موزه‌ای با طعم ملس

وقتی وارد این موزه می‌شوی صدایی در محوطه و راهروهای موزه پیچیده است. خوب که گوش می‌سپاری صدای استاد محمد حسین بهتونی را می‌شنوی که زمزمه می‌کند:

«45 سال پیش وقتی داخل مغازه خود مشغول بودم مردی با طبقی از هندوانه آمد و جلوی مغازه به فروختن هندوانه‌هایش مشغول شد. همچنان که مشغول نگاه کردن به هندوانه‌ها بودم یک لحظه با خود گفتم می‌توانم با گچ و سیمانی که در این حوالی است مثل آن را درست کنم، چند دقیقه بیشتر طول نکشید با همان گچ و سیمان دقیقا هندوانه‌ای مثل آن را درست کرده و به همسایه‌های محلی گفتم هندوانه فروش را سرگرم کنند تا این هندوانه را قاطی بقیه کنم. پس از انجام این کار ناگهان مردی از راه رسید و اتفاقا همان هندوانه را برداشت و گفت این هندوانه را بکش، مرد هندوانه فروش تا هشت کیلو سنگ را روی ترازو گذاشت. تا این لحظه کسی متوجه نشده بود که این هندوانه واقعی نیست و من از ترس این که هندوانه‌ام به فروش برسد آن را از روی ترازو برداشته و فرار کردم.»

خاطره‌ای که استاد نقل می‌کند اولین جرقه خلق آثاری بس زیبا و هنرمندانه را رقم زده است. این آثار منحصربه‌فرد اکنون به یکی از جاذبه‌های گردشگری تبریز بدل شده است.

متفاوت بودن این موزه با سایر موزه‌ها در نوع سکه، ‌سفالینه، سنگ و چرم‌نوشته، ‌پوستین، کلاهخود و شمشیر و زره نیست. تنها و مهم‌ترین وجه تمایز این موزه، خوردنی‌ها و آشامیدنی‌های خوشمزه‌ای است که استاد در کالبد بی‌جان سنگ، گچ و سیمان دمیده و آن را چنان زیبا خلق کرده که خیلی‌ها به هوس خوردن آنها کم مانده دندان‌های شکسته شده‌شان را در کف دست خود ببینند.

محال است خوراکی‌هایی را که از کودکی تا‌کنون خورده‌اید در این موزه نیابید. خوراکی‌های این موزه هراسی از فاسد شدن در گرمای تابستان و نبود یخچال ندارند پس با خیال راحت به گشت و گذار در این موزه بپردازید و خاطرات خوشمزه خود را مرور کنید.

10 هزارنوع خوراکی و نوشیدنی

استاد بهتونی با مطالعه‌ای که روی غذا، ‌شیرینی، ‌ادویه‌جات، ترشی، سوغات، ‌انواع غذاهای محلی، ‌بومی ‌صیفی‌جات،‌ سبزیجات، ‌انواع آجیل، ‌میوه‌ها و بسیاری از خوردنی‌های دیگر انجام داده، این موزه را به یکی از غنی‌ترین موزه‌های دنیا تبدیل کرده است.

در این موزه 10 هزار نوع خوراکی و نوشیدنی به چشم می‌خورد. بنا‌به گفته استاد 5000 مورد از این خوراکی‌ها به تنوع غذایی مردم آذربایجان و ایران پرداخته است. 15 نوع کوفته تبریزی که قدمت آن از 500 سال پیش تا 150 سال پیش بوده و کوفته‌هایی که امروزه خانم‌ها در منزل درست می‌کنند در این موزه خودنمایی می‌کند، حتی می‌توان کباب شاه عباس، نادرشاه و انواع و اقسام خورشت ازجمله خورشت فسنجان، ‌قیمه، قورمه سبزی، دلمه برگ مو، بورانی بادمجان و بسیاری ازغذاها را در اینجا تماشا کرد.

از غذاها که بگذریم به شیرینی‌جات می‌رسیم. تنوع شیرینی‌ها از قرابیه،‌ لطیفه، ریس، ‌نوقا، ‌لوکا، باقلوا و نخودی کار آدمی را در انتخاب مشکل می‌کند.

فکر نکنید که خوراکی‌های این موزه تنها به غذا و شیرینی محدود می‌شود نه، ‌چشم‌های شما از دیدن انواع سبزیجات، ‌میوه‌ها، ‌مرباها، ‌انواع کوکو و نوشیدنی‌ها به وجد می‌آید.

علاوه بر آن در گوشه‌ای از این موزه سفره هفت‌سین نیز به راه است با تمام سین‌هایی که حاصل عشق وعلاقه بی‌حد و حصر استاد بهتونی به این کار است.

خانواده آقای گرفتار

همچنین می‌توانید با خانواده آقای گرفتار نیز آشنا شوید. استاد بهتونی با همین گچ و سیمان‌هایی که شاید ما فقط موارد استفاده آن را در ساختمان‌ها می‌دانیم بخشی از زندگی سنتی آقای گرفتار را با داشتن هفت، هشت بچه قد و نیم قد و زندگی با پدر‌بزرگ و مادر‌بزرگ در کنار آنها به زیبایی به تصویر کشیده است.

اگر دلتان برای دیدن مراسم عقد و عروسی سنتی نیز تنگ شده باشد می‌توانید در گوشه‌ای دیگر از این موزه بخشی از مراسم سنتی عقد‌کنان را نیز به تماشا بنشینید.

زندگی استاد بهتونی با طبیعت عجین شده، چرا‌که برای تهیه رنگ تک‌تک این مواد از رنگ‌های طبیعی که در دامنه کوه‌ها، ‌ریشه و برگ درختان وجود دارد استفاده کرده و با الهام از طبیعت، تک‌تک آنها را با دستان خود تراش داده است.

به گفته استاد بهتونی «نکته جالب اینجاست که ژاپنی‌ها با تمام تجهیزات خود درصدد برآمدند تا نمونه‌ای از این خوراکی‌ها را درست کنند، اما ساختن یکی از خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با تجهیزات و انواع فناوری‌های جدید امکان‌پذیر نیست، چون یک انگیزه ذاتی و عشق به کار می‌خواهد.»

درباره استاد فقید

استاد علی، پدر استاد محمدحسین بهتونی از معماران معروف تبریز بود که بسیاری از محراب‌ها و طاق‌های هنری مساجد و ترمیم بناهای تاریخی شهر تبریز را عهده‌دار بود. پدربزرگ وی، استاد کربلایی ستار سنگتراش مشهوری بود که سنگ‌ها را از کوه‌ها با وسایل قدیمی کنده و با شتر به شهر می‌آورد و ستون‌ها و پایه‌های سنگی مساجد و بناهای قدیمی، تاریخی و هنری را می‌تراشید.

جد استاد بهتونی نیز استاد اسماعیل نام داشته که غلاف‌های هنری و زیبای شمشیرهای قدیم را می‌ساخت. با توجه به ریشه‌دار بودن هنر در این خانواده، استاد محمدحسین بهتونی به‌طور ابتکاری شروع به ساخت مجسمه‌های گچی و سیمانی کرد و موزه این استاد بالغ بر 10 هزار قطعه سنگی است.استاد بهتونی در 30 بهمن 92 چشم از جهان فروبست.