتابخانه بگذار یا تختت را مرتب کن و... زیرا افراد معمولا در برابر درخواست‌های مبهم و کلی مقاومت بیشتری از خود نشان می‌دهند.

آگاهی‌های اولیه

مهم‌ترین چیزی که برای ما به عنوان والدین مطرح است شناخت از دنیای فرزندان در سنین مختلف است. این‌که ما بدانیم خواسته‌های فرزند ما در کودکی چه تفاوتی با نوجوانی دارد که قطعا در چگونگی رفتار ما با او کمک زیادی می‌کند. مثلا چیزی که در دوره نوجوانی باید به آن توجه کنیم این است که وقتی نوجوان رفتارهای خاصی دارد که نسبت به قبل خیلی متفاوت به نظر می‌رسد دلیلی بر بیمار بودنش نیست، زیرا تمام این حالات گذرا بوده؛ بنابراین خیلی مهم است که ما به عنوان والدین آنها چگونه به آنها کمک کرده و بدانیم چگونه با فرزندان خود رفتار کنیم.

یکی از موضوعات مهم در دوران نوجوانی این است که بدانیم نوجوانان به دنبال جلب توجه هستند و دوست دارند دیده شوند. ولی والدین نمی‌توانند خواسته آنها را جدی بگیرند و اغلب درصدد این هستند که حرف را به کرسی بنشانند. بچه‌ها معمولا در حال آموختن و سازش با بدن خود هستند.

یکتا فراهانی