متحدان آمریکا با نقض برجام همراه نمی‌شوند

در همین راستا در گفت‌وگویی با پروفسور «محمود منشی پوری»، استاد مطالعات خاورمیانه دانشگاه کالیفرنیا ـ برکلی آمریکا و نیز استاد دانشگاه ایالتی سانفرانسیسکو به بررسی سیاست‌های رئیس‌جمهور جدید آمریکا درباره برجام و سیاست‌های کنگره آمریکا در این رابطه پرداخته‌ایم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

رویکرد ترامپ به توافق هسته‌ای ایران چگونه خواهد بود؟

توافق هسته‌ای آینده دیپلماسی میان تهران و واشنگتن را پایه‌گذاری کرد. این توافق پیامی واضح به ایالات متحده درخصوص شناسایی حق ایران بر داشتن تکنولوژی غیرنظامی هسته‌ای به حساب می‌آمد. رئیس‌جمهور منتخب، دونالد ترامپ، در کمپین‌های انتخاباتی خود مکررا علیه توافق هسته‌ای ایران سخن گفت و در قالب اولتیماتومی مبهم به دولت ایران گفت که در صورت رسیدن به ریاست جمهوری، سیاست دولت اوباما درخصوص تعهداتش به تهران را نخواهد پذیرفت.

لغو برجام چه تبعاتی برای ایالات متحده آمریکا خواهد داشت؟

ملغی کردن این دستاوردی که بسختی به دست آمده و نه‌تنها به نفع ایالات متحده و ایران، بلکه به سود تمام منطقه است، احتمالا عواقب
مصیبت باری در پی خواهد داشت. در همین خصوص، دو سوال تامل‌برانگیز مطرح می‌شود؛ 1) واکنش دولت آمریکا به توافق با ایران چه خواهد بود؟ 2) آیا ملغی کردن توافق در بلندمدت به سود آمریکا خواهد بود؟ مسلما دور شدن از این توافق به ایران اجازه خواهد داد تا به فعالیت‌های هسته‌ای خود ادامه دهد. بعلاوه، بازگرداندن فشارهای اقتصادی روی ایران بسیار مشکل خواهد بود.

اگر ترامپ برجام را لغو کند، آیا شرکا و متحدان آمریکا از وی حمایت خواهند کرد؟

اگر آمریکا از توافق فاصله بگیرد، شرکای اروپایی و آسیایی این کشور احتمالا در هیچ یک از تلاش‌های آینده برای تحمیل فشارهای مشابه، پایدار و جمعی روی ایران که در همین گذشته نزدیک علیه این کشور داشتند، شرکت نخواهند کرد. در چنین شرایطی، ایران از هرگونه محدودیت‌های بین‌المللی علیه برنامه هسته‌ای خود آزاد خواهد شد، درحالی که آمریکا با مسئولیت سنگین بسیج کردن دیگر گروه‌ها برای جلوگیری یا بازدارندگی برنامه هسته‌ای ایران مواجه خواهد بود. مقام‌های ایرانی باید به تعهدات خود به بهترین نحو عمل کنند تا بتوانند جلوی هرگونه تحریک ایالات متحده را بگیرند.

رأی اخیر سنای آمریکا در تمدید قانون داماتو آیا به معنای نقض برجام نیست؟

رای اخیر سنای آمریکا (99 رای موافق و یک ممتنع) در جهت افزایش تحریم‌های آمریکا علیه ایران تا سال 2026 می‌تواند دولت حسن روحانی را منحرف کرده و تهران را به سوی اتخاذ مواضعی محافظه‌کارانه‌تر و حتی رادیکال در منطقه سوق دهد. حقیقت مساله این است که برای کاهش احتمال رفتن به سمت جنگ برنامه هسته‌ای ایران باید از طریق ابزارهای دیپلماتیک مورد بازرسی قرار گیرد. پذیرفتن این واقعیت منجر شد تا دولت اوباما به طرز عاقلانه‌ای دیپلماسی با ایران را در پیش بگیرد. هرگونه انحراف از این مسیر منجر به افزایش تنش‌های بیشتر در منطقه شده و به طرز وحشتناکی احتمالا منجر به گرفتار شدن آمریکا به یک درگیری غیرضروری دیگر در سال‌های پیش‌رو شود.

از سوی دیگر، ایران و آمریکا می‌توانند در شرایطی که منافعشان منطبق با یکدیگر است، بخصوص در نبرد با داعش در سوریه و عراق با یکدیگر همکاری کنند، حتی اگر منافعشان در زمینه‌های دیگر با یکدیگر همگون نبوده و به رقابت می‌پردازند. اگر دولت آینده آمریکا برخلاف رویه مرسوم روابطی نزدیک با روسیه تحت حکومت ولادیمیر پوتین برقرار کند، صراحتا از حمایت ماهیت دیپلماتیک این رابطه سخن گفته است.

اگر آمریکا آن‌طور که ترامپ اعلام کرده، قرار باشد همکاری بیشتر با روسیه داشته و شاید روابط خود با این کشور را از نو بسازد، ضربه زدن به متحد این کشور بعید بوده و تنها می‌تواند منجر به افزایش تنش‌ها شود و همچنین از حرکات دیپلماتیک ترامپ نیز به شکل گسترده‌ای جلوگیری خواهد کرد. بیشتر زمان صرف شده برای مبارزات انتخاباتی (آمریکا) صرف توافق هسته‌ای شده، لذا زنگ‌ها همین حالا هم به صدا درآمده و آنچه بیش از همیشه برای ایالات متحده، خاورمیانه و مابقی جهان اهمیت دارد، ادامه تاثیرات مثبت همکاری است.