وقتی سینما چشم باز می‌کند

داریم از سینما حرف می‌زنیم؛ نوزادی که همچون آدمی سال‌های اولیه زندگی‌اش را به شکل صامت و بی‌صدا گذراند، اما بتدریج ناطق و صاحب صدا شد. نوزادی که شیطنت و کودکی کرد، به نوجوانی رسید و با جوانی کردن‌هایش و ساخت فیلم‌های محبوب و عاشقانه، دل میلیون‌ها جوان در سراسر جهان را به دست آورد. پس از سپری کردن دوران چلچلی، موهای سپید سینما کم‌کم پیدا شد و سال‌های پختگی از راه رسید.

سینما آنقدر عمر کرده که غبطه و آرزوی آدمی است؛ دعای خیرِ 120 ساله‌شی، درباره نوزاد منحصربه‌فرد و عجیب و غریبِ اواخر قرن نوزدهم میلادی به واقعیت پیوسته و او نه‌تنها به این سن رسیده، بلکه حتی آن را پشت سرگذاشته و با این پیشینه درخشان و این قدرت و تاثیرگذاری می‌توان تا تاریخ و جهان استوار است، به افزایش سن و درخشش آن دل بست و امیدوار بود. خوبی سینما این است که درعین پیری و کهنسالی، دلش همچنان جوان است و می‌تواند کودکی و جوانی و دلبری کند.

121 سال پیش در چنین روزی، برادران لومیر (آگوست و لویی)، فیلم‌هایی را که ساخته بودند، در گراند کافه بولوار کاپوسی شهر پاریس برای مردم به نمایش درآوردند و آنها را متحیر کردند. اگر چه نظرهای دیگری هم وجود دارد، اما به هر روی از این روز به عنوان تولد رسمی سینما نام می‌برند. هرچه هست، نقش این برادران فرانسوی، توماس آلوا ادیسونِ آمریکایی و بسیاری دیگر را که پیش از اینها برای زایش سینما تلاش کردند، نمی‌توان نادیده گرفت. سینمایی که باوجود فراز و نشیب‌ها و آزمون و خطاهایی، در همه این سال‌ها به عنوان پدیده و مدیومی بسیار تاثیرگذار و قدرتمند عمل کرده و تلفیقی از هنر و صنعت را شکل داده است. قطعا سحر و جادو و محبوبیت سینما که از آغاز با آن عجین و از ویژگی‌های مسلم آن بوده، تا پایان تاریخ امتداد خواهد داشت؛ مظفرالدین شاه با بازی عزت الله انتظامی در «ناصرالدین شاه آکتور سینما» دیالوگ بامزه‌ای درباره سحرانگیزی سینما و دیدن فیلم در فرنگ دارد. او در جایی از فیلم رو به دوربین می‌کند و می‌گوید: «یکشنبه 17 تیر سنه 1279 به معیت شما ابراهیم‌خان عکاسباشی برای تماشای سینماتوگراف رفتیم. راستی که اخوان لومیر در آن اتاق تاریک با ما چه کردند.»

علی رستگار-سینما