مجازات‌ تهدید به قتل

تهدید به ضرب و جرح، اسیدپاشی و قتل از جمله تهدیداتی است که ممکن است نسبت به جان افراد صورت بگیرد؛ موضوعاتی که ممکن است با هدف برهم زدن امنیت روانی فرد یا با هدف ایجاد خطر و ترس در افراد صورت بگیرد که هر کدام از اینها به‌طور جداگانه قابل بررسی و بحث است.

تهدید چیست؟

تهدید در اصطلاح حقوقی، ترساندن شخص نسبت به جان، آبرو و مال خود یا یکی از نزدیکان است. در تهدید به قتل به‌طور خاص، جان یا بستگان نزدیک وی به‌طور مستقیم مورد اشاره قرار می‌گیرد. به‌طور کلی تهدید دارای دو قسم است؛ در مواردی شخص مجرم، قربانی را به‌طور مستقیم تهدید به قتل یا عمل نامشروع می‌کند، گاهی نیز مجرم مبنای تهدید را ترساندن قربانی می‌داند تا آن را وادار به اقدامی که می‌خواهد کند، به‌طور مثال بگوید اگر کاری که مورد نظرم است را انجام ندهی، فرزندت را می‌دزدم یا تو را به قتل می‌رسانم؛ درواقع در مورد اول هدف بر‌هم‌زدن امنیت ذهنی است و در مورد دوم ایجاد خطر و ترس در فرد است.

مجازات شلاق برای تهدیدکننده به قتل

موضوع تهدید اولین‌بار در ماده 235 قانون مجازات عمومی در سال 1304 مطرح شد. در آن زمان، قانونگذار تصویب کرده بود که «هر گاه کسی کتباً با امضا یا بدون امضا شخصی را تهدید به قتل کند و به این واسطه تقاضای وجه مالی یا تقاضای انجام امری نماید ‌به حبس تأدیبی از یک تا سه سال محکوم خواهد شد.» این ماده تا زمان تصویب بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی در سال 1375 مهم‌ترین منبع قانونی برای مقابله با جرم تهدید بود. با تصویب ماده 699 قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات)، علاوه بر مجازات حبس، شلاق هم در زمره مجازات تهدیدکنندگان، مورد اشاره قانونگذار قرار گرفت. طبق این ماده، «هرکس دیگری را به هر نحو به قتل یا ضررهای نفسی و شرافتی یا مالی یا به افشای سری نسبت به خود یا بستگان او تهدید کند، اعم از این‌که به این واسطه، تقاضای وجه یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را کرده یا نکرده باشد، به مجازات شلاق تا 74 ضربه یا زندان از دو ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.»

تهدید اگر با استفاده از فضای مجازی رخ دهد، بازهم فرقی برای قانونگذار ندارد و در این خصوص هم جرم‌انگاری صورت گرفته است. طبق بند ب ماده 15 قانون جرایم رایانه‌ای (743 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات)، «چنانچه کسی، افراد را به ارتکاب جرایم منافی عفت، استعمال موادمخدر، روانگردان یا خودکشی، انحرافات جنسی یا اعمال خشونت‌آمیز تهدید کند، به حبس از 91 روز تا یک سال یا جزای نقدی از 5 میلیون ریال تا 20 میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم می‌شود.»

انتشار مطالب مشتمل بر تهدید

‌علاوه بر موارد گفته شده در بالا، مطبوعات و رسانه‌ها هم باید مراقب باشند تا در لابه‌لای مطالبی که منتشر می‌کنند، کسی را تهدید نکنند، زیرا طبق ماده ٣١ قانون مطبوعات، انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف یا حیثیت یا افشای اسرار شخصی باشد ممنوع است و مدیرمسئول به محاکم‌ قضایی معرفی و با وی طبق قانون مجازات اسلامی رفتار خواهد شد.

اقداماتی برای مقابله با تهدیدات

پیش از این، قانونگذار پیش‌بینی کرده بود که تا دادگاه بتواند جلوی اقدامات تهدیدی را به نحو مناسبی بگیرد؛ براساس ماده 14 قانون اقدامات تامینی مصوب 1339، هرگاه شخصی که دیگری را تهدید به ارتکاب جرمی می‌کرد و بیم آن می‌رفت که واقعاً مرتکب آن جرم شود یا هرگاه شخصی که محکوم به مجازات جنایی یا جنحه شده بود، صریحا نظرش را بر تکرار جرم اظهار می‌کرد، دادگاه بنا بر تقاضای شخص تهدید شده یا متضرر از جرم می‌توانست از او بخواهد تعهد کند، مرتکب جرم نشده و وجه‌الضمانه متناسب برای این امر بدهد. حتی اگر تهدیدکننده از این تعهد خودداری می‌کرد و وجه‌الضمانه مقرر را نمی‌سپرد، دادگاه می‌توانست دستور بازداشت موقت او را صادر کند.

البته این قانون، با تصویب قانون مجازات اسلامی در سال 92 به‌طور صریح نسخ شد و دیگر اعتبار قانونی لازم را ندارد، اما بهرحال، هرکسی مورد تهدید قرار گیرد، می‌تواند فوری از تهدیدکننده شکایت کند، تا قانون مانع اقدامات وی شود.

شاهرخ صالحی‌کرهرودی - کارشناس ارشد حقوق خصوصی