اوبامایی که می‌رود، وعده‌هایی که بر زمین می‌ماند

در روزهایی که حضور باراک اوباما به‌عنوان رئیس‌جمهور در کاخ سفید به شماره افتاده، حالا بسیاری از مردم و تحلیلگران این کشور به وعده‌هایی اشاره می‌کنند که وی در سال 2008 و در بدو ورود به کاخ ریاست جمهوری به مردم داد. گرچه باراک اوباما در نطق اخیرش در مجمع عمومی سازمان ملل از عملکرد دولتش به‌ویژه در حوزه سیاست خارجی دفاع کرد و دولتمردان آمریکایی و دموکرات‌ها برنامه خدمات درمانی اوباما (اوباما کر) را دستاورد مهم او در این هشت سال می‌دانند اما اوباما آن‌قدر قول‌ها و وعده‌های عمل نکرده دارد که می‌تواند ابزار مهم در دست منتقدان او باشد، یکی از این وعده‌ها از بین بردن نژادپرستی علیه سیاهان بود.

خشونت و سلاح گرم، هویت آمریکایی

ورود اوباما به کاخ سفید به عنوان اولین رئیس‌جمهور سیاهپوست آمریکا این امید را در دل سیاهپوستان این کشور ایجاد کرد که شاید خشونت علیه آنها توسط نیروهای پلیس سفیدپوست کمتر شود.

همچنین او در برنامه‌های تبلیغاتی خود بارها بر کنترل اسلحه و تغییر قوانین مربوط به حمل سلاح گرم سخن گفت. اما آمار و ارقام رسمی می‌گوید که این مساله در دوران اوباما نه تنها کمتر نشده، بلکه رشد زیادی هم داشته است. دکتر علی بیگدلی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل آمریکا در مورد علت این مساله در گفت‌وگو با جام‌جم اظهار کرد: خشونت و استفاده از سلاح گرم هیچ‌گاه در تاریخ آمریکا از بین نخواهد رفت زیرا جزو هویت آمریکا به حساب می‌آید.

زمانی ‌که اوباما به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد، بسیاری در مقابل کاخ سفید تظاهرات کرده و گفتند که کاخ سفید جای سیاهپوستان نیست. وقتی هم به گذشته نگاه می‌کنیم، می‌بینیم گرچه آبراهام لینکلن جان خود را در این مسیر از دست داد و متمم تساوی حقوق سفیدپوستان و سیاهان به قانون اساسی آمریکا اضافه شد، اما این تبعیض‌ها همچنان باقی است. بخصوص در مناطق شمالی که انبوهی از سفیدپوستان سرمایه‌دار در آنجا زندگی می‌کنند.

بنابراین مشاهده می‌شود که این مساله به بخشی از هویت آمریکا تبدیل شده و همچنان ادامه دارد.

دکتر بیگدلی در مورد ممنوع نشدن حمل اسلحه در دوران اوباما نیز گفت: اسلحه یکی از پردرآمدترین صنایع داخلی آمریکاست. این جمله در دنیا معروف است که این سه کالا ثروت فراوانی را همراه می‌آورد: اسلحه، موادمخدر و نفت. به همین دلیل کمتر رئیس‌جمهوری در آمریکا توانسته یا خواهد توانست در این زمینه مانعی ایجاد کند. از سوی دیگر، مساله‌ای در قانون اساسی آمریکا وجود دارد که کمتر به آن توجه می‌شود. زمانی‌که قانون اساسی آمریکا در سال 1789 تصویب شد، این مساله به تصویب رسید که مردم برای دفاع از خود می‌توانند اسلحه حمل کنند. بنابراین هیچ فردی و حتی رئیس‌جمهور آمریکا هم نمی‌تواند اقدامی علیه این مساله انجام دهد.

گوانتانامو، زندانی برای تمام فصول

یکی دیگر از قول‌هایی که اوباما به محض ورود به کاخ سفید زیاد روی آن مانور داد و بیشتر جنبه بین‌المللی پیدا کرد، بستن زندان گوانتانامو در خاک کوبا بود. زندانی که آمریکایی‌ها برای بازداشت مظنونان و عاملان تروریستی از آن استفاده کردند، اما در عمل به لکه ننگی برای حقوق بشر این کشور تبدیل شد. امیر علی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا در مورد علت محقق نشدن این وعده مهم اوباما عنوان کرد: دلیل اصلی بسته نشدن این زندان این بود که جمهوریخواهان با این مساله مخالفت کردند. دو دیدگاه نسبت به زندان گوانتانامو در آمریکا وجود دارد. یک جریان معتقد است که این زندان یک لکه سیاهی بر عملکرد حقوق بشری ‌آمریکاست و به عنوان یک بی‌آبرویی برای ایالات متحده به حساب می‌آید. بنابر این باید این زندان هر چه سریع‌تر تعطیل شود. از طریق آزاد کردن آن دسته از زندانیانی که اتهامات به آنها وارد شده یا انتقال آن افراد به کشورهای متحد آمریکا. البته این فرآیند در دولت باراک اوباما اجرا شد و تعداد زندانیان از اوج خود که حدود 900 نفر بود در حال حاضر به 90 نفر رسیده است. در واقع تعدادی از آنها آزاد شده و تعدادی دیگر نیز به دیگر کشورها انتقال یافته‌اند. گروه دیگری که بیشتر آنها جمهوریخواه هستند، بر این باورند که آمریکا در جنگ علیه تروریسم به یک زندان نیاز دارد تا مظنونان تروریستی را در آن نگهداری کند و در حقیقت برای این گونه افراد، زندان گوانتانامو یک ارزش نمادین و سمبلیک هم دارد. این گروه از سیاستمداران آمریکا معتقدند در دوران پس از 11 سپتامبر آمریکا نیازی ندارد که بیش از اندازه دغدغه رعایت حقوق بشر را داشته باشد و مبارزه با تروریسم اقتضائاتی دارد از جمله این‌که باید از شدت بیشتری علیه مظنونان تروریستی استفاده کرد. این کارشناس افزود: در این میان دولت اوباما [ظاهرا] تلاش بسیاری هم کرد تا این زندان را به هر طریقی ببندد، اما جمهوریخواهان چون اکثریت را در کنگره دارند، هرگونه طرحی را در این زمینه متوقف کردند. از آنجایی که بودجه‌های وزارت دفاع باید در کنگره به تصویب برسد، جمهوریخواهان در این زمینه مانع‌تراشی می‌کردند. به نظر می‌رسد تا زمانی که در اکثریت کنگره آمریکا تغییری ایجاد نشود، هر دولت در آینده نیز نمی‌تواند اقدام مثبتی در این زمینه انجام دهد. با این اوصاف، آینده گوانتانامو به صاحب بعدی کاخ سفید مربوط نیست، بلکه سرنوشت آن به اعضای آتی کنگره گره خورده است.

در واقع شواهد و قرائن نشان می‌دهد اوباما در حالی پس از هشت سال کاخ سفید را ترک می‌کند که حجم قول‌ها و وعده‌های عمل نشده او به نقطه‌ای تاریک در کارنامه او و دموکرات‌ها تبدیل خواهد شد.