چرخاندن چرخ زندگی پشت فرمان

با اضطراب به حرکت تند عقربه های ساعت نگاه می کنید. ساعت از 7 شب گذشته و هوا رو به تاریکی است. در کنار خیابان به انتظار تاکسی یا وسیله نقلیه مطمئنی هستید که شما را به مقصد برساند. ناگهان پیکان سفیدرنگی جلوی پایتان توقف می کند و دو نگاه خسته درهم گره می خورد...

کد خبر: ۱۰۰۹۱۲

دیگر دیدن زن راننده ای که می خواهد شما را به مقصد برساند چندان عجیب نیست. بی درنگ سوار می شوید. زن با خوشرویی مقصدتان را می پرسد و شما به آرامی پاسخ می دهید. سر و وضع ساده ای دارد. یک مانتو و مقنعه مشکی به تن کرده است ، درست مثل یک کارمند زن در یک اداره دولتی . در چشمانش هزاران حرف ناگفته موج می زند و خستگی از چهره اش می بارد. در ذهن کنجکاوتان هزاران پرسش مطرح می شود. سعی می کنید کمتر نگاهش کنید مبادا که سنگینی نگاه پرسشگرتان او را بیازارد! اما زیر چشم همچنان او را می پایید و تنها حرکت دستی با دستکش سیاه را می بینید که با مهارت خاصی دنده را عوض می کند. متفکر و خاموش است. چه کسی می داند که در عمق نگاه خاموشش چه می گذرد؛ شاید به روزهای گذشته فکر می کند یا آینده ای که هنوز نرسیده است.

آنها که جستجو در شهر را به عنوان تجربه ای روزمره در میان فعالیت های روزانه خود به شمار می آورند، در گوشه و کنار این شهر شلوغ رانندگان زنی را می بینند که همپای مردان ، تجربه ای تازه از فعالیت های شغلی زنان را در جامعه به نمایش گذاشته اند. حالا دیگر صبح یا شب ، خیابان های شلوغ یا خلوت بالا یا پایین شهر فرقی نمی کند. آنها همه جا هستند. زنان مسافربر برای تامین مخارج زندگی خود و خانواده شان تمام خطرات پیش رو را به جان می خرند تا لقمه نانی حلال سر سفره بگذارند کاری که گاه برخی مردان از انجام آن شانه خالی می کنند. زنان مسافربر شهر ناچارند تا پاسی از شب مسافران گوناگون را جابه جا کنند و شاید به همین دلیل است که مسافت های کوتاه را نقطه مناسبی برای دوری از خطرات احتمالی می دانند. اگرچه بسیاری از آنها در برخورد با مسافران سعی دارند از فرهنگ اجتماعی مسافربرهای مرد استفاده کنند اما هراس برخی مسافرنماها در صدایشان موج می زند ، برخی از این رانندگان که جوان تر هستند صندلی جلوی خودرو را برای فرزندشان اختصاص می دهند تا شاید این موضوع تضمینی باشد برای امنیت شان اما نبود قوانین حمایتی مناسب از این زنان و قرار داشتن در معرض خطرات اجتماعی ، معضلی است که فعالان حمل ونقل شهری را به فکر یافتن راه حلی مناسب در این زمینه انداخته است . یکی از رانندگان زن که در خط ونک تجریش کار می کند درباره شرح زندگی خود و چگونگی ورودش به این حرفه می گوید: زندگی ساده و راحتی داشتیم. همسرم کارمند ساده یک اداره دولتی بود با حقوق ماهانه بخور و نمیر، اما به همین راضی بودیم . دختر و پسرمان که به دنیا آمدند خرج و مخارج زندگی بالا رفت تا این که شوهرم به پیشنهاد یکی از بستگان دور تصمیم گرفت وارد کار بازار فرش شود. اوایل وضعمان بهتر شد اما پس از 2سال شریک همسرم به هلند رفت و او ماند و 100 میلیون چک که باید پرداخت می شد. سرانجام همین بدهی ها او را روانه زندان کرد. بغضش را فرو می خورد و ادامه می دهد: به هر سختی بود وسایل زندگی را فروختیم . از هر دوست و آشنایی قرض کردیم تا از زندان آزاد شد اما افسوس که در زندان معتاد هم شده بود. پدرم با من حرف زد که باید روی پای خودم بایستم. یک پیکان قراضه داشت. یک روز که در میدان ونک پشت فرمان نشسته بودم ، خودش برایم مسافر پیدا کرد کم کم ترسم ریخت . هر چند رانندگان زن در گوشه و کنار شهر شلوغ تهران همپای مردان تجربه های تازه ای را در عرصه کار و فعالیت اقتصادی تجربه می کنند که این خود نقطه قوت کار محسوب می شود ولی نگاه سنتی بسیاری به این گروه از زنان شاغل و کار خارج از عرف رایج آنها، گاه روح و جسمشان را آزرده می کند زنانی که هیچ امکانات مناسبی در اختیار ندارند تا بتوانند به واسطه آن به مشاغل مناسب تری روی آورند. کارشناسان مسائل اجتماعی بر این باورند که بیشتر وقتها نیاز مالی مهمترین عاملی است که زنان را مجبور می کند تابوهای قدیمی را بشکنند که در گذشته آن را پذیرفته و حتی به آن پایبند بودند. به اعتقاد دکتر فربد فدایی ، روانپزشک و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران وجود زنان بسیاری که از پشتیبانی خانواده یا همسر محروم هستند و در عین حال نیاز به داشتن درآمدی شرافتمندانه را نیز احساس می کنند ، گرایش به سمت فعالیت های اقتصادی مردانه و خشن را افزایش داده است . وی پدیده زنان مسافربر را معلول یک آسیب اجتماعی چند وجهی دانسته و معتقد است : از یک سو بیکاری و از سوی دیگر وجود مشکلات اقتصادی زنان و دخترانی که باید در سایه حمایت های اجتماعی به فعالیت های اقتصادی و اجتماعی سازنده تر بپردازند ، آنها را به سوی شغلهای کاذب سوق می دهد که این موضوع خود با توجه به فضای کنونی جامعه ما خطرات جسمی و روحی بسیاری را در پی خواهد داشت که گاه ممکن است لطمات جبران ناپذیری به این زنان وارد کند. هنگامی که شرایط خاص اجتماعی ، زنی را مجبور می کند که باوجود میل باطنی خود ، ناگزیر شغلی بظاهر خشن و مردانه مانند رانندگی تاکسی را برگزیند ، پس باید زمینه های تامین امنیت روانی و جانی برای حضور و فعالیت به دور از تنش و دغدغه او نیز در این حرفه فراهم شود. در چنین شرایطی ساماندهی و حمایت اجتماعی و شغلی از این زنان به وسیله مسوولان مدیریت شهری ضرورتی است انکارناپذیر.

