رشد محوری؛ ‌پایه اصلی محتوای آموزشی مهدهای کودک

حبیب‌الله مسعودی فرید در توضیح این موضوع می‌گوید: محتوای آموزشی مهد‌های کودک تحت پوشش بهزیستی، براساس فاکتورهای مختلفی تعیین می‌شود‌. ‌اولین نکته نیازسنجی است که با نظرسنجی از مربیان مهدهای کودک و متخصصان حوزه کودک به دست می‌آید. همزمان محتوای آموزشی کشورهای دیگر نیز دیده و بومی‌سازی شده و با ارزش‌ها و هنجارهای ملی و دینی خودمان تطبیق داده می‌شود‌. در مرحله بعدی از دانشگاهیان نظرسنجی می‌شود‌. هدف تمامی کارها این است که به کودک در نهایت به شکل یک کل نگاه کرد. به عبارت دیگر محتوای آموزشی باید بتواند سلامت جسمانی، روانی و عاطفی کودکان را پاسخگو باشد.

توجه به رشد همه جانبه

بر این اساس چارچوب کاری در تمام مراکز تحت پوشش بهزیستی باید برمبنای رشد و تکامل همه جانبه کودکان باشد. رشد و تکاملی که به عقیده دکتر فاطمه قاسم‌زاده، روان‌شناس و استاد دانشگاه نیز اصل اساسی در تصمیم‌گیری‌های مربوط به این گروه سنی است. قاسم‌زاده با اشاره به این موضوع به جام‌جم می‌گوید: وقتی از آموزش در دوره پیش از دبستان صحبت می‌کنیم درواقع آموزش و پرورش را باهم در نظر می‌گیریم. در حقیقت این آموزش رشد محور است و باید شش جنبه رشد را در کودکان در نظر بگیرد.

این استاد دانشگاه درباره چرایی این موضوع می‌گوید: برای این که هدف از آموزش و پرورش در هر مقطعی بخصوص دوره پیش از دبستان، رشد همه‌جانبه است.

قاسم‌زاده در توضیح شش جنبه رشدی کودکان می‌گوید: اولین موضوع بحث رشد جسمی ـ حرکتی است، ‌یعنی آموزش‌ها باید به سلامت جسمی منجر شوند‌. دومین موضوع، بحث رشد شناختی در کودکان است، ‌یعنی خصوصیت‌هایی مانند دقت، تفکر، تمرکز و... تقویت شود و کودک بتواند براحتی از محیط اطرافش شناخت پیدا کند.

موضوع سوم به گفته این محقق در زمینه امور آموزشی و روان‌شناسی مقطع پیش از دبستان، بحث توجه به رشد عاطفی در کودکان است. قاسم‌زاده در این باره می‌گوید: کودک باید بتواند احساسات منفی‌اش را مثل ترس، ‌خشم، ناراحتی و... متعادل و کنترل کند و در همین خصوص احساسات مثبتش را پرورش بدهد مانند همکاری، محبت، کمک به دیگران و... به عبارت دیگر آموزش‌های مهدکودک باید به این رویه کمک کنند.

رشد اجتماعی، جنبه دیگری از رشد است که باید به آن در مهدهای کودک توجه شود. قاسم‌زاده با اشاره به این موضوع می‌گوید: کودک باید در خلال آموزش‌های مهدکودک بیاموزد با همسالان خودش و همین‌طور بزرگ‌ترها رابطه خوبی برقرار کند. همچنین در مرحله بعدی به رشد و پرورش خلاقیت برسد. یعنی رشد خلاقیت کودکان باید محور برخی از آموزش‌ها در مهدهای کودک باشد.

رشد کلامی، جنبه ششمی است که این روان‌شناس با تاکید برآن می‌گوید: کودکان باید در این دوره به زبان فارسی که زبان مادری‌شان است، تسلط پیدا کنند تا در مدرسه براحتی خواندن و نوشتن را یاد بگیرند. در حقیقت پایه زبان مادری در این سال‌ها قوی می‌شود و از این نظر آموزش زبان بیگانه به کودکان در دورانی که هنوز به زبان مادری تسلط کافی پیدا نکرده‌اند، کار درستی نیست.

این روان‌شناس در ادامه تاکید می‌کند: این شش جنبه، پایه مباحث آموزشی و پرورشی است که مهدهای کودک باید رعایت کنند. حالا ممکن است روش‌های‌شان متفاوت باشد و اشکالی ندارد، ‌اما باید هدف در نهایت رشد همین شش جنبه باشد.

تست‌هایی غیرضروری برای خودنمایی مسئولان مهدکودک

حکایت مهدهای کودک و آموزش‌های عجیب و غریب‌شان اما به همین جا خلاصه نمی‌شود و گاه دیده می‌شود در برخی مهدها به عناوین مختلف از کودکان تست و آزمون‌های روان‌شناسی، هوش و... گرفته می‌شود. دکتر قاسم‌زاده به عنوان یک روان‌شناس در این باره می‌گوید: تست روشی است که برای همه بچه‌ها کاربرد ندارد. در علم روان‌شناسی وقتی پای تست به میان می‌آید که ما با بچه‌ای برخورد کنیم که مشکل دارد و روش‌های دیگر مانند مشاهده، مصاحبه، جمع‌آوری اطلاعات، گفت‌وگو با خانواده و... درباره او جواب نداده باشد. اینجاست که روان‌شناس‌ها از تست استفاده می‌کنند.

قاسم‌زاده با اعلام این که تست‌ها چیزی جز فریب پدرومادرها و سوءاستفاده از ناآگاهی آنها نیست، می‌افزاید: این که ما بیاییم بدون دلیل برای بچه‌ها پرونده‌سازی کنیم درست نیست، چراکه بچه‌ها روز به روز درحال تغییر و تحول هستند، هفته به هفته عوض می‌شوند.

هلیا نصرتی

جام‌جم