هجرت، سنت تاریخ‌ساز مردان بزرگ

پیامبر با هجرت به مدینه توانست تمدن اسلامی را بنیانگذاری کند و شرایط را برای بسط فرهنگ انسان‌ساز دینی و ترقی کمال انسانی فراهم آورد. جامعه آن روز مدینه با حضور پیامبر و تشکیل پایه‌های حکومت، انتشار اولین قانون اساسی مدینه در میان گروه‌ها و اقوام و مذاهب گوناگون این شهر و با عقد برادری میان انصار و مهاجر، جامعه ایده‌آل را شکل داد.

هجرت نه‌تنها در اسلام بلکه در ادیان و اقوام گذشته نیز سابقه ممتازی داشته است و اساسا این حرکت را باید شیوه‌ای از زندگی مردمان تاریخ‌ساز بزرگ دانست. چهره‌های بزرگی مثل حضرت ابراهیم، حضرت موسی،‌ مومنانی که بعدها به اصحاب کهف مشهور شدند و... از جمله کسانی هستند که با هجرت خود تحولی را در تاریخ بشر بوجود آوردند.

در قرآن کریم حداقل در 19 آیه، هجرت به‌عنوان یک راهکار سازنده مورد تاکید قرار‌ گرفته است. در روزگاری که مسلمانان مکه زیر فشار شکنجه و ملامت مشرکان بودند، خدا در قرآن به پیروان رسول گرامی اسلام توصیه کرد که هجرت کنند و حتی پاداش بزرگ این حرکت دسته‌جمعی را به آنان یادآور شده است.

سبک زندگی مردمان تاریخ‌ساز هجرت، انواع و اقسامی دارد که بخشی به رویکردهای ظاهری بر می‌گردد مانند هجرت برای کسب دانش و آگاهی، حفظ دین،‌ فرار از آزار و اذیت‌ دیگران و ... و گاهی نیز هجرت کاملا رویکردی درونی دارد. در چنین فرآیندی، انسانی که میل رسیدن به کمال و اراده گام برداشتن در مسیر رسیدن به خدا را دارد، برای فرار از ظلمت به نور و رهایی از کفر و رسیدن به ایمان و جدایی از گناه و نافرمانی خدا و گام برداشتن در مسیر اطاعت از خدا هجرتی درونی را آغاز می‌کند تا باطن خود را از هر گونه پلیدی و ناراستی پاک کند و آراسته به فضایل اخلاقی شود. به تعبیر امیرمومنان، مهاجران واقعی کسانی هستند که از گناهان خود هجرت کنند و دیگر بسوی آن گرایش پیدا نکنند. این رویکرد البته به آسانی صورت نمی‌گیرد و فردی که چنین هجرتی را انتخاب می‌کند گام در مسیر سخت و دشواری نهاده است، اما توفیق رسیدن به چنین کاری مایه سعادت‌ و کامیابی او در دنیا و آخرت خواهد شد.

فتاح غلامی

سیاسی