ضرورت ساماندهی مسافربرهای زن

به اعتقاد عضو هیات رئیسه شورای اسلامی شهر تهران ، این ساماندهی می تواند در قالب راه اندازی آژانس های مخصوص بانوان یا راه اندازی بخش ویژه ای از سوی سازمان تاکسیرانی صورت گیرد. مدیر عامل سازمان تاکسیرانی شهر تهران نیز با اشاره به ضرورت ساماندهی زنان مسافرکش و حمایت از آنها ، از طرح به کارگیری رانندگان زن در ناوگان تاکسیرانی شهرتهران خبر داده است و می گوید: بزودی با انتشار فراخوانی از رانندگان زن برای سرویس بانوان و همچنین مدارس دخترانه دعوت به کار خواهد شد. حسین تیموری کرمانی درخصوص شرایط تایید صلاحیت بانوان متقاضی فعالیت در این بخش می گوید: متاهل و متعهد بودن ، نداشتن سوئپیشینه ، سلامت جسمی ، روانی و اخلاقی از جمله شرایط گزینش بانوان متقاضی احراز این شغل است . تیموری به کارگیری این زنان را در راستای راه اندازی شرکتهای خصوصی از دیگر راههای جذب این زنان در ناوگان تاکسیرانی شهر تهران دانست و تصریح می کند: این رانندگان مانند دیگر رانندگان تاکسی های بی سیم و مسافران آنها نیز صرفا زنان و کودکان و دانش آموزان مدارس خواهند بود. حالا دیگر به مقصد رسیده ای . به او خسته نباشید می گویی و پیاده می شوی و در دل او را تحسین می کنی ، اما با خود فکر می کنی که آیا افکار عمومی جامعه ما به آنچنان رشدی رسیده که بتواند حضور فعال این دسته از زنان را همپای مردان باور کند یا این که همچنان با دیدی منفی و یک سویه به آنها می نگرند؛