تاملی بر یک نامه

نامه 18 صفحه ای آقای احمدی نژاد به رئیس جمهور امریکا از ابعاد گوناگونی قابل بررسی و تجزیه و تحلیل است.

کد خبر: ۹۵۹۶۸

از زمان قطع رابطه امریکا با ایران در سال - 1358 که لانه جاسوسی امریکا در تهران به اشغال دانشجویان پیرو خط امام درآمد - اولین بار است که یک مقام ارشد جمهوری اسلامی ایران به رئیس جمهور امریکا رسما نامه می نویسد. اگر چه جان بولتون ، سفیر امریکا در سازمان ملل پس از دریافت نامه اعلام کرد از خواندن آن تعجب نکرده است ، اما نفس ارسال نامه از سوی دولت ایران بویژه از جانب رئیس جمهوری که با شعار اصولگرایی وارد میدان شده ، شگفتی بسیاری از محافل خبری و سیاسی را برانگیخت ، به طوری که پس از اعلام خبر آن از سوی سخنگوی دولت ، بلافاصله در صدر اخبار خبرگزاری های جهان قرار گرفت . قطع نظر از محتوای نامه ، صرفا ارسال آن به رئیس جمهور امریکا ، آن هم در آستانه برگزاری اجلاس 1+5 در نیویورک بازتاب های متفاوتی از سوی ناظران و تحلیلگران سیاسی به همراه داشته است . آقای احمدی نژاد در شرایطی اقدام به ارسال نامه برای رئیس جمهور امریکا می کند که تندروهای کاخ سفید تمام سرمایه سیاسی و تبلیغاتی خود را به کار گرفته اند تا ایران را از گردونه رقابت های علمی و تحقیقاتی جهان خارج کنند اما آنچه پیش از هر چیز توجه صاحبنظران را به خود جلب می کند ، پیشگامی دولت ایران در ارسال این نامه به سردمداران کاخ سفید است که بیش از ربع قرن از شناسایی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک کشور مستقل خودداری کرده اند و از هیچ توطئه ای برای تضعیف و براندازی آن دریغ نکرده اند. برخی ارسال این نامه را در چنین شرایطی ، دلیل بر ضعف و انفعال جمهوری اسلامی ایران قلمداد می کنند و معتقدند این کار پس از سالها مقاومت و پایداری در برابر زورگویی های امریکا، موجب سرافکندگی ملت ایران نزد آزاداندیشان جهان خواهد شد. در مقابل ، برخی صاحب نظران بر این باورند که مصلحت اندیشی ایجاب می کند که برای برون رفت از بحران پدید آمده از شرایط نامناسب حاکم بر روابط بین الملل ، باید طرحی نو درانداخت و فضای رقابت و درگیری را به فضای همکاری تبدیل کرد بنابراین به نظر می رسد این تفکر ، دست اندرکاران سیاست خارجی کشورمان را بر آن داشته تا برخلاف مشی دولتهای پیشین ، با برقراری خط ارتباط مستقیم و البته از طریق مکاتبه ، باب گفتگو و مفاهمه با دولتمردان امریکا را باز کرده و در اولین گام شرایط خطیر حاکم بر مناسبات بین المللی را به آنان گوشزد کنند. طراحان نامه آقای احمدی نژاد به رئیس جمهور امریکا بر آنند تا با ارسال این نامه ، هیات حاکمه امریکا را بیش از پیش به تامل در پیامدهای خطرناک بحران آفرینی آنان در عرصه جهانی وادارند و تا فرصت باقی است آخرین تلاشهای خود را برای جلوگیری از بروز یک بحران بین المللی که زیان های جبران ناپذیری در پی خواهد داشت ، بکار گیرند. این که چه عاملی فکر ارسال این نامه را برانگیخته ، معلوم نیست . آیا لابی امریکا برای برون رفت از بحران خودساخته از ایران خواسته تا دست به این اقدام بزند؛ یا لابی مخالفان سیاست های بوش در امریکا چنین کاری را به دستگاه دیپلماسی ما توصیه کرده است؛ یا رقبای جناح غرب در شورای امنیت سازمان ملل از ایران خواسته اند تا با ارسال این نامه ، چرخ دیپلماسی آنان در شورای امنیت را روان کنند؛ و یا اصولا این نامه نگاری ، ابتکار دست اندرکاران سیاست خارجی کشورمان بوده که قصد تاثیرگذاری بر فضای سیاسی حاکم بر مذاکرات اعضای دائم شورای امنیت درباره پرونده هسته ای ایران را داشته اند؛ اما عامل این ابتکار هر که باشد، نمی توان منکر تاثیرگذاری آن بر فضای سیاسی حاکم بر افکار عمومی دنیا و حتی شورای امنیت سازمان ملل متحد شد. نفس ارسال این نامه می تواند بوش را در ادامه تلاشهای خصمانه خود علیه جمهوری اسلامی ایران با مشکل مواجه کند ، چرا که همواره از برخورد با مساله هسته ای ایران بر راههای دپیلماتیک تاکید و آن را به عنوان گزینه اصلی خود معرفی کرده است بنابراین ، ابتکار ارسال نامه به رئیس جمهور امریکا ، جورج بوش را در موقعیت جدیدی قرار می دهد و هرگونه بهانه ای را برای دست زدن به اقدامات غیردیپلماتیک ، آن هم تحت فصل 7 منشور سازمان ملل ، عجالتا از دست او خارج می کند. در عوض ، به مخالفان او در هیات حاکمه امریکا و شورای امنیت سازمان ملل ، این فرصت را می دهد تا بیش از پیش بر موضع قبلی خود پافشاری کنند. ارسال نامه آقای احمدی نژاد به رئیس جمهور امریکا در واقع ضرورت تقدم فصل ششم منشور ملل متحد بر فصل هفتم آن را مورد تاکید قرار می دهد. به موجب فصل ششم منشور، پیش از هرگونه اقدام تنبیهی علیه یک کشور، شورای امنیت باید راههای مسالمت آمیز برای حل اختلافات از طریق مذاکره ، تحقیق ، میانجیگری و غیره را طی کند و پیش از این اقدامات حق ندارد به حوزه اقدامات مربوط به فصل هفتم منشور وارد شود. در مجموع هر نوع واکنشی از سوی امریکا نسبت به این نامه می تواند نتایج مثبتی برای دیپلماسی کشورمان به همراه داشته باشد زیرا در صورت مثبت بودن پاسخ امریکا به این نامه ، راهکارهای دیپلماتیک فرصت بیشتری را پیش روی دست اندرکاران مسائل هسته ای ایران قرار می دهد تا از بروز یک بحران غیرقابل کنترل پیشگیری کنند و در صورتی که پاسخ امریکا به این نامه منفی باشد، طبعا مخالفان بوش و همفکران او را در موضع سخت تری قرار خواهد داد. افکار عمومی دنیا هم بیش از پیش متقاعد خواهند شد که حرکت بوش ، برخلاف ادعای همیشگی اش ، مغایر با مشی دیپلماتیک و مسالمت جویانه است که نتیجه آن هم به نفع دولتمردان امریکا نخواهد بود.