این نقرسِ زودرس

در نتیجه این اتفاق، اسید اوریک خون بالا می‌رود و به اصطلاح پزشکی «هایپراورمیا» اتفاق می‌افتد. افزایش اسید اوریک در بدن می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در بدن شود که از جمله آنها می‌توان به رسوب آن در مفاصل و التهاب و دردناک شدن مفصل‌ها، افزایش احتمال ابتلا به سنگ‌های اسید اوریکی، اختلالات چربی‌خون، مقاومت به انسولین و سایر اختلالات متابولیکی اشاره کرد. میزان شیوع ابتلا به نقرس در بین مردان بیشتر از زنان است. این بیماری اغلب بعد از 35 سالگی و عمدتا با یک زمینه ژنتیکی خودش را نشان می‌دهد.

میزان پورین مواد غذایی مختلف با هم فرق دارد

موادغذایی با توجه به مقدار پورینی که دارد تقسیم‌بندی می‌شود. گروه اول غذاهایی است که میزان پورین آنها زیاد است. به‌عنوان مثال میزان پورین در منابع حیوانی از جمله گوشت‌ها و فرآورده‌های گوشتی، امعا و احشای دام مانند دل و جگر، کلیه و مغز، گوشت غاز و کبک، برخی ماهی‌های دریا مانند ماهی کولی، ماهی خال‌خالی، ماهی ساردین و مخمرها بالاست؛ از این‌رو بیماران مبتلا به نقرس باید به‌طور کامل مصرف این مواد را از رژیم غذایی‌شان حذف کرده و به‌‌هیچ‌وجه از آنها استفاده نکنند.

گروه دوم غذاهایی است که میزان پورین آنها در حد متوسط بوده، مانند گوشت سفید ماکیان بجز اردک و غاز و حبوبات که در ردیف دوم قرار دارد. این مواد به‌طور کامل از رژیم غذایی حذف نمی‌شود ولی باید در مقدار مصرفشان محدودیت ایجاد کرد.

توجه داشته باشید در گروه سبزی‌ها، قارچ‌، مارچوبه و اسفناج حاوی پورین بوده و باید میزان مصرف آنها را محدود کرد؛ به‌طوری که در هر وعده غذایی فقط باید نصف فنجان مصرف شود نه بیشتر. اگر میزان مصرف مواد حاوی پورین بالا برود یا رژیم غذایی رعایت نشود، در متابولیسم اسید اوریک اختلال ایجاد می‌شود و سطح آن در خون بالا می‌رود.

گروه سوم، موادی است که اصلا پورین نداشته یا میزان پورین‌شان کم است و بیماران مبتلا به نقرس می‌توانند با خیال راحت آنها را در رژیم غذایی خود بگنجانند. از جمله این مواد می‌توان به تخم‌مرغ، لبنیات، میوه و سبزی‌ها بجز آنچه در گروه 2 ذکر شد، انواع کیک و شیرینی، نان سفید، غلات و محصولات آن، آجیل‌ها، چای و قهوه و... اشاره کرد.

اسید اوریک خون چطور بالا می‌رود؟

حدود دوسوم از اسید اوریک خون در خود بدن تولید می‌شود. در واقع فعل و انفعالات برخی مواد در بدن باعث ایجاد اسید اوریک شده و میزان آن را در خون افزایش می‌دهد. یک‌سوم اسید اوریک هم به‌دلیل مصرف غذا و خوراکی‌های حاوی پورین وارد بدن می‌شود، بنابراین نقش تغذیه در میزان اسید اوریک خون بیشتر یک نقش کنترلی است. البته چاقی و اضافه وزن، کمبود آب بدن، مصرف الکل، کاهش توده عضلانی، گرسنگی زیاد یا سوءتغذیه، مصرف برخی داروها و ابتلا به بعضی بیماری‌ها مانند دیابت نوع یک، مشکلات گوارشی، اختلال در کارکرد کلیه، فشارخون بالا و... هم می‌تواند در ابتلا به نقرس موثر باشد.

موادغذایی مفید برای بیماران نقرسی

بیماران مبتلا به نقرس در معرض خطر تشکیل سنگ‌های اسید اوریکی قرار دارند، از این رو این افراد باید به میزان کافی آب بنوشند و هرگز اجازه ندهند بدنشان دهیدراته یا کم‌آب شود. زیرا در این صورت سرعت سنگ‌سازی افزایش پیدا می‌کند. متخصصان تغذیه به بیماران مبتلا به نقرس توصیه می‌کنند روزی هشت تا 16 لیوان آب و انواع مایعات در رژیم غذایی خود استفاده کنند. اگر این نکته رعایت شود عوارض کلیوی در آینده به حداقل خواهد رسید.

همان‌طور که اشاره شد میوه‌ها پورین نداشته و می‌توان از همه آنها براحتی استفاده کرد، اما مصرف برخی از آنها مانند آلبالو و گیلاس به دلیل تاثیرات مفیدی که بر مفاصل دارد بیشتر توصیه می‌شود.

قهوه نیز یک نوشیدنی بسیار مفید است که به دفع اسید اوریک خون کمک می‌کند.

یادتان باشد با تغذیه به تنهایی نمی‌توان اسید اوریک خون را پایین آورد، بنابراین لازم است بیماران در کنار یک تغذیه سالم، تحت‌نظر پزشک از داروهای مناسب نیز استفاده کنند.

چند نکته!

یک مشکل غذایی که در رژیم غذایی بیماران مبتلا به نقرس وجود دارد، این است که بیماران از مصرف همه انواع پروتئین‌ها می‌هراسند و به‌طور کلی پروتئین‌ها را از رژیم غذایی‌شان حذف می‌کنند. این کار باعث می‌شود بیمار به‌تدریج و با گذشت زمان دچار کمبود پروتئین شود؛ در حالی که اگر بیماران از یک رژیم غذایی اصولی تبعیت کنند و پروتئین‌های مجاز مانند پروتئین‌های شیر، تخم‌مرغ و برخی پروتئین‌های حیوانی را در رژیم غذایی‌شان قرار بدهند مشکلی در دریافت پروتئین نخواهند داشت. بسیاری از بیماران بر این باورند که مصرف پروتئین زیاد مشکل آنها را تشدید خواهد کرد، در حالی که نوع پروتئین است که می‌تواند باعث تشدید مشکلات بیماران شود نه مقدار آن.

بیماران مبتلا به نقرس به علت مصرف داروهای کاهنده اسید اوریک در طولانی‌مدت به کمبود ویتامین B12 مبتلا می‌شوند. از طرفی منابع غذایی ویتامین B12 اغلب غذاهای حیوانی است، بنابراین اگر بیماران دچار علائم کمبود ویتامین B12 مانند خستگی مزمن، ضعف بینایی، سرگیجه، پوست رنگ پریده و ... شدند باید با تزریق مکمل علائمشان را بهبود بخشند.

همان‌طور که اشاره شد چاقی و اضافه وزن بالا هم می‌تواند میزان اسید اوریک خون را افزایش دهد، بنابراین بیماران باید با رژیم غذایی درست وزنشان را در حد طبیعی و مناسب نگه دارند. کاهش وزن نباید به هیچ‌وجه ناگهانی یا با گرسنه ماندن در ساعات طولانی به‌دست بیاید، زیرا این مساله خود باعث افزایش اسید اوریک شده و شرایط بیمار را بدتر می‌کند.

از مصرف خودسرانه و بدون تجویز مکمل‌های آهن خودداری کنید، زیرا افزایش میزان آهن خون باعث ورود اسید اوریک به مفاصل می‌شود.

مریم منصوری