تولید زلزله مصنوعی برای شناسایی گسل های زیرسطحی پایتخت

رییس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران گفت: پروژه شناسایی گسلهای زیرسطحی تهران، با استفاده از دادههای لرزهنگاری، تیرماه امسال برای نخستین بار در ایران و با تولید زلزله مصنوعی اجرا میشود.

کد خبر: ۹۹۵۷۵

به گزارش ایسنا ، دکتر مازیار حسینی افزود: با مشارکت مرکز مدیریت بحران شهر تهران، شرکت عملیات اکتشاف نفت و پژوهشگاه بینالمللی مهندسی زلزله که به عنوان مشاور کار معرفی شده است، قصد داریم تمام مناطقی را که گسل آنها بر اثر گذشت زمان ممکن است زیر آبرفتها مدفون شده باشند شناسایی کنیم.
وی افزود: برای اجرای اینکار ضخامت آبرفتها اندازهگیری میشود، عمق سنگکف سنجیده و در صورت تشخیص وجود گسل، شیب و امتداد آن نیز مشخص خواهد شد؛ سپس موج لرزش تا عمق 4 کیلومتر نفوذ میکند و در طول 8 کیلومتر اندازهگیری میشود.
رییس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با اشاره به ملی بودن این پروژه گفت: برای اجرای آن دو پروفیل در نظر گرفته شده است؛ پروفیل اول شمالی-جنوبی است که از قسمت کوهستانی منطقه یک و حد فاصل درکه و ولنجک آغاز و به منطقه کهریزک و بهشت زهرا(س) ختم میشود. پروفیل دوم نیز شرقی- غربی است که از دهکده المپیک شروع و در محدوده پارک سرخهحصار پایان مییابد.
دبیر ستاد حوادث غیرمترقبه شهر تهران در مورد زمان آغاز و پایان اجرای این پروژه گفت: اواخر تیرماه و هنگام تعطیلی مدارس این پروژه به صورت آزمایشی در جبهه جنوبی آغاز خواهد شد و قصد داریم در پایان تابستان و پیش از بازگشایی مدارس طی 3 ماه این کار را به پایان برسانیم.
حسینی با اشاره به تمهیدات گسترده در اجرای پروژه شناسایی گسلهای زیرسطحی عنوان کرد: گروهی که اجرای این پروژه را بر عهده دارند، با رعایت همه مسائل ایمنی کار را آغاز میکنند تا از بروز هرگونه خسارت احتمالی به ساختمانهای اطراف، جلوگیری شود.
وی افزود: عقد تفاهمنامه با شرکتهای مجری پس از یکسال، سرانجام در خردادماه انجام شد. پس از آن با همه سازمانها از جمله نیروی انتظامی، سازمانهای درونشهری شهرداری مانند معاونت کنترل ترافیک، خدمات شهری و آب، برق، گاز و دیگر سازمانهای مرتبط هماهنگیهای لازم به عمل آمد و هماکنون در مراحل به تصویب رساندن بیمه مجریان این پروژه هستیم.
دکتر حسینی در مورد وجود نقشه تهران که در آن گسلها به طور دقیق مشخص شده باشند، گفت: بر اساس گزارش رسمی سازمان زمینشناسی، نقشهای که گسلهای تهران در آن مشخص شده باشند، تهیه شده است و از آنجا که بسیاری از نخبگان نظیر دکتر بربریان روی آن مطالعه کردهاند، بسیار قابل قبول است، اما در حال حاضر پاسخگوی نیازهای تهران نیست.
وی توضیح داد: در زمینشناسی مقیاسهای بزرگ و کلان دیده میشوند. برای مقیاس کار شهری به نقشه 1.2000 یا 1.1000 احتیاج داریم. گسلهای محدوده شهر تهران جوان هستند. یعنی در طول 10هزارسال گذشته فعالیت لرزهای داشتهاند. به این دلیل شهر تهران استعداد لرزه خیزی دارد.
نقشه فعلی از نظر شناسایی گسلها و ساز و کار ژرفای تولید لرزه خوب است، اما برای مدیریت بحران مناسب نیست. نقشه باید بهروز باشد تا دستور العمل مشخص داشته باشیم. در این صورت میتوان تشخیص داد چه ساختمانهایی روی گسل قرار دارند تا برای بهسازی و مقامسازی آنها اقدام کرد.
حسینی با اشاره به طرح جامع تفصیلی گفت: راهکارها باید در طرح تفصیلی مناطق در نظر گرفته شوند تا شکل قانونی بگیرند. این مسأله، مسئولیت کارشناسان در تدوین طرح جامع تفصیلی در این بخش را دو چندان میکند.
وی افزود: شیوه تهیه نقشه بسیار مهم است. نقشه فعلی بر اساس مطالعات عکسهای هوایی تهران در سال 1338 تهیه شده است که تنها در مورد برخی قسمتها مطالعات میدانی انجام شده است و آن زمان قسمتهای مرکزی شهر ساخته شده بودند.
باید در کار شهری مقیاس 1.10000 وجود داشته باشد تا بر اساس آن برنامهریزی کنیم که چه ساختمانهایی بهسازی ، مقاومسازی یا نوسازی شوند و یا کاربری آنها را به منظور پایین آوردن سرانه جمعیت در آن قسمت تغییر دهیم و یا در صورت امکان محیط را به فضای سبز تبدیل کنیم.
با چنین برنامهریزیهایی بخشهایی از شهر که زیر سطح آنها گسل وجود دارد ، به نقطه خطرناک تبدیل نمیشوند و این حرکت مدیریت ریسک است تا در هنگام بروز حادثه، خطر به حداقل برسد.
رییس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران ، در مورد شناسایی گسلهای اصلی و فرعی تهران اظهار کرد: به طور کلی تهران جزو شهرهای زلزلهخیز جهان است و روی گسلها قرار دارد. گسلهای اصلی از شمال تهران ، شمال- جنوب مانند شهر ری و بیبی شهربانو ، مشافشم از شمال شرق تهران به سمت مازندران از جنوب به شرق تهران از ایوانکی و گرمسار حرکت میکند.
وی ادامه داد: اما گسلهای فرعی نیز وجود دارند که طولشان کوتاهتر است و به خودی خود موجب زلزله نمیشوند.
خیابانهایی مانند ونک پارک ، عباسآباد ، محمودیه ، قنات کوثر و... جزو مناطقی هستند که گسلهای فرعی زیر آنها وجود دارد اما این گسلها به تنهایی موجب بروز زلزله نمیشوند و تنها با لغزش گسلهای اصلی فعال خواهند شد که مدیریت ریسک برای هرکدام از این گسلها متفاوت است.